ءوڭىردى وركەندەتەتىن جوبالار

وبلىستىڭ 2010-2014 جىلدارعا بەلگىلەنگەن ۇدەمەلى ين­دۋس­تريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاما­لارى­نا بايلانىستى ايماق­تا بەلسەندى جۇمىستار جال­عاسۋدا. قازاق­ستان­نىڭ ين­دۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا وبلىستان 514,1 ملرد. تەڭگە قۇرايتىن 58 جوبا ەندى. ءۇس­تىمىزدەگى جىلى 2254 جاڭا جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن 28 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر. قازىردىڭ وزىندە 10 نىسان ىسكە قوسىلىپ, 885 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى. الايدا, بۇل باعىتتاعى جۇمىستار­دى الدە دە شيراتا ءتۇسۋدىڭ مۇمكىن­دىكتەرى بارىنشا ءتيىمدى پايدا­لانىلىپ وتىرعان جوق. وبلىستىق اكىمدىك تاراپىنان بارىنشا قول­داۋ-كومەك جاسالعانىمەن كەيبىر جوبا­لاردى جۇزەگە اسىرۋدا ورتاق ويلاسىپ شەشەتىن ءما­سە­لەلەر دە جوق ەمەس. مىنە, سوندىقتان دا وب­لىستى يندۋس­تريا­لىق-يننوۆاتسيالىق دامىتۋ ءجو­نىن­دەگى ايماقتىق ۇيلەستىرۋ كەڭەسى بۇل ءما­سەلەنى ۇدايى نازاردا ۇستاپ كەلەدى. ۇيلەس­تىرۋ كەڭەسىنىڭ وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحام­بەتوۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن وتكەن كەزەكتى ماجىلىسىنە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ باسشى­لارى, كا­سىپورىنداردىڭ, ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانك­تەر فيليالدارىنىڭ باسشىلارى قاتىس­تى. وندا يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ۇسى­نىلاتىن جوبالار قا­را­لىپ, تالقىلاندى, سون­داي-اق ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ «بيز­نەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاما­سىنا قولداۋ كورسەتۋى اڭگىمە وزەگىنە اينال­دى. ماجىلىستە ەلىمىزدىڭ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنۋدەن ۇمىتكەر, جالپى كولەمى 114,8 ملرد. تەڭگە قۇرايتىن 11 ينۆەستي­تسيا­لىق جوبا تاعدىرى تارازىعا سالىندى. ولار نەگىزىنەن ەكونومي­كانىڭ وڭدەۋ سەكتورىندا, مەتاللۋرگيا, مۇ­ناي-گاز, حيميا ونەركاسىبى, مەديتسينا سالا­سىندا جۇزەگە اسىرىلماقشى. «SBS STEEL» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ باس ينجەنەرى مارس وتەگەنوۆ جىلىنا 500 مىڭ توننا تۇيىرشىكتەلگەن شويىن شىعاراتىن مەتاللۋرگيالىق زاۋىت قۇرىلىسىنىڭ جوباسىن ۇسىندى. ماماننىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, مۇنداي جاڭا تەحنولو­گيا­مەن جۇمىس ىستەيتىن قۇرىلىس كەشەنى الەمدە وسىمەن ەكەۋ عانا بولماق. بۇعان دەيىن مۇن­داي زاۋىت اقش-تا سالىنعان. جو-بانى «قا­زاقستاننىڭ دامۋ بانكى» اكتسيونەرلىك قوعامى قارجىلاندىراتىن بولادى. قازىر بانكتىڭ ەسكەرتپەلەرىن ورىنداۋ باعىتىندا جۇمىستار جۇرگىزىلدە. ءوڭىر باسشىسى تاراپىنان بۇل جوباعا بايلانىستى ەلەۋلى سىن ايتىلدى. ول جوبانىڭ ارتىقشىلىعىن, قۇندىلىعىن جوق­قا شىعارۋعا بولمايتىنىن, ەل ءۇشىن كەرەك ءوندىرىس ەكەنىنە توقتالا كەلىپ, بۇل جوبانىڭ 2007 جىلدان اڭگىمە بولىپ كەلە جاتقانىن قاداپ ايتتى. جوبانى جۇزەگە اسىرۋشىلار­دىڭ ءالى كۇنگە ىسكە كىرىسپەگەنىن, بانكپەن ارادا تۇسىنىكسىز جاعدايلاردىڭ كوپ­تىگىنە رەنىش ءبىلدىردى. سوندىقتان وبلىس باسشىسى وسى ماسە­لەلەردى تاياۋ ارادا شەشۋدى تاپسىردى. «نارگازينجينيرينگ» جشس باس ديرەك­تورى بولات ساقتاعانوۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, مۇ­نايعا ىلەسپە گازدى وڭدەيتىن قوندىرعى جو­باسىنىڭ تاعدىرىن 15 قىركۇيەكتە قازاق­ستاننىڭ دامۋ بانكى شەشەدى دەپ كۇتىلۋدە. جىلىنا 350 مىڭ تەكشە مەتر گاز وڭدەيتىن جوبانىڭ قۇنى 9,6 ميلليارد تەڭگە تۇرادى. گاز وڭدەيتىن كەشەن الىبەكمولا كەنىشىندە ورناتىلاتىن بولادى. «اقتوبە مۇناي وڭدەۋ» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى مۇناي وڭدەيتىن زاۋىت قۇرىلىسىنىڭ جوباسىن ۇسىندى. جوبا ىسكە قوسىلعاندا جىلىنا 300 مىڭ توننا ديزەل وتىنى, مازۋت, بەنزين سياقتى مۇناي ونىمدە­رىن شىعارادى. جوبانىڭ قۇنى – 3,381 ملرد. تەڭگە. وسى جىلدىڭ مامىر ايىندا العاشقى كەزەگى ىسكە قوسىلدى. ول اي سايىن 12,5 مىڭ توننا مۇناي وڭدەپ, جىلىنا 150 مىڭ توننا ءونىم بەرەدى. 2012 جىلدىڭ اياعىنا دەيىن قۇرىلىستىڭ 2-كەزەگىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. زاۋىتتىڭ قۋاتىن جىلىنا 300 مىڭ توننا مۇناي وڭدەۋگە جەتكىزۋ كوزدەلۋدە. سەرىكتەستىك ديرەكتورى داستان قادىروۆتىڭ ايتۋىن­شا, كاسىپورىن قازىردىڭ وزىندە مۇناي ءونىم­دەرىن ءوندىرۋ مەن ساتۋدى جۇزەگە اسىرىپ وتىر. ديزەل وتىنىن اقتوبە, باتىس قازاق­ستان وبلىستارىنا وتكىزەدى. ۇلىبريتانياعا مازۋت ەكسپورتتايدى. «بەكارىس فيرماسى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ باس ديرەكتورى ابدۋل-ءاشىم وقاپ ۇلى كۆارتستان جاساندى تاس جاساۋ جوباسى جايىندا باياندادى. بۇل جوبانى ىسكە قوسۋ ءۇشىن سەرىكتەستىك ءبىرسىپىرا العىشارت­تار جاساعان. سەرىكتەستىك «دامۋ» قورىمەن, وبلىستىق كاسىپكەرلىك باسقارما­سىمەن, بىرقا­تار بانكتەرمەن جۇمىس جاساۋدا. باسقوسۋدا بۇ­دان باسقا «سەبەك اگرو» جشس-ءنىڭ تۇقىمسەپكىشتەر مەن استىق كەشەندەرىن قۇراستىرۋ ءوندىرىسى, «كوكتاس-اقتوبە» جشس قولعا العان بۇيىمداردى وراۋعا پايدالانىلاتىن ونىمدەر شىعاراتىن قاعاز فابريكاسى, قاندىاعاش قالاسىندا سالىنا­تىن گاز-تۋربينالى ەلەكتر ستانساسى, «فارم­اقتوبە» تك جۇزەگە اسىرىپ جاتقان دارىلىك شىرىندار مەن مەديتسينالىق بەتپەردەلەر وندىرەتىن تسەحى, «اقتوبە نان ونىمدەرى كومبيناتى» جشس-ءنىڭ حرومتاۋ اۋدانىندا ماكارون فابريكاسى, «اكتوبەجيلكومپلەكت» سەرىكتەستىگىنىڭ ەت ونىمدەرىن وڭدەۋ تسەحى جانە «اۋىل شارۋا­شىلىعىن قارجىلىق قولداۋ قورى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ شاعىن جىلىجايلار كەشەنى سياق­تى جوبالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ جايى ءسوز بولدى. ۇسىنىلعان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالاردى, «بيز­نەستىڭ جول كارتاسى-2020» باع­دارلاماسىنىڭ ورىندالۋىنا بايلانىستى جۇمىستاردى قورى­تىندىلاي كەلىپ, ءوڭىر باسشىسى تاياۋ ۋاقىتتاعى الدا تۇرعان مىندەتتەردى ناقتىلادى, ءتيىستى ورىن­داردىڭ تالقىلانعان جوبا­لار­دىڭ جۇزەگە اسىرى­لۋىنا ىكپال ەتۋدى مىندەتتەدى. قارالعان جو­بالاردىڭ 80 پايىزى جۇزەگە اسىرۋعا لايىق دەپ باعالاندى. «بيزنەستىڭ جول قارتاسى-2020» باعدار­لاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋد­جەتتەن 1 520,9 ملن. تەڭگە بولىنگەن. جىل باسىنان بەرى اتالعان باعدارلاما بويىنشا جەكە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنەن 60 تاپسى­رىس قارالىپ, قولداۋ تاپقان. ونىڭ 53-ءى ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا مينيسترلىگىمەن كەلىسىلگەن. بۇل باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋدا وبلىس جەتەكشى ورىندا. ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەرگە قاتىستى ماسەلە بويىنشا ارحيمەد مۇحامبەتوۆ ءوز ويىن اشىق ايتتى. بۇعان بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ تىم سىلبىرلىعى دا تۇرتكى بولدى. ول كاسىپكەرلىك جوبالاردى قارجى­لان­­دىرۋعا ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ ءبارى بىردەي قولداۋ كورسەتە الماي وتىرعا­نىن, ءتىپتى كەيبىرەۋلەرىنىڭ ق ۇلىقسىزدىعىن سىنعا الدى. اسىرەسە, ءالى كۇنگە بىردە-ءبىر جوباعا قارجىلاي قولداۋ كورسەتپەگەن «كازكوممەرتسبانك» «نۇربانك», «اليانسبانك», «ەۋرازيا­لىق بانك», «تەمىربانك» وبلىستىق فيليال­دارى باسشىلارىنىڭ كەڭەسكە قاتىسۋشىلار الدىندا قىزارۋىنا تۋرا كەلدى. ءوڭىر باس­شىسى ولاردان بيزنەس سالاسى بويىنشا ەل­باسى قويىپ وتىرعان تالاپقا ساي جۇمىستا­رىن جانداندىرۋدى تالاپ ەتتى. ساتىبالدى ءساۋىرباي. اقتوبە وبلىسى.