بۇگىندە ادام بالاسىنىڭ اقىل-ويى ارناسىنان اسقانداي. سونىڭ ارقاسىندا ءىلىم-ءبىلىمنىڭ ىلگەرىلەگەنى سونداي, ەكى كۇننىڭ بىرىندە ەلدى ەسىنەن تاندىرا جازدايتىن تاڭعاجايىپ جاڭالىقتارعا تاڭداي قاعىپ, باس شايقاپ ۇلگەرمەيتىن بولدىق. ەۆريكالاعان داۋىستارعا ەلەڭ ەتۋدەن قالدىق. ءتىپتى, بىرەۋ-مىرەۋ «كۇنگە كورابل ۇشىراتىن بولىپتى» دەسە دە ءمىز باقپايتىن مىنەز تاپتىق. عىلىمي-تەحنيكالىق جەتىستىكتەر يگى ماقساتتارعا باعىتتالسا, ارينە, عانيبەت. ال اقىلدى باستار ويلاپ تاپقان عاجايىپتار ءبارىمىزدىڭ التىن بەسىگىمىزگە بالاناتىن عالامشارعا قاۋىپ-قاتەر توندىرەتىن قۋاتتى قۇرالعا اينالسا, ناعىز ناۋبەت ەمەي, نەمەنە؟! قازىرگى تاڭدا قىرۋار قارجى جۇمسالاتىن ىرگەلى عىلىمي ىزدەنىستەر ناتيجەسى نەگىزىنەن اسكەري-ونەركاسىپتىك الەۋەتتى ارتتىرۋدى كوزدەيتىنى شىمبايعا باتسا دا, شىندىق. اتوم ارسەنالىنا يە ەلدەردىڭ قاشان دا ءبىر تامىرى ارتىق سوعادى. الەمگە امىرلەرىن جۇرگىزىپ, اينالاسىنا استامسي قارايتىندارىن قايتەرسىڭ. اسپان استى, جەر ۇستىندەگى قارايعان حالىق سولاردىڭ قاس-قاباعىن باعادى. كوممۋنيزم مەن يمپەرياليزم ىمىراعا كەلە الماي, يتشە ىرىلداسقان «قىرعي-قاباق سوعىس» كەزىندە جانتالاسا قارۋلانۋ جارىسى شارىقتاۋ شەگىنە جەتكەنى بەلگىلى. مەنىڭشە, سونىڭ قاسىرەتىن قازاقتار قاتتىراق تارتتى. جەرىمىزدە 500-گە جۋىق يادرولىق جارىلىس جاسالدى. زامانا زۇلماتىنىڭ زار يلەتكەن زاردابىن ايتىپ تاۋىسا المايمىز. تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ءوزىنىڭ جارلىعىمەن سەمەي پوليگونىن جاپقاننان كەيىن عانا دۇنيە ءجۇزىن دۇرلىكتىرگەن دۇلەي دۇمپۋلەر تىيىلىپ, تىنىشتىق ورنادى. ءسويتىپ, قازاقستان جاھاندىق قاۋىپسىزدىك جولىنداعى باتىل قادامدارىن باستادى. تاۋەلسىزدىك العاننان بەرگى جيىرما بەس جىلدا رەسپۋبليكامىز بىرقاتار باعالى باستاما كوتەردى. بىلتىر ۆاشينگتوندا وتكەن يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى IV سامميتتە ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ «الەم. XXI عاسىر» مانيفەسىن جاريالاپ, ەلىمىزدىڭ بەيبىتسۇيگىش ەرىك-جىگەرىن, ىزگى نيەتىن تاعى دا پاش ەتتى. سوعىستىڭ تامىرىنا بالتا شابۋ ادامزاتتىڭ ەڭ كۇردەلى وركەنيەتتىك مىندەتى ەكەنىن اتاپ كورسەتىپ, حالىقارالىق قوعامداستىقتى «سوعىسسىز الەم» قۇرۋعا ۇندەدى. مەيماناسى تاسىعان مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ پلانەتا تاعدىرىنا جاۋاپتى ەكەندىكتەرىن ەسكەرتتى. باسقانى قايدام, ءوز باسىم ۇرەيلەنە قارايتىن جانە ءبىر ءۇردىس, كەيىنگى كەزدەرى كوسموستىق ەلدەردىڭ قاتارى كوبەيىپ كەلەدى. وسى جاقسى ما, جامان با؟ اناۋ جىلدارى اتىشۋلى «قازساتتىڭ» تاجىريبەلىك نۇسقاسىمەن تانىسۋعا قازاقستاندىق جۋرناليستەرمەن ماسكەۋگە بارعانىمدا مەن بۇل سۇراقتى حرۋنيچەۆ اتىنداعى رەسەي عارىش عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ باس ديرەكتورى الەكساندر مەدۆەدەۆ مىرزاعا قويدىم. تالايدى كورگەن تاقۋا كەڭگە كوسىلگىسى كەلمەدى مە, «وندا تۇرعان نە بار, قورشاعان ورتامىزدىڭ وي-شۇقىرىن بىرلەسە تانىپ-بىلۋگە كۇش سالامىز», دەپ قىسقا قايىردى. – دۇرىس قوي... بىراق, بەس قۇرلىقتىڭ بەتىندە سىيىسا الماي قىرقىسىپ جۇرگەنىمىزدە كوسموستىڭ ءتورى دە تارلىق ەتپەي مە؟ – دەگەن ەكىنشى ساۋالىمىزدى ەستىگەندە ول ەرىكسىز مىرس ەتتى دە, ەكىۇشتىلاۋ جاۋاپ قايىردى. – ءبارى دە مۇمكىن... وسىدان سوڭ ويلانباي كورىڭىز. ايتپاقشى, قارا سۋدى تەرىس اعىزارداي تەرەڭ بىلىمدەرى الەمگە قانشالىقتى قاسىرەت اكەلەتىنىنە كوزى جەتكەن كوپتەگەن عۇلاما-عالىمداردىڭ العان بەتتەرىنەن اينىعانىن نەگە ەسكە المايمىز. فيزيكاداعى سالىستىرمالىلىق تەورياسىنىڭ نەگىزىن سالۋشى البەرت ەينشتەيننىڭ ەڭ سوڭعى ەڭبەگى ادامزاتتى اتوم اپاتىنىڭ الدىن الۋعا شاقىرعان ۇندەۋ بولىپتى. اجالعا امال قايسى, جارتىسىن عانا جازىپ بىتكەندە جان تاپسىرعان. راس-وتىرىگىن قايدان بىلەيىك, دارا تۇلعالى دانىشپان كەيىنگى عىلىمي جۇمىستارىنىڭ قولجازباسىن وتقا جاققان كورىنەدى. كەشەگى كەڭەستەر وداعىنىڭ قورعانىس قابىلەتىن ارتتىرۋ جەلەۋىمەن «جەلىگىپ» سۋتەگى بومباسىنىڭ كىندىگىن كەسكەن, سوڭىنان بۇل سۇمدىقتىڭ زالال-زاردابىنان قورقىپ, رايىنان قايتقان اكادەميك اندرەي ساحاروۆ ونەگەسىنەن بۇگىنگى ارىپتەستەرى نەگە ساباق المايدى؟ 2003 جىلدىڭ مامىراجاي كوكتەمىندە, جەڭىس مەرەكەسىنىڭ قارساڭىندا قازاقستانعا جولى تۇسكەن اتاقتى كونسترۋكتور ميحايل كالاشنيكوۆتىڭ شاشباۋىن كوتەرۋشى شاعىن توپتىڭ قۇرامىندا الماتى وبلىسىنداعى ماتاي ستانساسىنا باردىم. دۇنيە جۇزىنە ەڭ كوپ تاراعان اتىس قارۋىنىڭ اۆتورى باياعىدا ءوزى جۇمىس ىستەپ, اۆتوماتىنىڭ العاشقى نۇسقاسىن سىناعان دەپونىڭ ۇجىمىمەن كەزدەسىپ, ەسكى دوستارىمەن ەمەن-جارقىن اڭگىمەلەسىپ, وتكەن-كەتكەندى ەمىرەنە ەسكە الدى. اعىنان جارىلعان اڭگىمە ۇستىندە بىلايشا وكىنىش بىلدىرگەنى ەسىمدە قالىپ قويىپتى. «مەن بۇل اۆتوماتتى وتان قورعاۋشىلارعا ارناپ جاساپ ەدىم. الايدا, ونى تەرىس پيعىلدى تەرروريستەردىڭ قولىندا جۇرگەنىن تەلەديداردان كورگەندە ولەردەي وكىنەمىن. بالكىم, قاراپايىم شارۋانىڭ قاجەتىن وتەيتىن ءشوپ شاپقىش اگرەگات جاساعانىمدا كوڭىلىم بۇلاي بۇزىلماس پا ەدى, كىم ءبىلسىن؟!» جان سىرىن جايىپ سالعان جارىقتىقتى سول ارادا ءبىر ءتۇرلى اياپ كەتتىم. اسىپ-توگىلگەن اقىلى ارىلماس ازابىنا اينالعان ادامزاتتى الدا نە كۇتىپ تۇر ەكەن؟..
تالعات باتىرحان,
«ەگەمەن قازاقستان»
