انتاركتيدانىڭ بيىك شىڭىندا – قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك تۋى

16 جەلتوقسان كۇنى بارشا قازاقستاندىقتارعا ارناپ ەرەكشە سىي تارتىلدى. ەلىمىزدىڭ تاريحىندا العاش رەت, قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك كۇنى مەملەكەتتىك تۋىمىز انتاركتيدانىڭ ەڭ بيىك نۇكتەسى – ۆينسون شىڭىنا (4892 م) ورناتىلدى. پوليارلىق ەكسپەديتسياعا قاتىسۋشىلار – بەلگىلى الپينيستەر ماعجان ساعىمباەۆ پەن ءىلياس عالىمبەكوۆ اۋا-رايىنىڭ وزگەرىستەرىنەن كەستەگە ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەرگە قاراماستان, ۆينسون شىڭىنا شاپشاڭ شىقتى. شىڭدى الار الدىندا, ءاربىر كۇن ساناۋلى بولىپ تۇرعان كەزدە, تۇمان مەن قاردىڭ توقتاعانىن الپينيستەر بىرنەشە تاۋلىك بويى تومەنگى لاگەردە كۇتىپ وتىردى. Qazaq Geography وڭىرلىك وكىلدىگىنىڭ باسشىسى, ەكسپەديتسيا توبىنىڭ جەتەكشىسى ماعجان ساعىمباەۆ بىلاي دەيدى: «وسى تاۋدىڭ باسىنا شىعۋ ءۇشىن ءبىز جارتى جىل بويى سانالى تۇردە بار كۇشىمىزدى سالىپ دايىندالدىق. جوعارى قاراي كوتەرىڭكى كوڭىل-كۇيدە كوتەرىلدىك. ءوزىڭ ءۇشىن تاۋعا شىققانىڭ ءبىر بولەك, ال ەلىڭ ءۇشىن جاساعان ارەكەتىڭ مۇلدە باسقا سەزىم تۋدىرادى. تاۋەلسىزدىك كۇنى بارشا قازاقستاندىقتارعا ارناپ وسىنداي سىي تارتقانىمىز ءۇشىن ءىلياس پەن ءوزىمدى ماقتان تۇتامىن». ەكسپەديتسياعا قاتىسۋشى ءىلياس عالىمبەكوۆ «اۋا-رايى جاعدايىنا بايلانىستى تاۋعا شىعۋ وڭاي بولعان جوق. قازىر ۆينسون شىڭىندا تۇرىپ, بارىنە دە ءتوزىپ, سوڭىنا دەيىن جەتە العانىمىز ءۇشىن سەرىكتەسىمە جانە وزىمە ريزامىن. وسى ۋاقىت بويى ءبىزدى قولداپ كەلگەن بارلىق ادامدارعا العىسىمدى بىلدىرەمىن», دەيدى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتسەك, ەكسپەديتسيا ەكى كەزەڭگە بولىنگەن. بۇگىنگى تاڭدا ءبىرىنشى كەزەڭ ءوز مارەسىنە جەتتى – بۇل ۆينسون شىڭىنا شىعىپ, تۋلاردىڭ ورناتىلۋى. ۆينسون شىڭى ءوزىنىڭ گەوگرافيالىق ورنالاسۋىنا بايلانىستى «7 summits» الپينيستىك باعدارلاماسىنىڭ كۇردەلى بيىكتىكتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. وسى جىلى ۆينسونعا كوتەرىلگەن العاشقى كۇننەن بەرى 50 جىل تولدى. ماعجان ساعىمباەۆ پەن ءىلياس عالىمبەكوۆتىڭ شىڭدى ءساتتى باعىن­دىرعاندارىنىڭ ارقاسىندا ەلبرۋس پەن اكونكاگۋا سەكىلدى ءماندى ورلەۋلەردىڭ قاتارىنا ۆينسون دا كىردى. ەكىنشى كەزەڭ بىرنەشە كۇننەن كەيىن باستالادى. اتلەتتەر ماعجان ساعىمباەۆ, ءىلياس عالىمبەكوۆ, يۋري يۋشين, سونىمەن قاتار, كوماندادا دارىگەر مىندەتىن اتقارىپ جۇرگەن زەرتتەۋشى داۋلەت ءشارىپوۆ وڭتۇستىك پوليۋسكە قاراي شاڭعى ەكسپەديتسياسىمەن ءجۇرىپ وتەدى. سپورتشىلارعا 217 شاقىرىمعا جەدەل مارشتى ءجۇرىپ وتۋگە تۋرا كەلەدى. «قازاقستان ۇلتتىق گەوگرافيالىق قوعامى» رقب (QazaqGeography) باسشىلىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ عىلىم مەن يننوۆاتسيا­لار بويىنشا ۆيتسە-پرەزيدەنتى قانات بايعاريننىڭ ايتۋىن­شا, «تاۋەلسىزدىك ءپوليۋسى» اتتى بىرنەشە ماعى­نادا بىرەگەي بولىپ سانالاتىن ەكسپەديتسيانى ۇيىم­داستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى Qazaq Geography-دان شىققان. بىرىنشىدەن, قاتىسۋشىلار قورشاعان ورتانى لاستايتىن اۆتوكولىكپەن ەمەس, شاڭعىمەن ءجۇرىپ وتكەندىكتەن, بۇل تولىقتاي ەكولوگيالىق ەكسپەديتسيا بولىپ ەسەپتەلىنەدى. ەكىنشىدەن, ەكسپەديتسيا بارىسىندا عالىمداردىڭ جينا­عان مالىمەتتەرى پوليارلىق زەرتتەۋلەر سالاسىندا ءجۇر­گىزىلەتىن عىلىمي جۇمىستاردىڭ نىق ىرگەتاسىنا اينال­ماق. سونىمەن بىرگە, انتاركتيدادا العاشقى قازاق­ستاندىق عىلىمي-زەرتتەۋ بەكەتىنىڭ اشىلۋىنا سەبەپ بولاتىن ەكسپەديتسيا قازاقستانعا كۇشتى اسەرىن تيگىزبەك». ارنۇر اسقار, «ەگەمەن قازاقستان»