شارا بارىسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىنىڭ ماڭىزدى تارماقتارى, اتاپ ايتقاندا, XXI عاسىرداعى ۇلتتىق سانا تۋرالى جانە تاياۋ جىلدارداعى مىندەتتەر, ونىڭ ىشىندە قازاق ءتىلىن بىرتىندەپ لاتىن الىپبيىنە كوشىرۋ جۇمىستارى جانە قوعامدىق جانە گۋمانيتارلىق عىلىمدار جوباسى تۋرالى وزەكتى ماسەلەلەر تالقىلاندى. كەلەسى ءبىر ماسەلە ءدىني سالاداعى جاڭعىرۋدىڭ رۋحاني جاڭعىرۋمەن استاسۋى توڭىرەگىندە ءوربىدى. وسىعان بايلانىستى ينستيتۋتتىڭ ءدىنتانۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى باقىتجان ساتەرشينوۆ «قازاقستاندىق سانانىڭ جاڭعىرۋى: ءدىني سانا قىرلارى» تاقىرىبىندا, نۇر مۇباراك ەگيپەت يسلام مادەنيەتى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ PھD دوكتورى اسقار اكىمحانوۆ «رۋحاني جاڭعىرۋداعى حانافي-ماتۋريدي مەكتەبىنىڭ ماڭىزى» تاقىرىبىندا بايانداما جاساپ, ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. جات اعىمداردىڭ جەتەگىندە كەتپەي, بابالارىمىزدان ميراس بولىپ كەلە جاتقان ءداستۇرلى ءدىنىمىزدى تەرەڭنەن ءتۇسىنىپ, قوعامداعى بىرلىك پەن بىرتۇتاستىقتى ساقتاي وتىرىپ, رۋحاني جاڭعىرۋ كەرەكتىگى ايتىلدى.
«قازاق حالقى يسلام ءدىنىن ءوزىنىڭ ەجەلدەن قالىپتاسقان سالت-ساناسىمەن, وزىق داستۇرىمەن ۇيلەستىرە, ساباقتاستىرا وتىرىپ قابىلدادى. سول ارقىلى ءباز ءبىر ۇلتتار سەكىلدى وزىندىك ۇلتتىق بولمىسى مەن ءتول مادەنيەتىنەن ايىرىلىپ قالعان جوق. ءداسۇرلى يسلام سان عاسىرلار بويى بابالارىمىز ۇستانىپ كەلە جاقان ءدىن مەن ءداستۇردىڭ ساباقتاستىعىنان تۋىنداعان دۇنيە. ءداستۇرلى ءدىن دەگەندە يسلام ءدىنىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىنا قايشى كەلمەيتىن وزىق داستۇرلەردى ايتامىز. ياعني, ەكەۋىنىڭ ساباقتاستىعىنان تۋىنداعان رۋحاني قۇندىلىقتار جۇيەسىنە نەگىزدەيمىز. قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسى, قازاقستان مۇسىلماندارى ۇستاناتىن حانافي-ماترۋدي مەكتەبى قازاقتىڭ ءداستۇرلى ءدىني دۇنيەتانىمىنىڭ نەگىزگى مايەگى بولىپ ەسەپتەلەدى. ماترۋدي ءىلىمى ادامنىڭ تابيعاتىن, بولمىس-ءبىتىمىن, اقىل-وي پسيحولوگياسىمەن ەرىك قالاۋىن نەگىزگە الادى. ەلباسىمىز ايتقان رۋحاني جاڭعىرۋ, رۋحاني بولمىسىمىزبەن, رۋحاني سەنىم-نانىمىمىزبەن استاسىپ جاتىر. سوندىقتان, جاستارىمىزعا دۇرىس تاربيە بەرىپ, حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق قۇندىلىقتارى مەن مادەني ءداستۇرىن قۇرمەتتەۋگە باعىتتاۋىمىز كەرەك», دەيدى ءدىنتانۋشى اسقار اكىمحانوۆ.
«قانداي ءدىن ءبىزدىڭ رۋحاني جاڭعىرۋىمىزعا كومەكتەسەدى دەگەن كەزدە بۇكىل ورتا ازيا ەلدەرى ۇستاناتىن بابالارىمىزدان كەلە جاتقان حانافي باعىتىنىڭ جاسامپاز قىرلارى انىقتالادى. مۇسىلماندىق اراسىنا ەنىپ كەتكەن كوپتەگەن ءدىني باعىتتاردىڭ, ءبىزدىڭ ءداستۇر سالتىمىزدى, تۋعان جەرىمىزدى مويىنداي قويمايتىن سالافيلىك, ۆاحابيلىك باعىتتارعا قالاي قارسى تۇرۋعا بولادى, ولاردىڭ قارىم-قاتىناسىن قالاي تۇزەۋگە بولادى دەگەن ويلاردى بۇگىنگى جيىن بارىسىندا ءجىتى تالقىلادىق. ونىڭ نەگىزگى تەحنولوگياسىن دالەلدى, دايەكتى تۇردە ۇسىنا كەلىپ, ءار كەزدەسۋدە, ءار وقۋ پروتسەسىندەگى لەكتسيالاردا, ءاربىر ماقالادا ايتامىز دەگەن ويىمىز بار. دەموكراتيالىق قوعامدا ءار ازاماتتىڭ نانىم-سەنىم تاڭداۋ ەركى وزىندە. دەگەنمەن, قوعامداعى بىرلىك پەن تىنىشتىق ەڭ ءبىرىنشى قاعيدا, نەگىزگى ىرگەتاس. اركىم ويىنا كەلگەنىن ىستەپ, ەكسترەميزم مەن تەرروريزمگە بارا بەرەتىن بولسا العا قاراي پروگرەسس جاساي المايمىز. بۇگىن تالقىلانعان وتكىر ماسەلەنىڭ بارلىعى جۇزەگە اسۋ ءۇشىن زيالى قاۋىم ءوزىنىڭ ىشكى الەۋەتىن كورسەتە ءبىلۋ كەرەك», دەيدى فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور سەرىك ەرمۇراتوۆ.
جيىن بارىسىندا رۋحاني جاڭعىرۋ باعىتى بويىنشا وسى جانە وزگە دە مايەكتى ماسەلەلەلەر كەڭ كولەمدە تالدانىپ, ەلباسى ماقالاسىندا ايتىلعان ءار تاقىرىپ بولاشاققا تىڭ سەرپىن بەرەتىن ماڭىزدى قۇجات ەكەنى ايتىلدى.
ارمان وكتيابر,
«ەگەمەن قازاقستان»
