اۆتورلاردى الاڭداتقان اقيقات

ەلىمىزدىڭ باس پروكۋراتۋراسى زياتكەرلىك مەنشىك تۋرالى زاڭنا­مالاردىڭ قولدانىلۋىنا تەكسەرۋ جۇرگىزگەندىگى تۋرالى كەشە قۇزىر­لى ورگاننىڭ رەسمي وكىلى جاندوس ومىراليەۆ بىرقاتار تىڭ اقپارات­تار تاراتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, تەك­سەرۋ ناتيجەسىندە 3,5 مىڭنان استام زاڭ بۇزۋشىلىقتار انىق­تالىپ, ولاردى جويۋ بارىسىندا 50-دەن استام پروكۋرورلىق قادا­عالاۋ اكتىلەرى ەنگىزىلگەن. جالپى, اۆتورلىق قۇقىق جانە ساباقتاس قۇقىقتار تۋرالى زاڭنا­ما تالاپتارىنا سايكەس, اۆتور­لار­دىڭ مۇددەلەرىن ءبىلدىرۋ ءۇشىن اۆتورلىق قوعامدىق ۇيىمدار قۇرىلادى. قازىرگى تاڭدا, ەلىمىزدە وسىنداي 7 ۇيىم جۇمىس جاساي­تىن كورىنەدى. ولار پايدالانۋ­شى­لاردان كەلىپ تۇسكەن قاراجات­تار­دى جيناستىرادى جانە ولاردى زياتكەرلىك مەنشىك يەلەرىنە تولەۋدى جۇزەگە اسىرادى. سونداي-اق, بۇل قوعامدار جينالعان قاراجات ەسەبىنەن وزدەرىنىڭ ناقتى شىعىس­تارىن جاۋىپ وتىرادى. بۇل تالاپتار زاڭدا كورسەتىلگەن. الايدا, تەكسەرۋ كورسەتكەندەي, ءىس جۇزىندە قازىرگى قالىپتاسقان جاعداي اۆتورلارعا ولاردىڭ زياتكەرلىك ەڭبەك نىساندارىن پايدا­لان­عانى ءۇشىن ءتيىستى سىياقى الۋى­نا كەپىلدىك بەرمەي وتىر, دەيدى ج.ومىراليەۆ. زاڭنامالاردا اۆتور­لىق قوعامدار­دىڭ پايداسى­نا ۇستاپ قالاتىن قارا­جاتتىڭ بەل­گىلى ءبىر پايىز شەگىن كورسە­تە­تىن تىكەلەي نور­مالار جوق. بۇل ءوز كەزەگىندە اتال­عان قوعامدارعا كەلىپ تۇسكەن اقشا قاراجاتتارىن ءوز قالاۋلارى بويىنشا جۇمساۋعا ءمۇم­كىندىك بەرەدى. تەرگەۋ كورسەت­كەند­ەي, سوڭعى ەكى جىلدا اۆتور­لىق قوعام­دارعا كەلىپ تۇسكەن 896,5 ملن. تەڭگە­دەن اۆتورلارعا نە­بارى 521,5 ملن. تەڭگە عانا ءتو­لەن­گەن, قالعان 375 ملن. تەڭ­گەنى قوعامدار ءوز قاجەتتى­لىك­تەرىنە جۇم­ساعان. ماسەلەن, 2010 جىلى «قازاق اندەرىن ورىنداۋ­شىلار» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى پايدالانۋشىلاردان كەلىپ تۇسكەن 9, 1 ملن. تەڭگەنىڭ 8, 6 ملن. تەڭگەسىن قوعام شىعىستارىنا جات­قىزعان. وسىعان ۇقساس فاكتىلەر «ءان اۆتور­لارىنىڭ وداعى» رەسپۋبلي­كا­لىق قوعامدىق بىرلەستىگى قىزمەتىندە دە انىقتالدى. زاڭنامالاردىڭ جەتىلدىرىلمەۋى سالدارىنان مەنشىك يەلەنۋشىلەرگە سىياقىلاردى ءتىپتى تولەمەۋ فاكتىلەرى دە ورىن العان. ماسە­لەن, «دەمەۋ» «پروديۋسسەرلەر مەن ورىنداۋشىلار وداعى» رەسپۋبلي­كا­لىق قوعامدىق بىرلەستىگىنە فو­نوگراممالاردى پايدالانعانى ءۇشىن پايدالانۋشىلاردان 8,4 ملن. تەڭگە كەلىپ تۇسكەن. الايدا, وسى سومانىڭ بىردە-ءبىر تەڭگەسى قۇقىق يەلەنۋشىلەرگە تولەنبەگەن. اۆتورلىق اتالعان قوعامداردى ءتيىستى زياتكەرلىك مەنشىك يەلەرىن انىقتاۋ بويىنشا قاجەتتى جۇمىس جۇرگىزۋگە ىنتالاندىرمايدى. سو­نىڭ سالدارىنان الىنعان سىي­اقى­لار ولاردىڭ تولىق يەلىگىندە قالىپ وتىر. ماسەلەن, «قازاق­ستان­دىق اۆ­تور­لىق قوعام» رەسپۋب­ليكالىق قو­عامدىق بىرلەستىگىنە اۆتورلاردى ىزدەستىرۋدى – قوعام­نىڭ سايتىنا جانە الماتى قالا­سى مەن الماتى وب­لىسى اۋما­عىن­دا تاراتىلاتىن باسپا باسىلىم­دارىندا اقپارات ورنا­لاستىرۋ جولىمەن عانا جۇرگىزىلگەن. سونىڭ سالدارىنان, سوڭعى بەس جىل­دا تالاپ ەتىلمەگەن گونورار­لاردىڭ جالپى سوماسى 63, 5 ملن. تەڭگە قۇراعان. ولاردى كەيىن قوعام ءوز قالاۋى بويىنشا جۇمساعان. تەكسەرۋدە ليتسەنزيالانعان شارت­­تاردى تىركەۋ تۋرالى زاڭ تا­لاپ­تارىن جاپپاي ورىنداماۋ فاكتىلەرى دە انىقتالدى. ينتەرنەت جەلىسىندەگى اۆتورلىق قۇقىق­تى قور­عاۋعا تالداۋ جاساۋ دا با­قى­لاۋشى مەملەكەتتىك ورگاندار­دىڭ تاراپىنان ءتيىستى جۇمىستىڭ ۇيىم­داستى­رىل­ما­عا­نىن كورسەتتى. ينتەرنەت جەلى­سىنىڭ قازاقستاندىق سەگمەنتىندە اۆ­تورلىق قۇقىقتى بۇزۋعا اشىق جول بەرىلىپ وتىر. قازاقستاندا رەسمي ساتۋعا ءالى كەلىپ تۇسپەگەن فيلم­دەر نەمەسە باعدار­لامالىق قام­تاماسىز ەتۋلەر سايتتاردا ءورىپ ءجۇر. كەيبىر سايتتاردىڭ پيراتتىق كونتەنتتەرى مىڭداعان بىرلىكتەرمەن ەسەپتەلەدى. وسى انىقتالعان زاڭ بۇزۋشى­لىقتاردىڭ بارلىعى بويىنشا باس پروكۋراتۋرا ادىلەت ءمينيسترلى­گى­نىڭ اتىنا ۇسىنىس ەنگىزدى. زاڭنا­ما­لار­عا قۇقىق يەلەنۋشىلەردىڭ قۇقىق­تارىن قورعاۋدى قامتا­ما­سىز ەتۋگە باعىتتالعان وزگەرىس­تەر ەنگىزۋگە باس­تاماشى بولۋ ۇسى­نىلدى. سون­داي-اق ىشكى ىستەر ور­گان­دارىمەن ءجا­نە باسقا دا مۇددەلى ورگاندارمەن ءوزارا ارەكەتتە ينتەرنەت جەلىسىندە زياتكەرلىك مەنشىك نىساندارىن زاڭ­سىز تاراتۋدىڭ جولىن كەسۋ ءجونىن­دەگى جۇمىستاردى كۇشەيتۋ ۇسىنىل­دى دەيدى رەسمي وكىل. الەكساندر تاسبولاتوۆ.