قاناتقاقتى

ءتىل-كوزىمىز تاسقا, بوكسشى قانات يسلامدى قازاق بىلعارى قولعاپ ونەرىنىڭ سوڭعى 10 جىلداعى ماڭدايىنا جازىلعان شەبەرى دەۋگە بولادى. بەيجىڭ وليمپياداسىندا قىتاي قۇراماسىنىڭ اتىنان شىعىپ, قولا جۇلدەگەر اتانعان قانات باۋىرىمىز بىلتىر قازاقستان ازاماتتىعىن العاننان كەيىن قازىر «Astana arlans» كاسىپقوي بوكس كلۋبىندا ونەر كورسەتەدى.  بۇل كوماندا بيىل بۇكىلالەمدىك بوكس سەرياسى (WSB) بويىنشا وتكەن جەكپە-جەكتەردە ەكىنشى ورىن العانى بەلگىلى. وسى ايقاستاردا قانات بىردە-ءبىر رەت جەڭىلمەي, قارسىلاستارىنىڭ ءبارىن سۇلا­تىپ, جەڭىپ وتىردى. بىراق بوكسشىنىڭ ءبىر ءوزى ءبىر كومانداعا جەتپەدى. كوماندالىق ويىن­دار­دا ءبىر قاقپاشىنىڭ ءوزى جارتى كوماندا بو­لىپ ەسەپتەلسە, بوكستا ولاي ەمەس. مۇندا ءار سپورت­شىنىڭ جەڭىسى قورىتىندى ناتيجەگە اسەر ەتەدى, سول ءۇشىن ءار جەڭىس اۋاداي قاجەت. سونداي كەزگە ءبىز مامىر ايى­نىڭ باسىندا قىتايدىڭ گۋيانگ قالاسىندا «Astana arlans» پەن «Paris united» كلۋبتارىنىڭ اراسىندا وتكەن بۇكىلالەمدىك بوكس سەرياسىنىڭ فينالدىق كەزدەسۋىندە كۋا بولعان ەدىك. وسى ايقاستا وتانداس­تا­رى­مىزدىڭ تورتەۋى جەڭىپ, قالعان التاۋى جە­ڭىل­گەندە ءوز سالماعىندا جەڭىسكە جەتكەندەردىڭ ءبىرى قانات يسلام بولاتىن. وكىنىشكە قاراي, ءتور­تەۋى جەڭسە دە, ءبىزدىڭ كومانداعا  جەڭىس اكەلمەدى. جەڭىستى تويلاعان «Paris united» كلۋبى WSB سەرياسىنىڭ وتكەن ماۋسىمىنداعى باس جۇلدەسىنە يە بولدى. سول كەزدەگى ايقاستاردا قانات يسلامنىڭ كوزىنەن ۇشقىندى كورىپ, ال جەكپە-جەكتەردەن سوڭ نامىسشىل جىگىتتىڭ ءوز ارىپتەستەرىنە بارىنشا قولداۋ كورسەتىپ, دەمەپ جۇرگەنىنە ريزا بولعانبىز. سونداي ساتتەردىڭ بىرىندە ءبىز قاناتتى اڭگىمەگە تارتۋدى ءجون كورگەن ەدىك. – قانات, وسى سەن  شارشى الاڭعا نوكاۋتپەن جەڭەمىن دەپ شىعاسىڭ با؟ – ونداي وي بولمايدى ەندى. كەشەگى جەكپە-جەككە بەس راۋندقا د­ا­يىندالعانمىن. ءوزىمدى ءوزىم ايقاس­قا قامشىلادىم. قارسىل­ا­سىم­نىڭ جارىستارىن قاراپ, ءبىراز زەرتتەدىم. مەن ەندى شىعا سالىپ, بىردەن اتىلمادىم عوي. ءبىراز ءجۇردىم. ەندى بوكس قوي, ءتيىپ كەتەدى دە (كۇلەدى). – كومانداعا كەش كەلدىم دەپ وكىنبەيسىڭ بە؟ – كەش كەلگەنىم ءبىلىنىپ جا­تىر. ەگەر بىل­تىر كەلگەندە جەكە چەمپيوناتقا شىعار ما ەدىم دەپ ويلايمىن. بىراق ونىڭ ءبارى اللانىڭ قو­لىندا عوي. – وليمپياداعا جولداما الۋ ءۇشىن بوكسشى ازاماتتىق العان ەلدە ءۇش جىل تۇرۋ كەرەك دەگەن ءاڭ­گىمە بار. سوعان قالاي قاراي­سىڭ؟        – ءيا, ونداي اڭگىمە ايتىلىپ ءجۇر. بىزدە اۋىر اتلەتتەر بار عوي, سولار ازاماتتىق الا سالادى دا وليمپياداعا بارادى. نەگە ەكەنىن بىلمەيمىن, قازاققا كەلگەندە سولاي قينالىپ قالا ما. – قازىر كوپ جاستار سەنىڭ بوكسىڭدى قارايدى. ساعان ۇق­سا­عى­سى كەلەدى. وزىڭدە قانداي ءبىر ەرەكشەلىك بار ما؟ – جوق, مەندە ەشقانداي ەرەكشەلىك جوق. ەشكىمنەن ارتىق تۋ­عان جوقپىن. ءبارى اللانىڭ بەرگەن كۇش-قۋاتى. 15 جىلدان بەرى سپورتپەن اينالىسىپ ءجۇرمىن. سپورتتا كىم جۇمىس ىستەسە, كىم الدىنا ماقسات قويىپ تىرىسسا, سول بيىك بەلەستەرگە جەتەدى.  باس­قا سپورتتا دا سولاي. – بۇرىن جارىستاردان كەيىن بوكسشىلار باپكەرلەرىمەن بىرگە قالىپ جاتتىعاتىن ەدى. قازىر جارىس قالاي بىتەدى, كەتۋگە اسىعادى. وزىڭدە جەكە جات­تىعاتىن كەزدەر بولا ما؟ – ءيا, مەن ءوزىم كۇندەلىكتى جات­تى­عامىن. بوكستان باسقا دا سپورت تۇرلەرىمەن اينالىسامىن. جۇگىرە­مىن, دوپ وينايمىن. قى­تاي­دا تۇر­عان كەزىمدە كوپ ۇستاز­دارى­منان ءبىلىم الدىم, ولاردىڭ تاربيەسىن كور­­دىم. سونىڭ پاي­داسى ءتيىپ جاتىر. – قازىر قاي جەردە, قاي ەلدە بولسىن بوكسشىلار اراسىندا باسەكە كوپ. ءوزىڭ تۋىپ-وسكەن التايدا قازاق بالالارى قى­تاي­لاردىڭ اراسىنان شىعا ال­ماي ءجۇر دەگەن اڭگىمەنى ەستىپ ءجۇرمىز. نەگىزگى باسىمدىقتى قىتايلارعا بەرەدى دەيدى. – نەگىزى ول بىلاي عوي. مەنى تاربيەلەگەن اعام. قازىر ونىڭ ءشا­كىرتتەرى كوپ. ولاردىڭ ارا­سىن­دا قىتايدىڭ جاستار كو­مان­­داسىنا شىعىپ جاتقان­دار دا بار. قىتاي­دا حالىق كوپ بول­عان­نان كەيىن ءبا­سە­كە بولادى, ءاري­نە. شەتكە قا­عى­لۋ دا بولا­دى. ەندى قازاقستان جاق­سى سپورت­شى­لار­دى تارتىپ جا­تىر عوي. ءمۇم­كىن كەيىن ءبىز دە اللا بۇيىرتسا سول جىگىتتەردى اكەلۋ­گە جۇمىس ىستەيتىن شىعارمىز دەپ وي­لايمىن. وسى ەلگە كەلىپ, قازاق­ستان اتى­نان شىعىپ, ەلى­مىزدىڭ تۋىن كوتەرىپ جۇرسە, ولار ءۇشىن بۇ­دان اسقان باقىت جوق. ءبىزدىڭ جو­عا­رى جاق­تاعى اعا­لارىمىز سول جىگىت­تەرگە كومەكتەسسە جاقسى بولار ەدى. – بەيجىڭ وليمپياداسى­نىڭ الدىندا قازاقستانعا كەلۋگە مۇمكىندىك بولدى ما؟ – ونداي مۇمكىندىك بولمادى. ءويت­كەنى, مەن ول كەزدە كوپ ادام­دارعا ۋادە بەرىپ, وليمپياداعا بىرگە دا­يىن­­دالامىز دەپ, كوپ قۇ­جات­­تارعا قول  قويعان ەدىم. سونىڭ ءبا­رىن تاستاپ كەتسەم, ازامات دەگەن اتى­ما سىن بولماي ما. بىراق مەن ولار ءۇشىن ءومىر سۇرمەيمىن. ءار­كىم­­نىڭ ءوز ءومىرى بار. سول كەزدە مەن ولارعا باسقا ەلگە ەمەس, ءوز ەلىمە, اتاجۇرتىما كەتىپ بارامىن دەپ ايتتىم. – نامازعا دەيىن جانە ناماز وقىعاننان كەيىن قان­داي ايىر­ماشىلىقتى سەزىنىپ ءجۇرسىڭ؟ – مەنىڭ اكە-شەشەم ناماز وقىعان كىسىلەر. كوزىمدى اشقالى بەرى يسلام وتباسىندا ءوستىم. سودان ءوزىم دىنگە جاقىن بولعاننان كەيىن جارىسقا بارعاندا اللا تا­عا­لادان تىلەپ ءجۇردىم. اللا تاعا­لا جۇرەگىمە يمان سالعان شىعار, بارعان سايىن جولىم اشىلىپ جات­قانداي سەزىنەمىن. – بالا-شاعا بولعاندا بالا­لارىڭ بوكسشى بولسا دەپ ار­مان­دايسىڭ با؟ – ينشاللا ەندى كەيىن كورەمىز. جازعى, قىسقى وليمپياداعا قا­تىس­سا دەپ ويلايمىن. – رينگكە شىققاندا جان­كۇ­يەر­لەردىڭ قولداۋىنا ءۇمىت ارتا­سىڭ با؟ سەزىمگە بەرىل­مەي­سىڭ بە؟ باپكەرلەر سەنى سەزىمگە بەرىلگىش دەيدى. – جو-جوق. مەن نەگىزى ءوزىمدى ۇس­تاۋ­عا تىرىسامىن. ويتكەنى, بوكس دەگەن ءبىر راۋندتىق جارىس ەمەس قوي. ءبا­رىن اقىلمەن, اقى­رىنداپ ىستەۋ كەرەك. رينگكە جاقسى جاعىنا دا, جامان جاعىنا دا دايىندالىپ شىعامىن. – رينگتە جەڭىسكە جەتكەننەن كەيىن كوپ اينالىپ جۇگىرىپ الادى ەكەنسىڭ. باسقالارى رينگ­­تەن تەز كەتىپ جاتادى, ال سەن قىتايلارعا ادەيى سولاي ىستەيسىڭ بە سوندا؟ – ونداي بوتەن وي بولعان جوق. ءوزىمدى ءبىر ميللياردتان استام قى­تايعا قازاقتىڭ كىم ەكەنىن تاعى تانىتسام دەپ ويلايمىن. بۇل جار­تى الەمگە قازاقتى تانىت­قان­مەن بىردەي عوي. ويتكەنى, قى­تاي­د­ا كوپ سپورتشىلار قازاق­ستاندى بىلە بەرمەيدى. سول ءۇشىن تانىتۋ كەرەك. ەندى باسقا دا جاعى بول­عان شىعار. ونى سىرت كوز سىن­شى دەيدى عوي, ادامدار ءوزى بىلە جاتار. – كۇندەلىكتى رەجىمىڭ قالاي؟ – مەنىڭ ءومىرىم – جاتتىعۋ. شى­نىن ايتقاندا باسقا تۇرمىس-ءتىرشى­لىك قىزىقتىرمايدى. ول ادەت بو­لىپ قالعان. بۇل ءوزى ناماز سياقتى. نامازدى بەس ۋاقىت وقى­ساڭ, پا­رىز بولسا, جاتتىعۋدى دا ءۇش ۋا­قىت جاساساڭ ول دا پارىز سياقتى بولىپ قالادى. ايتەۋىر,  كۇندە ءبىر نارسە ءىس­تەمەسەڭ ۇي­قىم تى­نىش بولمايدى. – ءبىزدىڭ بوكسقا  نە جەتپەيدى؟ – بىزدە جاستاردى وتە ەرتە قي­ناپ جىبەرەتىن سياقتى. سوعان قاراسام, قازاقستاندا بىزبەن شامالاس جىگىتتەر از. ال باسقا ەلدەرگە قاراساڭ, وليم­پياداعا بارا­تىن جىگىتتەر بىزدەن ۇلكەن, بىزبەن قا­راي­لاس جىگىتتەر. بالالار ءجاسوس­پى­رىم­دەر قۇراما­سى­نان ەرەسەكتەرگە شىقپاي شارشاپ قا­لا­دى. ءويت­كەنى, جاڭا ايت­قانىم­داي بىزدە با­لا­لار­دى كوپ جات­تىق­­تىرىپ, جا­رىس­تار­عا اپارىپ, قيناپ جىبەرەدى. قا­زىر قى­تايدا ءۇش-ءتورت وليمپيا­داعا قاتى­سا­­تىن جىگىتتەر بار. سو­نىڭ ءبارى نە دەيسىز عوي, مەديتسينا مەن دۇرىس ءتار­بيەنىڭ ارقاسى. بىزگە كوپ ءنا­ر­سەنى قارا كۇشكە سالۋعا بولماي­دى. سپورت تا عىلىمنىڭ ءبىر ءتۇرى. كوپ ءبىلىم الىپ, كوپ توقي ءبىلۋ كەرەك. – سەنىڭ سالماعىڭدا باسەكە­لە­س­تەر بار ما؟ – مەن باسەكە دەگەن نارسەنى ويلامايمىن. كىم كوپ ەڭبەك­تەن­سە, كوپ تىرىسسا سول ارقاشان جەڭىسكە جەتەدى. قازىر 69 كيلوعا تۇسە ال­مايمىن. 75-كە شىقسام, شى­عۋىم مۇمكىن. كىم جاقسى دايىن­دال­سا, باپكەرلەر كىمدى جاقسى دايىنداسا بولدى, مەنىڭ ەشكىمگە وكپەم جوق. وليمپياداعا باراتىن ادام دا سول كەزدە بەلگىلى بولادى. – باقىت سارسەكباەۆتىڭ وليم­­پيادادان كەيىن دەمالىپ, بوكسقا قايتا كەلگەنىنە قالاي قارايسىڭ؟ – مەنىڭ باقىتتان ۇيرەنەتىن جەرلەرىم وتە كوپ. سونشاما ۋاقىت  دەمالسا, دەمالسىن. نەگىزى دەما­لىپ, قايتا شىعۋ وتە قيىن بولا­دى. مەن ونىڭ «Astana arlans» كو­مانداسىندا ونەر كور­سەتكەنىنە ريزامىن. ويتكەنى, ول سپورتشى­لارعا دەم بەردى. – وزىڭە كىمنىڭ بوكسى ۇنايدى؟ – كوپ قوي. كىشكەنتاي كەزىمدە اۋەسقوي بوكسقا قىزىقپاي­تىن­مىن. كاسىپقوي بوكسقا كەتسەم دەپ ويلايتىنمىن. قازىر كا­سىپ­قوي بوكسقا امەريكادان شا­قى­رتۋلار كەلىپ جاتىر. وليم­پيا­داعا جولداما الۋ بولماي جات­سا, باۋىرجان اعامىزدىڭ (ب.وسپانوۆ, «جەر-سۋ» كورپورا­تسيا­سىنىڭ پرەزيدەنتى) كومەگى تيسە, امەريكاعا كەتۋىم ابدەن مۇمكىن. ەندى قايدا بولسا دا كوك تۋىمىز كوتەرىلسە دەيسىڭ عوي. – قازىر نە وقىپ, نە كورىپ ءجۇرسىڭ؟ – ءدىني كىتاپتاردى كوپ وقي­مىن. پايعامباردىڭ ءومىرى مەن حاديستەرى تۋرالى كوپ وقىپ ءجۇرمىن. قازىر ءدىن قازاقتىڭ رۋلارى سياقتى تارماق-تار­ماققا ءبولىنىپ كەتكەن عوي, سول ءۇشىن جاستار دۇرىس تاڭ­داۋ جاساپ, ءوزى­مىزدىڭ قالىپتاسقان دىنىمىزگە بەت بۇرسا ەكەن دەيمىن. قازىر اللا تاعالا قازاققا ءبارىن بەرىپ جاتىر. ءبىز وسى كۇننىڭ قادىرىنە جەتۋىمىز كە­رەك. الدىمەن بىرلىكتى ويلاۋى­مىز كەرەك. جاستار وسى ەلگە جۇ­مىس ىستەپ, بولاشاعى بولسا ەكەن دەيمىن. اڭگىمەلەسكەن داستان كەنجالين.