01 شىلدە، 2011

ەلدىڭ ۇلكەن ولجاسى

203 رەت كورسەتىلدى
بيىل تاۋەلسىزدىكتىڭ كوگىلدىر تۋى ازات قازاقستان اسپانىندا جەلبىرەگەنىنە 20 جىل تولماق. وتانى­مىزدىڭ وسىناۋ ەڭ باستى مەرەكەسىنە ەل تەمىرجولشىلارى تولايىم تابىستارمەن قاتار، باعا جەتپەس تارتۋلارمەن كەلە جاتىر. «قازاق­ستان تەمىر جولى» ۇك» اق استانا مەن تاعى باسقا قالالاردا تەمىر جولعا قاتىستى زاۋىتتار سالىپ، وتان­دىق ءونىم وندىرۋشىلەردى اي­رىقشا قولداۋمەن بىرگە، ەلارالىق «جەتىگەن–قورعاس» جانە «وزەن – تۇركىمەنستانمەن مەملەكەتتىك شەكارا» تەمىر جولىنىڭ قۇرىلىسىن تاۋەلسىزدىك مەرەكەسىنە پايدالانۋعا بەرمەك. وسىناۋ باعا جەتپەس تارتۋلارمەن قاتار تەمىرجولشىلاردا تاعى ءبىر ايپارا قۋانىش بار. ول – بيىل رەسەيدەن قازاق ەلىنە قاي­تارىلاتىن 575 شاقىرىم تەمىر جول­دىڭ بار مۇلكىمەن ۇلتتىق كوم­پا­نيانىڭ قاراماعىنا تۇپكىلىكتى وتەتىندىگى. بۇل ىزگىلىكتى ءىس تاۋەلسىز­دىكتىڭ مەرەيلى تويىنا تاماشا تارتۋ بولۋمەن بىرگە مەملەكەتىمىزدىڭ ىرگەتاسىن بۇگىنگىدەن دە نىعايتا تۇسەرى انىق. الداعى ءۇشىنشى توقساندا تەمىر جول بويىنشا قازاقستان مەن رەسەي اراسىنداعى الىس-بەرىس ءىسى تولىعى­مەن اياقتالماق. ءجۇز جىلدان بەرى ەكى ەلدى بايلانىستىرىپ جاتقان تەمىر جولداردى جانە وعان قاراستى م ۇلىكتەر مەن نىسانداردى داۋ-دا­مايسىز تەڭ ءبولىسۋ وڭاي بولماعانى انىق. تاۋەلسىزدىك العان 20 جىل ىشىندە ەل-جەر قازاقتىكى بولسا دا، ەل ەكونوميكاسىنىڭ كۇرەتامىرى سانالاتىن تەمىر جولدىڭ 600 شا­قى­رىمعا جۋىق بولىگى كورشى ەلدىڭ – «رتج» ااق قۇزىرىندا بولعان­دىقتان ەل ەكونوميكاسىنىڭ ەركىن كوسىلىپ دامۋىنا كوپتەگەن كەلەڭسىز كەدەرگىلەر كەلگەنى راس. مىسالى، رەسەي تەمىر جولىنىڭ ءتاريفى وسىعان دەيىن قتج تاريفىنەن بىرنەشە ەسە قىمبات بولىپ كەلگەن. مۇن­­داي جاعدايدا، ەلى­مىزدىڭ شەتەلدەرگە تاۋار ەكس­پورت­تاۋشى­لارى مەن ەل ىشىنە سول اۋ­ماقتان ءونىم تاسىمالداۋ­شىلارعا كوپتەگەن قيىندىقتار كەز­­دە­سەتىن. ءوز ەلى بول­عا­نىمەن رەسەي قۇ­زىرىن­داعى تەمىر جول بويىندا تۇرا­تىن جانە پويىز ما­گيس­ترالى­نا جا­قىن ورنا­لاس­قان اۋىل-اۋداننىڭ حال­قى دا 20 جىل بويى تالاي ىڭعاي­سىزدىقتى باس­تان كەشىرگەنى جاسىرىن ەمەس. بۇيىرتسا، 2-3 ايدىڭ كولەمىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا ترانزيتتىك تەمىر جول ۋچاسكەلەرىنىڭ جال­پى ۇزىندىعى 261 شاقىرىم بو­لاتىن جانە ترانزيتتىك ەمەس تەمىر جول تەلىمدەرىنىڭ ۇزىندىعى 314 شاقىرىم بولاتىن، ال ەكەۋىن قوسقاندا 575 شاقىرىمدى قۇراي­تىن ماگيسترالدار بارلىق مۇلكى­مەن بەرىلۋى ءتيىس. ەسەسىنە، «الاعان قولىم بەرەگەن» دەمەكشى، رەسەيگە ولار­دىڭ اۋماعىن­داعى قا­زاق­ستان يەلىك ەتىپ كەلگەن 566 شاقىرىم تەمىر جول بەرىلەدى. بۇل تەمىر جولدار مەن م ۇلىكتەردى رەت­تەپ الماسۋ شاراسى ءوت­كەن عا­سىر­دىڭ 1996 جىلى باستالعان ەدى. سول جىلدىڭ 18 قازانىندا تەمىر جول كاسىپورىندارىنىڭ، مەكە­مە­لە­رىنىڭ جانە ۇيىمدارىنىڭ قىز­مەتىن قۇقىقتىق رەتتەۋ ەرەكشەلىكتەرى تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكا­سى­نىڭ ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەرا­تسياسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى كە­لىسىمنىڭ اياسىندا اتالعان ەكى ەل اراسىنداعى تەمىر جول نىساندارى مەنشىگىن قۇقىقتىق رەتتەۋ ءىسى قولعا الىندى. ايتكەنمەن، سول وتكەن عاسىر جىلدارىنان بەرى بۇل يگى باستاماداعى كوپتەگەن ىستەر ءارتۇرلى سەبەپتەرمەن ءتيىمدى شەشىمدەرى تابىلماي ىركىلىپ قالعان ەدى. تەك سوڭعى 2-3 جىل كولەمىندە عانا بۇل باعىتتاعى ىستەر ىلگەرىلەي باستادى. ەل تاۋەلسىزدىگىن قازىرگىدەن دە نىعايتىپ، ەكونوميكاسىنىڭ قا­رىشتاپ ەركىن دامۋىنا ۇلكەن سەرپىن بەرەتىن يگى ءىستىڭ ەل پايداسىنا شەشىلۋى ءۇشىن «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق-نىڭ بۇگىنگى باس­شىلىعى مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى وراسان زور ءىس تىندىردى. كولدە­نەڭ كەزىگىپ، توسقاۋىل بولعان ءتۇيىنى كوپ ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋ جولدارىن دۇرىس تاۋىپ، ەل ءمۇد­دەسىن قاشاندا ءبىرىنشى كەزەككە قويىپ وتىردى. سان رەت كورشى ەل ماماندارىمەن كەزدەسىپ، ەكى جاققا دا ءتيىمدى بولارلىق سان ءتۇرلى قۇجاتتار دايىنداپ ۇسىندى. ءتىپتى ءبىر ۋاقىتتارى دۇرىس دەپ سانال­عان قۇجاتتاردى وڭتايلاندىرىپ قايتا دايىنداپ شىققان كەزدەرى دە بولدى. ونىڭ ءبارىن ەكى ەلدىڭ ءبىراز مينيسترلىكتەرىندە دالەلدەپ، ەكى ەلگە دە ءتيىمدى بولارىنا كوز­دەرىن جەتكىزىپ وتىرۋ وڭايعا سوقپادى. ويتكەنى، تەمىر جولدان بەيحابار باسشىلارعا تەمىر جول­دىڭ ءتيىمدى نەمەسە ءتيىمسىز تۇستا­رىن دالەلدەۋدەن قيىن ماشاقات جوق. سوندىقتان ۇلتتىق كومپانيا باسشىلىعى قاجەتتى جەرىندە شەبەر ءيىلىپ، ەل مۇددەسى ءۇشىن كەرەك بولسا ءتۇيىلىپ، ەكى جىل كولەمىندە «وگىزدى دە ولتىرمەي، اربانى دا سىندىرماي» بەرىك ۇستانعان سالي­قالى ەركىن ساياساتىنىڭ ارقاسىندا تەمىر جول بويىنشا رەسەي مەملەكەتىمەن الىس-بەرىس ءىسىن جوعارى دەڭگەيدە اياقتاعالى تۇر. نۇرباي ەلمۇراتوۆ، جۋرناليست.
سوڭعى جاڭالىقتار

پاگانيني

ونەر • كەشە

وتىز جىلدىققا وي قورىتقان

قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار