«جاپون قۋىرشاقتارى» - الماتىدا

قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەيى جانە قازاق­ستانداعى جاپونيا ەلشىلىگىنىڭ ۇيىمداس­تىرۋىمەن الما­تى­دا «جاپون قۋىرشاق­تارى» اتتى جىلجىما­لى كورمەسى وتۋدە. كۇنشىعىس ەلى – جاپونيادا قۋىرشاق جاساۋ ونەرى وتە جوعارى دامىعان. سوندىقتان بولار, جا­پو­نيانى كەيدە «قۋىرشاقتار پات­شالىعى» دەپ تە اتايدى. ءداستۇرلى جاپون قۋىرشاعى «نينگيو» دەپ اتالادى. بۇل ءسوزدى جاپون تىلىندە جاز­عان­دا, «ادام» جانە «ءتۇر» ءسوز­دە­رى­نىڭ ماعى­نا­سىن بەرەتىن يەروگليفتەر قولدا­نىلادى. جاپون قۋى­ر­شاق­تا­رى ءار ءتۇرلى, ولار­دىڭ كەيبىرەۋ­لەرى ءبۇلدىر­شىن­دەردى, ەندى ءبىرى يمپەراتور سارايىنىڭ ءنو­كەرلەرىن, جاۋىن­گەرلەر مەن باتىرلاردى, ەرتەگى كەيىپكەرلەرىن بەينەلەيدى. قازبا جۇمىستارىنان تابىل­عان ەڭ العاشقى قۋىرشاقتار دزيومون داۋىرىنە (ب.ز.د. 10000 - 3000 جج.) جاتادى. قۋىر­شاق­تار  نەگىزىنەن ءتىل-كوزدەن قورعايتىن تۇمارلار رەتىندە, نانىم-سەنىمگە قاتىستى راسىمدەردە پايدالا­نىل­عان. VIII عاسىردا العاشقى قول­مەن باسقارىلاتىن اياتسۋرينين­گيو ويىن­شىقتارى پايدا بولىپتى. مىنە, ناق وسىلار بۋنراكۋ ءداستۇرلى جاپون قۋىرشاقتارى تەاترىنىڭ شىعۋ تەگى سانالادى. قۋىرشاقتاردىڭ كوپ بولىگى سىيلىق رەتىندە نەمەسە 3 ناۋرىز­دا اتاپ وتىلەتىن حينا ماتسۋري سياق­تى قىز بالالار مەرەكەسى ءۇشىن جاسالىنادى. بۇل عاجايىپ مەرەكە دە كونە داۋىرلەردەن باستاۋ الادى ەكەن. بۇگىندە ءاربىر جاپون وتباسىندا وزدەرىنىڭ ءبۇلدىر­شىن قىزدارىنا باقىت تىلەپ, قاستەرلەپ جيناعان كوپتەگەن حينا قۋىرشاقتارى بار. سونىمەن قا­تار, كورمەگە (جاپونيادا 5 مامىردا اتاپ وتىلەدى) ۇل بالالار مەيرامىنا ارنالعان قۋىرشاقتار – گوگاتسۋ نينگە توبى دا ۇسىنىلعان. ۇل بالالارى بار جاپون وتباسىلارى ساۋىت-سايماندار مەن جاۋىنگەرلەر كيىمدەرى كيگىزىلگەن كىشكەنە مۇسىنشەلەر جيىنتىعىن قويىپ, ۇلدارى­نىڭ قايراتتى دا, دەنساۋلى­عىنىڭ مىقتى بولىپ وسۋلەرىن تىلەيدى. قۋىرشاقتارعا دەگەن مۇنداي سۇيىسپەنشىلىك قۋىر­شاق­تاردىڭ جاپوندىقتار ءۇشىن ونەر تۋىندىسى ەكەندىگىن كور­سەتەدى. كورمەگە 70-تەن استام قۋىر­شاق ۇسىنىلعان. ولاردىڭ ىشىندە جاپونيا تەاتر ونەرىنىڭ ەڭ وزىق ءداستۇرلى قۋىرشاقتارىن – ايگىلى نو, بۋنراكۋ جانە كابۋكي تەاتر­لارىنىڭ بەلگىلى ساحنا قۋىر­شاقتارىن, سونداي-اق ءداس­تۇرلى كوكەسي جانە قازىرگى زامان شەبەرلەرى دايىنداعان قۋىرشاقتار­دى تاماشالاۋعا بولادى. ءبىز مەملەكەتتىك مۋزەيدىڭ كورمەلەر جانە ەكسپوزيتسيالاردى ۇيىمداستىرۋ توبىنىڭ جەتەكشىسى قانات شومانوۆتان وسى كورمە جايلى ءوز اسەرىن ءبولىسۋدى ءوتىن­گەنبىز. – ءبىزدىڭ مۋزەيىمىزدە جىلىنا 30-عا جۋىق كورمە وتكىزىلەدى. ال مىنا «جاپون قۋىرشاقتارى» كور­مەسى ايرىقشا مازمۇندىلى­عىمەن, تاقىرىپتىق تانىمدىلىعىمەن, كوركەمدىك الەمىمەن ەرەكشە باۋ­رايدى, – دەپ ول اعىنان جارىلدى. ونىسى راس, «جاپون قۋىرشاق­تارى» كورمەسىنىڭ الەمىنەن الۋان ءتۇرلى اڭىزداردى, ەرتەگىلەردىڭ عا­جايىپ كەيىپكەرلەرىن, سيقىرلى دا «سىنى بۇزىلماعان» كوركەم قۋىر­شاقتاردى, ۇلتتىق ايشىقتاعى جا­ڭا بەينەلەردى دە كورۋگە بولادى. اقسۇيەكتەر تەگىن بەينەلەيتىن قۋىرشاقتاردىڭ («يسيوگي, سيننو-كادزاري») كوستيۋمدەرى حەيان داۋىرىندەگى (800-1200جج.) كيىمدەردى كورسەتەدى. «التىن ۇل بالا» («كينتارو») – جاپون ەرتەگىلەرى­نىڭ قاھارمانى, گەركۋلەستەي الىپ كۇش يەسى. كينتارو - ۇل بالاعا ءتان زور دەنساۋلىق سيمۆولى. الپىسباي شىمىرباي ۇلى. الماتى.