«ەلباسى جانە مەملەكەتتىك ءتىل»

استاناداعى جۋرناليستەر ۇيىندە وتكەن كەزدەسۋدە جۇرتشىلىق نازارىنا ۇسىنىلعان جاڭا جيناق وسىلاي اتالادى الاش قايراتكەرى مۇستافا شو­قايدىڭ «ۇلتتىق رۋحتىڭ نەگىزى – ۇلتتىق ءتىل. ءتىل – تەك ادامعا عانا ءتان اسا قۇدىرەتتى قۇرال. سوندىقتان ءتىلدى قادىرلەۋدىڭ, ءاربىر ءسوزدىڭ ما­عىناسىن ۇعىپ, ونى ورىندى پايدالانا ءبىلۋدىڭ ءمانى زور» دەگەن سوزدەرىنىڭ ماڭى­زى بۇل كۇندەرى ارتا ءتۇستى. سەبەبى, مەملەكەت پەن قوعامدى باي­لا­نىستىرۋشى كۇش­تىڭ بىرەگەيى – مەم­لەكەتتىك ءتىل ەكەن­دىگى داۋسىز. بۇل رەتتە الەم­نىڭ كوپتەگەن ەلىندە مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى ار­نايى بەلگىلەنىپ, ونىڭ قۇقىق­تا­رى ءتيىستى زاڭمەن قورعالادى. ءويت­كەنى, ءتىل تاۋەلسىز بولماي, سانا­نىڭ تاۋەلسىز بولۋى مۇمكىن ەمەس. حالىقارالىق «قا­زاق ءتىلى» قو­عا­مى مەن «مەملەكەتتىك ءتىلدى دا­مى­تۋدىڭ پرەزيدەنتتىك قورى» ءبىر­لەسىپ ازىرلەگەن اتال­مىش جي­ناق­تىڭ دا ءتۇپ ماقساتى مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ دامۋىنا ىق­پال ەتۋ. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىل­دى­عى­نا, ەلباسى مەن ەلور­دا­نىڭ تۋعان كۇنى قارساڭىندا شىعا­رىل­عان جي­ناق­قا «قازمۇنايگاز» ۇك» اق قول­داۋ كورسەتكەن ەكەن. كى­تاپ­تى شى­عارۋداعى باستى ماقسات – ۇلت كوش­باسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ مەم­لەكەتتىك ءتىل ساياساتىن قولداۋ جولىنداعى قاجىرلى ەڭبەگى مەن ءىرى باستامالارىن ءبىر ارناعا تو­عىستىرۋ, جەتەكشى ءرولىن كورسەتۋ. جاڭا جيناقتىڭ تۇساۋكەسەر ءرا­سىمىنە حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى, اكادەميك ومىرزاق ايتباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان» رگ» اق پرەزيدەنتى, «مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ» پرەزيدەنتتىك قورى قامقورشىلىق ك­ە­ڭەسىنىڭ مۇشەسى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ, «مەملەكەتتىك ءتىلدى دامى­تۋ» پرەزيدەنتتىك قورىنىڭ ديرەك­تورى ازات شاۋەەۆ, «قازمۇناي­گاز» ۇك اق ءباسپاسوز حاتشىسى عالىم تۇماباەۆ, سونداي-اق باق وكىلدەرى قاتىستى. كەزدەسۋدە العاشقى ءسوز كەزەگىن العان اكادەميك ءو.ايتباي ۇلى مەم­لەكەتتىك ءتىلدىڭ بۇگىنگى جاي-كۇيىنە, جۇرتشىلىق نازارىنا ۇسى­نىلىپ وتىرعان جاڭا جيناق جايىنا توق­تالا كەلىپ, «ەلباسى جانە مەملەكەتتىك ءتىل» اتتى جيناق ەلىمىزدىڭ 20 جىل ىشىندەگى مەملەكەتتىك ءتىل ساياساتىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىن تانىتاتىن قۇجاتتاردى كوپشىلىك الدىنا تارتۋدى كوزدەيدى», دەسە, «مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ» پرەزيدەنتتىك قورى قامقورشىلىق كە­ڭەسىنىڭ مۇشەسى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ: «وسى كىتاپتىڭ رەداكتسيا ال­قاسىندا ءابدۋالي قايدار اعا­مىز تۇر. سول اعامىز جونىندە ار­نا­يى ايتۋ بىزگە پارىز دەپ وي­لاي­مىن. ورتالىق كوميتەتتە جۇ­مىس ىستەپ جۇرگەنىمىزدە, كولبيننىڭ تۇسىندا, قايتا-قايتا ءبىرىنشى حات­شىعا شاقىرىلعاندا دا ءوزىنىڭ ۇس­تانىمىنان تايماي, ءتىل جونىندەگى كۇرەستىڭ ال­دىڭ­عى شەبىنەن كورىنە بىلگەن, شىن مانىندەگى باتىر ادام – ءابدۋالي قايدار بولاتىن. ول كىسىگە دەم بەرگەن, سول كەزدەگى ۇكىمەت ءتور­اعا­سى ن.نازارباەۆ, سو­نىمەن بىرگە ورتالىق كوميتەتتىڭ حاتشىسى ءو.جانىبەكوۆ ەدى. وسى­دان 20 جىل بۇ­رىن رەسپۋبليكا استاناسى ال­ما­تىدا ءبىر عانا قا­زاق مەكتەبى, ءبىر عانا ق­ا­زاق ين­تەرناتى بولعانىن بۇگىندە كوزگە ەلەستەتۋ قيىن. ءوت­كەن ءبىر جىل ىشىندە استانا قالا­سىندا 38 با­لا­باقشا سالىن­دى. ونىڭ ءجۇز پا­يىزى, ياعني 38-ءى تۇگەل قازاق تىلىندە اش­ىلعان. ال كەشەگى زاماندا جالعىز با­لا­باقشانىڭ ءوزىن كوزگە تۇرتكى قى­لىپ, بولاشاق ۇلت­شىل­داردى ءتار­بيەلەيتىن ۇيا رەتىندە «پراۆدا» گازەتىنەن باستاپ قارا­لاپ جازعان بولاتىن. كەز كەلگەن ءىستىڭ باعاسى سالىستىرۋ ارقىلى بىلىنەدى», دەدى. كىتاپتا قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى ن.نا­زارباەۆتىڭ مەملەكەتتىك ءتىل – قا­زاق ءتىلى جايلى سويلەگەن ءسوز­دە­رى, تىكەلەي باسشىلىعىمەن قابىل­دان­عان نورماتيۆتىك قۇجاتتار, زاڭ­­دار مەن باعدارلامالار, ءارتۇر­لى باسقوسۋلاردا جاساعان باياندا­مالارى, ەل حالقىنا جىل سايىنعى ءداستۇرلى جولداۋلارىندا تىلگە قا­تىستى ايتىلعان ۇسىنىستارى مەن ويلارى, قاناتتى سوزدەرى توپتاس­تىرىلعان. سونىمەن بىرگە, كەيبىر سوزدەرىنىڭ ورىس تىلىندەگى نۇسقا­سى, ەلباسىنىڭ قولداۋىمەن وتكەن شارالاردا ءتىل جاناشىرلارىنىڭ, تالىمگەر-عالىمداردىڭ جاساعان باياندامالارى دا قوسا بەرىلگەن. اۆتورلاردىڭ ايتۋىنشا, «ەل­باسى جانە مەملەكەتتىك ءتىل» جي­ناعى ءتىل ماماندارىنا قوسا, كوپ­شى­لىك قاۋىمنىڭ دا نازارىن اۋ­دارىپ, قىزىعۋشىلىعىن ارتتىر­ماق. تارالىمى 2 مىڭ دانانى قۇ­رايتىن جيناقتىڭ باسىم بولىگى كىتاپحانالارعا, مەكتەپتەر مەن جو­عارى وقۋ ورىندارىنا, قازاق ءتىلى ورتالىقتارىنا تەگىن تارا­تىل­ا­تىن بولادى. جۇلدىز ءبايدىلدا.