اپكەنىڭ كاۋسار كۇلكىسى

زەينەپ رىسبەكوۆا اپكەمىزدى سوڭ­عى رەت بۇدان ءبىر جىل بۇرىن رە­داك­تسيانىڭ اۋلاسىندا وتكەن ناۋرىز مەرەكەسىندە كورىپ ەدىك. «وڭتۇستىكتىڭ» جاس جىگىتتەرى مەن قىزدارى قولتى­عى­نان دەمەپ, ءما­شينەدەن ءتۇسىرىپ الدى. سول بايا­عى ادەتىنشە ەلجىرەي قاراپ, ادە­مى جىمياتىن قالپىمەن «راحمەت, اينالايىندار!» دەدى. باسى­نا جەڭىل عانا وراي سالعان اق ءشايى ورامالى ونسىز دا نۇرلى جۇزىنە اق ساۋلە توگىپ تۇرعانداي. اق جىبەكپەن ورنەكتەلگەن ۇلت­تىق ويۋى بار كوكشىل قىجىم كام­زولى وزىنە جاراسا قالىپتى. دەنەسى اۋىر تارتىپ, قولىنداعى تاياعىنا سال­ماق سالا ازەر ءجۇرىپ كەلىپ داستارحان باسىنا جايعاس­تى. جاقسى ادام­دى جۇرت ساعى­نادى. ءبارىمىز جاپا-تارماعاي, بەتىنەن ءسۇيىپ امانداستىق. كەزىندە كوررەكتورلار بيۋروسىنىڭ پات­شا­يىمى بولعان قاتشا مەن قا­لامپىر كەلدى اققۋداي قوسا­ق­تاسا, ءشايى كويلەكتەرى سۋسىلداپ. ولار­دى كورگەندە زەينەپ اپامىز سول باياعى سەكسەنىنشى جىل­دار­داعى قالپىمەن سىلقىلداپ كەپ كۇلدى. سويتەتىندەي دە ءجونى بار. ءويت­كەنى بۇل ەكى كور­رەك­تورىڭىز ءبىرى باستاپ, ەكىنشىسى قوش­تاپ قاي-قاي­داعى مەن جاي-جايداعى ءاڭ­گىمە­لەر­دى كەلىستىرىپ, جىگىن جا­تىس­تى­رىپ, قيىننان قيىستىرىپ ايت­قان­­دا كۇلكىدەن ىشەگىڭىز ءتۇ­يىلىپ قالا جازدايدى عوي. ولار قاعازعا نەشە ءتۇرلى ويۋلاردى, اشەكەي­لەر­دى, قىزدار مەن جىگىت­تەردىڭ سۋرەتىن سالىپ, ال­دىڭا لاقتىرىپ جىبەرگەندە شەبەرلىگىنە تاڭدانعا­نى­مىز سونشالىق, اي­تار­عا ءسوز تاپپاي, اۋزىمىز اشىلعان كۇيى ءتىلىمىز بايلانىپ قالاتىن. قايران, يبالى دا ۇياڭ, پەيىلى كەڭ, جۇرەگى تازا, اڭعال دا, اڭقاۋ اسىل اپكەم-اي! سول جولى ءبىزدىڭ ءداستۇرلى ناۋرىز باسقوسۋىمىزعا سوڭعى رەت كەلىپ تۇرعانىن قاي­دان بىلەيىك. «كەلەسى ناۋرىزدا جولىقتىرۋعا جازسىن!» دەگەنبىز قوشتاساردا. سوندا ءجۇزىن مۇڭ تورلاپ, قاباعى كىرتيىڭكىرەپ: «قاي­­­دام-اي, مىنا اۋرۋدىڭ بەتى جامان. ءاي, كەلە الماسپىن», – دەپ ەدى. جۇرەگى قۇرعىر سەزدىرگەن ەكەن عوي... «وڭتۇستىك قزاقستاندا» جي­ىر­ما ەكى جىل ەڭبەك ەتكەن اپكە­مىزبەن ءبىراز جىل سول كەزدەگى گا­زەتتەردىڭ باستى ءبو­لىمى بولىپ سا­نالاتىن پارتيا تۇر­مىسى ءبو­لى­مىندە بىرگە قىزمەت ەتىپ, ءبىر كابينەتتە وتىردىق. جازعان ما­قا­لا­لا­رىنان پارتيانىڭ رەسمي, سەڭدەي سىرەسكەن تىركەستەرىن ۇعى­نىقتى, ءجۇ­رەك­كە جىلىلاۋ, ەركىندەۋ تاسىلمەن با­يان­داماققا ماڭىز بەرەتىنى اڭعا­رى­لاتىن. جينا­لىس­­تاردان جازىلاتىن ەسەپتە­رىنىڭ ءوزى كوممۋنيستەردىڭ اش­ىق, با­تىل پىكىرلەرىنە, ۇيىم پروبلە­ما­لا­رى­نا قۇرىلىپ, وقىرمان­دارىن قىزىق­تى­رىپ, باۋراپ تۇ­راتىن. زەينەپ قوي­لىبايقىزى رىسبەكو­ۆانىڭ قا­زاق ۋني­ۆەر­سي­تەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن بىتىرگەننەن كەيىنگى ەڭ­بەك جولىن سول كەزدەگى «سوتسياليستىك قازاق­ستان­نان» باستاپ, وندا تو­عىز جىل قىزمەت ەتكەنىن, جۋرنا­ليستەردىڭ رەسپۋبليكالىق, ءبۇ­كىلوداقتىق سەز­دە­رىنە دەلەگات بولىپ, كسرو جۋرناليستەر ودا­عى باس­قارما­سى­نا مۇشە­لىك­كە سايلانعا­نىن بىلەتىنبىز. قالام ساپتاۋىنان اعا گازەتتىڭ ءستيلىن سەزەتىنبىز, اپكە­مىز­دەن ۇيرەنۋگە ۇمتى­لا­تىنبىز. كوركەم شىعارمالار دا جا­زىپ تۇ­راتىن. اڭگىمەلەرىن, نو­ۆەل­­لا­لارىن وقىپ, جازۋشىلىق قابى­لەتىن تانى­دىق, بىرگە قىزمەت ەتىپ جۇرگەنىمىزگە ماقتاندىق. كور­كەم شىعارما­لارى­نان, ءسوز ساپتاۋ­لا­رىنان, كەيىپكەر­لە­رى­نىڭ وبرازىن اشۋداعى ەرەن ەڭبەگى­نەن اپكە­مىز­دىڭ جان سارايى اڭعا­رى­لىپ تۇر­عانداي ەدى. بىرگە قىزمەت ەتىپ جۇرگەن تۇستا اپكەمىزدىڭ جۇرتتى قايران قالدىرعان اڭقاۋلىعى ءالى ەسىمنەن كەتپەيدى. ول جونىندە كەزىندە «قالامگەرلەر قال­جى­ڭى» ات­تى كىتابىمدا جازعانمىن. تەلەديداردان اتاقتى «رابىنيا يزاۋرا» ءفيلمى ءجۇرىپ جاتقان. سول كينو جايلى ءجيى اڭگىمە-دۇكەن قۇرىپ تۇ­رۋ­شى ەدىك. بىردە قالا بويىنشا ەلەكتر جارىعى بولماي قالىپ, ەرتەڭگىسىن «يزاۋرانى» كورە الماي قالعانى­مىز­دى وكىنە ايتىپ وتىرعانىمىزدا مۇح­تار شەرىموۆ كەلدى دە: – ءبىز ول كينونى كوردىك, – دەدى. – سەندەر جاقتا سۆەت وشكەن جوق پا؟– دەدى زەينەپ اپكە. – ءوشۋىن ءوشتى عوي. بىراق مايشام جاقتىق تا كورە بەردىك! – ياپىر-اي, ءا! ول ءبىزدىڭ ويىمىزعا كەلمەپتى, – دەدى اڭقاۋ زەينەپ اپكە شى­­نىمەن تاڭىر­قاپ. ارتىنشا ال­دان­عا­نىن ءبىلىپ, سىلقىلداپ كەپ ك ۇلىپ ەدى-اۋ. جەزدەمىز قالتاي رىسبەكوۆ تە جا­نى, كوڭىلى تازا, اڭقىلداق, ءاپ­كە­مىزگە ساي ەتىپ قۇداي بەرە سال­عان جان. مەرەكە كۇندەرى كەۋدەسى مەدال, ءتوس­بەل­گى, تاعى باس­قا ما­راپاتتاۋلارعا سىقا تولعان پولكوۆنيك شەنىندەگى اسكەري فور­ما­سىن كيىپ شىعادى. ونىسى سىپ­تاي مۇسىنىنە قۇيىپ قويعان­داي ادەمى جاراسىپ تۇرادى. «ول ما­راپاتتاۋ­لار­دىڭ جارتىسى زەي­نەپ اپكەمىزدىڭ ءۇش بالا, ءتورت بالا تۋعاندا العان مەدالدارى عوي», دەپ ازىلدەيدى مارحابات اعا­مىز. اڭقىلداق جەزدەمىز ەش نارسەنى كوڭىلىنە الماي: «ءاي, قۋ قايىندارىم-اي, قايداعىنى اي­تا­­سىڭ­­دار», دەپ باسىن شايقاپ كۇلە بەرەدى. قالەكەڭمەن كەزدەسە قالساڭ بول­دى, ۇيىنە قاراي سۇيرەلەيدى. بار­ما­ساڭ «دامنەن ۇلكەنسىڭ بە؟» دەپ وك­پە­لەيدى. سودان دا بارىپ قالەكەڭ مەن زاكەڭنىڭ شاڭىرا­عىندا ءجيى بولىپ تۇراتىنبىز. وسىنداي ءبىر باسقوسۋدا قالتاي جەزدەمىزدىڭ قىزىقتى اڭگى­مە­لەرىن تىڭداپ وتىر ەدىك, بىزدەن ءسال ارىرەكتە اپكەمەن بىرگە فو­تو­ال­بوم­دى اقتارىپ جاتقان كورشى كەمپىر: – مىناۋ كىم؟ – دەدى ءبىر سۋرەتتى كورسەتىپ. – مەنىڭ جاس كەزىم عوي, – دەدى زەينەپ اپكە. – ءول-ءا-ءا, جاس كەزىڭدە سەن دە مەن سياقتى سۇلۋ بولعان ەكەنسىڭ عوي, – دەدى اناۋ تاڭ قالىپ. سوندا ءبىر راحاتتانا, اشىلا كۇل­گە­نى ەستەن شىقپايدى. وزىنە ءتان عا­جايىپ كۇلكى ەدى. اينا­لا­نى قۋانىش پەن شاتتىققا بولە­گەن سول تابيعي, ادەمى كۇلكىنى, اپكەمىزدىڭ نۇرلى ءجۇ­زىن ساعىن­دىق. جەر قوزعالسا دا سا­بىر­لى كەيپىنەن تانبايتىن سا­بىرلى مىنەزى بار, كاۋسار كۇلكىسىنەن بۇلت ءتۇرىلىپ, الەم جادىراعان اسىل اپكەم-اي! سلام نۇرماعانبەت ۇلى.