05 مامىر, 2017

جەمقورلىقپەن كۇرەس ادالدىقتى دارىپتەۋدەن باستالادى

383 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

فيزيكا مەن استرونوميا عى­لىم­دارىندا «قارا قۇردىم» دەگەن ءتۇس­ى­نىك بار. جەردەن پالەنباي ميللي­ون جارىق جىلىنداي قاشىقتىقتا ور­نالاسقان, كوپتەگەن الىپ پلا­­نە­تالار ەركىن سىيىپ كەتە الا­تىن­داي كەڭىستىكتى قامتيتىن, اي­نا­لا­سىن­داعىلاردىڭ ءبارىن جالماپ جۇ­تىپ الا­تىن ءبىر عاجاپ دۇنيە. ونىڭ ما­ڭايىنا جاقىنداعاندا, جارىق جىل­دامدىعىنىڭ ءوزى باياۋلاپ, ۋا­قىت توقتاپ قالادى دەسەدى. وسى «قا­را قۇردىمنىڭ» بار ەكەندىگىنە نە­مەسە جوق ەكەندىگىنە ءالى كۇنگە دەي­ىن عالىمدار تالاس قىلىپ جاتادى.

جەمقورلىقپەن كۇرەس ادالدىقتى دارىپتەۋدەن باستالادى

ءبىزدىڭ سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەسىمىزدىڭ ءوزى ءبىر ەسەپتەن العاندا وسى «قارا قۇردىمدى» ەسكە سالا­تىن­داي. كۇرەس ونداعان جىلدان بەرى اياۋسىز جۇرگىزىلىپ جاتىر. بىراق جەمقورلىقتىڭ تىيلا­تىن ءتۇ­­رى جوق. نەگە؟ ويتكەنى, كۇرەس كۇ­شەي­گەنىمەن, جەمقورلىقتىڭ ءوزى دە جىل وتكەن سايىن دامىپ, جاڭاعى «قا­را قۇردىم» سەكىلدى كۇرەس نا­تي­جەلەرىن جالماپ جۇتىپ جاتقان سە­كىلدى. سونىمەن, قۇدىرەتتى «قارا قۇر­دىمنىڭ» الدىندا ەشتەمەنىڭ بايا­نسىز بولىپ شىعاتىندىعىن ايتىپ, فيزيكتەر دارمەنسىزدىك تانىتسا, تەرەڭ تامىر جايىپ العان سى­بايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەستە ءبىز­دىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى دا پۇ­شايمان كۇي تانىتاتىن سەكىلدى. ويت­كەنى, سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ قۇر­باندىقتارى بار, بىراق ونىڭ نا­ت­ي­جەلەرى بايقالا بەرمەيدى. بالكىم, مى­نانشا قىلمىسكەردى ۇستادىق, مىنانشا ميلليون تەڭگەنى مەملەكەتكە قايتاردىق دەگەن تسيفرلار بار بولار. بىراق ونىڭ ادام ساناسىنا اسەر ەتەتىندەي, سانانى سىلكىندىرىپ, اردى تازالايتىنداي ناتيجەلەرى بولماي وتىرعانى شىندىق.
ءبىزدىڭ ويىمىزشا, سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇرەستە ءبىز كەشەگى كە­ڭەس­تىك يدەولوگيانىڭ وزىق تاسىلدەرىن پا­ي­دالانۋىمىز كەرەك. قوعامعا قا­تى­سى بار بەلگىلى ءبىر اۋقىمدى ساياس­ي نا­ۋقاندى ۇيىمداستىرعاندا كەڭەس يدەولوگتارى قايتۋشى ەدى؟ الدىمەن جاقسى ادامدى, جاقسى وبرازدى ىزدەپ تاۋىپ, سونى قوعامعا ۇلگى ەتەتىن. جاماندىقتى جاقسىلىققا قاراي ب­ۇرۋعا تىرىساتىن. وسىدان بارىپ جاقسىلىق پەن جاماندىقتىڭ, ادال­دىق پەن ارامدىقتىڭ اراسى ال­شاق­تاپ, ادامدار وسى ەكەۋىنىڭ بىرەۋىن تاڭ­داۋعا ءماجبۇر بولاتىن.
ەندەشە بىزگە دە سىبايلاس جەم­قور­لىقپەن كۇرەستى يدەولوگيالىق تۇر­­عىدان العاندا ادالدىق پەن ارام­دىق­تىڭ كۇرەسى رەتىندە قۇرۋ كەرەك. ول ءۇشىن قوعامداعى ادال ادامداردى تاۋىپ,
سولاردى ناسيحاتتاۋىمىز كەرەك. مۇ­­نىمەن دە تىنباي, ادال ادامدارعا سايا­­سي تۇرعىدان دا, يدەولوگيالىق تۇر­عىدان دا, ەكونوميكالىق تۇرعىدان دا ارتىقشىلىقتار بەرۋگە ۇمتىلۋىمىز كەرەك. ەلىمىزدىڭ كادر ساياساتىندا ادالدىق ەڭ ءبىرىنشى ولشەمگە اينالۋى ءتيىس. قىزمەت بابىندا ادال ادامدار ءوسسىن. ول ادال ادامدار اينالاسىنا ادال جاستاردى شوعىرلاندىرىپ, قوعامعا مەملەكەتتىك قىزمەتكە بەرىل­گەن­­دىكتىڭ تازا ۇلگىسىن ۇسىناتىن بو­لا­دى. ال ادالدىقتىڭ تۋى جوعارى كو­­تەرىلگەن كەزدە ارامدىقتىڭ قۇتى وزى­نەن ءوزى قاشاتىندىعى تۇسىنىكتى. مى­نە, سىبايلاس جەمقورلىقتى ءبىز وسىل­اي عانا جەڭە الامىز. 
ەگەر شىن نيەت بولسا, نەگىزىندە ادال ادامدارى ىزدەپ تابۋ قيىن ەمەس. ولار سويلەگەن سوزىمەن, ءىس-ارە­كە­­تىمەن وزىنەن ءوزى كورىنىپ تۇرادى. ونان كەيىن ونىڭ اينالاسىنداعى قوعامدىق پىكىرگە قۇلاق تۇرسەڭىز بولدى. سىزگە كىمنىڭ كىم ەكەندىگىن اشىپ بەرەدى. جالپى, فيلوسوفتاردىڭ سوزىنە قاراعاندا, حالىق دەگەنىمىز – ۇي­ىم­داسپاعان كوپشىلىك. وسى ۇيىم­داس­پاۋىنىڭ سالدارىنان ول توبىرلىق دەڭگەيگە دەيىن ءتۇسىپ كەتۋى مۇمكىن. ياعني, اراسىنان مىقتى ءبىر كوشباسشى شىق­پاسا, حالىق ءبىر ىسكە جۇمىلا ال­ماۋى نەمەسە ءجيى قاتەلىكتەرگە ۇرى­نۋى مۇمكىن. بىراق, تاعى دا سول في­لوسوفتاردىڭ ايتۋى بويىنشا, ۇيىم­داسپاعان حالىق كوپ جاعدايدا ءبىر نارسەدەن – تاريحي جەكە تۇلعاعا باعا بەرۋدەن قاتەلەسپەيدى ەكەن. مى­نە, سوندىقتان دا اۋمالى-توكپەلى تا­ريح­تىڭ قاي كەزەڭىندە بولماسىن جەكە تۇل­عاعا قاتىستى ساراپشىنىڭ دا, تا­ريحشىنىڭ دا ەمەس, فيلوسوفتىڭ دا, اقىن مەن جازۋشىنىڭ دا ەمەس, تەك حالىقتىڭ بەرگەن باعاسى عانا تۇپكىلىكتى باعا بولىپ ەسەپتەلەدى. 
ەندەشە, سىبايلاس جەمقورلىقپەن كۇ­­رەستە ادال ادامداردى ىزدەس­تى­ر­گ­ەنى­مىزدە, ءبىز ول ادامدار تۋرالى حا­­لىق­تىڭ بەرگەن باعاسىمەن ساناسىپ وتى­رۋعا ءتيىستىمىز. سوندا كوپ قا­تە­لەسپەيتىن بولامىز. 

سۇڭعات الىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان»

 

سوڭعى جاڭالىقتار