ادەتتە, وبلىسقا جاڭا باسشى كەلگەندە بىلايعى جۇرتتىڭ ەلەڭدەپ, ءتۇپ-تامىرىن تۇگەندەي باستايتىنى بار ەمەس پە, 2003 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا پرەزيدەنتتىڭ جارلىعىمەن تايىر مانسۇروۆ سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا اكىم بولىپ تاعايىندالعاندا دا, «قايدا تۋعان؟», «قانداي قىزمەت ىستەگەن؟» دەگەن سياقتى ساۋالدار ءبىراز اڭگىمەگە ارقاۋ بولعان. ءوز باسىم سول كەزدە جاڭا اكىمنەن گورى ونىڭ اكەسى – ايمۇحامەت كوپەجان ۇلىن بىلەتىندەردىڭ كوپ بولىپ شىققانىنا تاڭعالعان ەدىم. باسشىلار ات الماستىرىپ جاتقاندا ىسساپارمەن وڭىرىمىزگە كەلگەن بەلگىلى جازۋشى دۇكەنباي دوسجان: «جاڭا باسشىعا جارىدىڭدار. بۇل جاي ادام ەمەس, تەگى مىقتى ازامات. اكەسى ايمۇحامەت كوپەجان ۇلىن جاقسى بىلەمىن. جەتىسۋ وڭىرىندە وتىز جىلداي اۋدان باسقارعان, ءوزى دە, ءسوزى دە ءىرى كىسى ەدى. دەستەلەپ سويلەپ كەتكەن كەزدە اۋزىمەن قۇس الاتىنداي شەشەن بولاتىن. ول ءوز ۇلتىن جۇرەك تورىنەن ورىن بەرە وتىرىپ جاقسى كوردى, ىسكە جارايتىن ادامداردى دەمەپ, اتىن وزدىرىپ جىبەرۋگە كۇش سالدى, الدىنا كومەك سۇراپ كىم كەلسە دە «جوق» دەمەي, جىرتىعىنا – جاماۋ بولىپ جۇرگەنىن تالاي مارتە كوردىم» – دەپ ۇمىتىمىزگە قۇرىق جالعاعانداي بولعان. استانادا تۇراتىن توننىڭ ىشكى باۋىنداي ارالاسىپ كەتكەن دوسىم جۋرناليست-جازۋشى جانات ەلشىبەك تە وسى ويدى دىتتەي تۇسكەن. «ايمۇحامەت كوپەجان ۇلى كەرەمەت كىسى ەدى عوي, زەينەت دەمالىسىنا شىعىپ, كازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ باسپاسىندا قىزمەت ىستەگەن جىلدارى رەداكتسياعا ءجيى كەلەتىن. ەسكى سوزدەردى كوپ بىلەتىن, سول كەزدەردىڭ وزىندە ماعجاننىڭ, شاكارىمنىڭ ولەڭدەرىن جاتقا ايتىپ وتىراتىن», – دەگەن ول.
قالامگەرلەردىڭ ايتقاندارى اينا-قاتەسىز كەلدى. وبلىسىمىزدىڭ جاڭا باسشىسى الدىنان جۇمىس ۇركەتىن, ءاردايىم ءسوزى مەن ءىسى ۇيلەسىپ جاتاتىن, تالابى وتە كۇشتى, ۇستانىمى مىقتى, بىلىكتى باسشى, ىسكەر ۇيىمداستىرۋشى بولىپ شىقتى. ول العاشقى كۇننەن وزىنە مەملەكەت باسشىسى كورسەتكەن سەنىمدى اقتاۋعا قۇلشىنا كىرىسىپ, ءتورت جىلدىڭ ىشىندە تالاي ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن تارقاتتى. سولاردىڭ كەيبىرىنە توقتالساق, تايىر ايمۇحامەت ۇلى جابىلۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرعان وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىن تولىقتاي قالپىنا كەلتىردى, مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ مارتەبەسىن ءوسىرۋ ماقساتىندا قازاق ءتىلى ءپانى مۇعالىمدەرىنىڭ ەڭبەكاقىسىن بىردەن ەلۋ پايىزعا ءوسىردى, تۇڭعىش قالالىق قازاق گازەتىن, «ماعجان» ادەبي-كوركەم, قوعامدىق-ساياسي جۋرنالىن شىعارۋعا ۇيىتقى بولدى. جۇرت الدەقاشان «ساقالدى قۇرىلىستاردىڭ» قاتارىنا جاتقىزىپ قويعان, كوزگە شىققان سۇيەلدەي بولعان قىزىلجار ورتالىق مەشىتى مەن پراۆوسلاۆيە شىركەۋىن ءبىر كۇندە ىسكە قوستى, ۇلى اباي مەن ا.پۋشكينگە ەسكەرتكىش قويدى... تايىر ايمۇحامەت ۇلى تالاي جىلداردان بەرى جىرى تاۋسىلماي كەلە جاتقان ابىلايدىڭ اق ءۇيىن قالپىنا كەلتىرىپ, ۇلى حاندى قىزىلجاردىڭ تورىنە قوندىرىپ كەتتى. ءسويتىپ, تۋعان ەلىنە ادال قىزمەت ەتىپ, حالقىنىڭ ماقتانىشىنا اينالعان, ەكى لەنين, وكتيابر رەۆوليۋتسياسى, ۇلى وتان سوعىسى, «قىزىل جۇلدىز», ەكى «قۇرمەت بەلگىسى» وردەندەرىمەن, كوپتەگەن مەدالدارمەن ماراپاتتالعان, 1955 جىلدان 1963 جىلعا دەيىن IV-V شاقىرىلعان قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنە دەپۋتات, قازاقستان كومپارتياسى V-XIII سەزدەرىنە, 1961 جىلى كوكپ ءححىى سەزىنە دەلەگات بولىپ سايلانعان ءوز زامانىنىڭ وزىق ويلى ازاماتى – اكەسى ايمۇحامەت كوپەجان ۇلى مانسۇروۆتىڭ داڭقىن ودان ءارى اسقاقتاتتى.
مەنى, اسىرەسە, ارىپتەستەرىمنىڭ «ايمۇحامەت كوپەجان ۇلى سوزگە شەشەن, كوپ وقىعان, كەڭەس زامانىندا ەسىمدەرى اۋىزعا مۇلدە الىنباعان ماعجان, شاكارىمدەردىڭ جىرلارىن جاتقا ايتۋشى ەدى» دەگەن سوزدەرى قاتتى قىزىقتىرعان. باقسام, ونىڭ جۇمباعى ايەكەڭنىڭ ءوز ەستەلىكتەرىندە جاتىر ەكەن. «توسكەيدىڭ ساي-سالاسى, بيە باۋى, قوي ءورىسى – بارلىعى دا سونشالىق تانىس, جاقىن... سوندا تايعا شاپقان, اسىق ويناعان قۇربى بالالارىمەن جاياۋ جارىس جاساپ, اسىر سالعان ىستىق قونىس. جازىقسىز سارى بيىك, كوكشىل قونىس, اق كودەلى ادەمى ولكە... ۇزىلمەي, قاتايماي, ءبىر قالىپپەن جەلپىپ سوققان ادەمى سالقىن قوڭىر جەل قانداي راحات. وسى جەلمەن قۇلپىرا, تولقىپ, سۋ بەتىندەي جىبىر قاعىپ شالقىپ جاتقان ال كۇرەڭ كودە مەن سەلەۋ دالالارى... دالا ەمەس – تەڭىزدەيى قانداي!» مەن قازاقتىڭ ۇلى جازۋشىسى مۇحتار اۋەزوۆ وسىلاي سۋرەتتەگەن وڭىردە دۇنيەگە كەلىپپىن. قازىر ول اباي اۋدانى دەپ اتالادى. سەمەي وبلىسىنىڭ باتىس بولىگىندە ورنالاسقان بۇل اۋداننىڭ تابيعاتى كەرەمەت سۇلۋ. اۋداننىڭ باتىسى مەن سولتۇستىگى ۇساق شوقىلى, ال شىعىس جاعى جازىققا ۇلاسادى. وڭتۇستىك جاعىن شىڭعىس تاۋى الىپ جاتىر. شىڭعىس تاۋىنىڭ ەڭ بيىك جوتاسى – اقبايتال. سول كەزدەرى توبەسىمەن كوك تىرەپ تۇرعانداي كورىنەتىن حان, قاراشوقى, قاراجارتاس, ارحات, وردا, دوعالاڭ – ءبارى كۇنى بۇگىنگىدەي كوز الدىمدا» دەپ جازعان ەكەن ايمۇحامەت كوپەجان ۇلى ءوزىنىڭ ء«ومىر وتكەلدەرى» دەپ اتالاتىن ەستەلىگىندە.
1917 جىلدىڭ بەسىنشى مامىرىندا دۇنيەگە كەلىپ, وتە كۇردەلى, قيىن دا قىزىقتى ءومىر سۇرگەن, ءوز زامانىنىڭ قارا نارى بولا بىلگەن ايمۇحامەت مانسۇروۆتىڭ جەڭىستى جولى الەمگە ابايداي اقىل-ويدىڭ الىبىن سىيلاعان قاسيەتتى توپىراقتان باستالىپتى. بالالىق شاعىن اششىسۋ وزەنىنىڭ ۇلكەن شاعان وزەنىنە قۇياتىن تۇسىندا وتكىزگەن ول 1928 جىلى مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاپ, ءۇشىنشى سىنىپتى تامامداعاننان كەيىن ءبىر جىل ۇجىمشاردا حاتشى بولىپ ىستەيدى. بالا كەزىنەن زەرەك ايەكەڭ كەيىن وقۋىن سەمەي قالاسىنداعى جەتىجىلدىق مەكتەپتە جالعاستىرادى. مەكتەپتەن كەيىن سەمەيدەگى اباي اتىنداعى مۇعالىمدەر دايارلايتىن تەحنيكۋمعا تۇسەدى. وتكەن عاسىردىڭ باسىندا اتالمىش وقۋ ورنىندا ابدىكەي زەيىن ۇلى ساتباەۆ (قانىش ساتباەۆتىڭ اعاسى), مۇحتار اۋەزوۆ قىزمەت ىستەپ, ساباق بەرگەنى تاريحتان بەلگىلى. وسىنداي ورتانىڭ شاراپاتى شىعار, ول اياق-قولى جەرگە تيمەي تەز وسەدى. 1938 جىلدىڭ مامىرىندا ديپلوم الىسىمەن وبلىستىق وقۋ ءبولىمى ونى جولدامامەن ابىرالى اۋدانىنىڭ ۇزىنبۇلاق ورتالاۋ مەكتەبىنە جىبەرەدى. مۇندا تاريح پانىنەن ساباق بەرگەن جاس مامان ارادا بەس-التى اي وتكەننەن كەيىن, جەلتوقساننىڭ اياق شەنىندە اۋداندىق وقۋ ءبولىمىنىڭ مەكتەپ ينسپەكتورى قىزمەتىنە جوعارىلايدى. وسى قىزمەتتەن ىلە قاينار ورتا مەكتەبىنە اۋىسىپ, جوعارعى سىنىپتارعا تاريح پانىنەن ساباق بەرەدى, مەكتەپ ديرەكتورى قىزمەتىن قوسا اتقارادى. سول مەكتەپتى باسقارىپ جۇرگەن كەزىندە سوعىس ءورتى تۇتانىپ, ول مەكتەپ بىتىرگەن بوزبالالارمەن بىرگە مايدانعا اتتانادى. لەنينگراد مايدانىنداعى 43-ءشى ارمياعا قارايتىن 4-ءشى گۆارديالىق اۋە-دەسانت ديۆيزياسىنىڭ 12-ءشى پولكىنىڭ قۇرامىندا جاۋمەن شايقاسقان ايمۇحامەت مانسۇروۆ ستارايا رۋسسا ماڭىندا بولعان كەسكىلەسكەن ۇرىس كەزىندە اۋىر جاراقاتتانىپ, ەس-ءتۇسسىز ياروسلاۆل قالاسىنداعى گوسپيتالعا جەتكىزىلەدى. ءتىپتى, كومانديرلەرى ونى ولدىگە ساناپ, اناسىنا «قارا قاعاز» جىبەرىپ تە قويادى. سودان كوميسسيا ۇزاق ەمدەلىپ, سىرقاتىنان ايىعا باستاعان «قىزىل جۇلدىز» وردەنىنىڭ يەگەرى ايمۇحامەت مانسۇروۆتى 1943 جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا اسكەري قىزمەتكە جارامسىز دەپ ەلگە قايتارادى.
ابىرالىعا ورالعاننان كەيىن ەلدەگى جاعدايدىڭ دا ءماز ەمەس ەكەنىن بايقاعان جاس جىگىت بىردەن قىزمەتكە ورنالاسۋعا ۇيعارادى. ءوزىن جاقسى تانيتىن اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى راحمەت جوتاباەۆ: «سوعىستا ساياسي جۇمىستا ءبىراز تاجىريبە جيناقتاعان كورىنەسىڭ, پارتيالىق قىزمەتكە بارعانىڭ دۇرىس بولار» – دەپ اقىل قوسادى. وسى اڭگىمەدەن كەيىن ول اۋداندىق پارتيا كوميتەتى ۇگىت-ناسيحات ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قىزمەتىنە كىرىسەدى. وسىلاي ايەكەڭنىڭ ابىرالىدا باستالعان پارتيالىق قىزمەتى جەتىسۋ وڭىرىندە جالعاسىپ, ول ۇزاق جىلدار بويى سارقانت, اقسۋ, پانفيلوۆ, ىلە, جامبىل اۋداندىق پارتيا كوميتەتتەرىن باسقارادى.
ايمۇحامەت كوپەجان ۇلىن وسىنداي بيىكتەرگە جەتەلەگەن قانداي كۇش ەدى دەگەنگە كەلسەك, زامانداستارى, ول كىسىمەن ارالاسقان, قىزمەتتەس بولعانداردىڭ بارلىعى ونىڭ الدىمەن قاجىماس قايرات يەسى بولعانىن, قانداي قىزمەت جۇكتەلسە دە تەرەڭ ءبىلىم مەن ىسكەرلىك تانىتقانىن باسا ايتادى. ول ءوزى باسقارعان اۋدانداردىڭ بۇكىل ەكونوميكالىق, شارۋاشىلىق ماسەلەلەرىن, حالىقتىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىن ۇدايى نازاردا ۇستاپ, تۇرعىنداردى ەسەلى ەڭبەككە جۇمىلدىرا ءبىلدى. توگىلگەن تەر زايا كەتكەن جوق. سونىڭ ءبىر مىسالى ول قازاقستان وتان قامباسىنا تۇڭعىش رەت ميلليارد پۇت استىق قۇيعان 1957 جىلى ءبىر توپ ءوندىرىس وزاتتارىمەن بىرگە كەڭەستەر وداعىنىڭ ەڭ جوعارى ناگراداسى لەنين وردەنىمەن ماراپاتتالدى جانە ونى رەسپۋبليكاعا لەنين وردەنىن تاپسىرۋعا ارنايى كەلگەن كليمەنت ەفرەموۆيچ ۆوروشيلوۆتىڭ ءوز قولىنان الدى.
ايمۇحامەت كوپەجان ۇلى قاي جەردە جۇمىس ىستەمەسىن, مادەنيەت پەن بىلىمگە كوپ كوڭىل ءبولدى. جامبىل اۋدانىن باسقارعان جىلدارى زامان تالابىنا ساي اۋداندىق كىتاپحانا سالدىرعانىن كوز كورگەندەردىڭ ۇمىتا قويماعانى انىق. ول كىسىنىڭ وسىنداي ىزگى قاسيەتتەرىن زامانداستارى جوعارى باعالادى. «جان-جاقتى ءبىلىمدى ايكەڭ وتە ىزدەنىمپاز بولاتىن, كوپ وقيتىن, اسىرەسە, ەكونوميكا, ادەبيەت, تاريح, مادەنيەت سالالارىنداعى تەرەڭ دە زەردەلى تاڭعالارلىق ءبىلىمى ول كىسىنىڭ كەڭ پىشىلگەن ءبىتىمىن ودان ءارى بايىتىپ تۇراتىن. بۇگىنگى ءبىزدىڭ ەكونوميكامىز تۇبىرىمەن وزگەرىپ, نارىق جولىنا شىققان كەزدە, مەن كەيدە ويلايمىن, ايەكەڭدەر بۇگىنگى ءومىردىڭ كوشىن باستار ەدى دەپ. ول كىسى كىمدە-كىم وزىق تەحنولوگيانى بۇرىن قولدانادى سول جەڭەتىنىن سول كەزدىڭ وزىندە جاقسى تۇسىنگەن», – دەپ جازىپتى بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, ۇزاق جىلدار بويى ايمۇحامەت كوپەجان ۇلىمەن قىزمەتتەس بولعان اسانباي اسقاروۆ.
2007 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا سولتۇستىكقازاقستاندىقتار توقساننىڭ تورىنە شىققان كورنەكتى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى بايكەن ءاشىموۆتى قارسى الدى. وبلىستىق اكىمدىكتە بولعان قابىلداۋدا ابىز اقساقال اڭگىمەنى ارىدەن باستاپ, الدىمەن سول كەزدەگى وبلىس اكىمى تايىر مانسۇروۆتىڭ اكەسى جايلى ءسوز ساباقتادى. «ايەكەڭ شىن مانىندە مەملەكەت ادامى رەتىندە جوعارى مادەنيەتىمەن ەرەكشەلەنەتىن. سوندىقتان دا ول ءومىر بويى وقۋدان جالىقپادى. بىلۋگە دەگەن قۇشتارلىق قاربالاس تا جارقىن ومىردە وعان شەكسىز كۇش-قۋات بەردى. ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتى, عاجايىپ وي-ءورىسى, بولاشاقتى كورە ءبىلۋى, ناتيجەگە جەتە ءبىلۋى, بولجامپازدىعى ونى قىزمەتتىڭ نەبىر بيىك باسپالداقتارىنا كوتەردى, كورنەكتى تۇلعاعا اينالدىردى. ايمۇحامەت مانسۇروۆ رەسپۋبليكاداعى ەڭ ايگىلى جانە قۇرمەتتى اۋداندىق كوميتەتتىڭ ءبىرىنشى حاتشىلارىنىڭ ءبىرى ەدى» – دەگەن ول.
الاشتىڭ اياۋلى ۇلدارىنىڭ ءبىرى ايمۇحامەت كوپەجان ۇلى اركەز رۋحانياتقا ءىش بۇرىپ تۇرعاندىعىنان دا شىعار, ەلدىڭ الدىندا جۇرگەن ايتۋلى تۇلعالارمەن كوپ ارالاستى. سولاردىڭ ءبىرى اتاقتى عالىم ماناش قوزىباەۆ تا ايەكەڭ تۋرالى جاقسى ءسوز قالدىرعان ەكەن. «ايەكەڭ مەن بىلگەن تۇستا ەل اعاسى, حالىق داناسى بولاتىن. بۇگىنگى ەگەمەندىك ەرلەرى سول ايەكەڭنىڭ «شينەلىنەن» شىققاندار. ايەكەڭ جاسى ۇلكەندىگىنە قاراماي ىنىڭدەي ەلپىلدەپ تۇراتىن. اعانىڭ تازالىعى, يماندىلىق, ادامگەرشىلىگى, پاراساتتىلىعى ەرەسەن ەدى-اۋ! ايەكەڭ وتە شۇعىل ءىستىڭ ادامى بولاتىن, وتە ۇشقىر جان-دى, وپىرىپ, جاپىرىپ بويىنداعى بارىن قوعامعا مولىنان بەرگىسى كەلىپ تۇراتىن. قۋانسا شىن كوڭىلمەن قۋاناتىن, رەنجىسە بار جان دۇنيەسىمەن كۇيزەلەتىن», – دەپ وي ءتۇيىپتى اتاقتى عالىم.
وتە ءبىر قۇندى اقپاراتتى مەن ايمۇحامەت كوپەجان ۇلىنىڭ شاكىرتى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ءتولتاي بالاقاەۆتىڭ ۇستازى تۋرالى تولعانىسىنان كەزدەستىردىم. «ايەكەڭ, كەيدە داستارقان باسىندا ەركىن وتىرعان كەزدە ايتقان اڭگىمەلەرىنىڭ بىرىندە بىردە اۋىلعا كەلىپ, قوناق بولعان شاكارىم قاجىنىڭ قولىنا قۇمانمەن قالاي سۋ قۇيىپ, باتاسىن العانىن ايتقانى ءالى ەسىمدە. «ول كەزدە مەن 9 جاستاعى بالا ەدىم دەيتىن», – مارقۇم. بۇل مولشەرمەن 1926 جىلداردىڭ شاماسى, ال شاكارىم قاجىنىڭ 70-كە تاقاپ, ەگدە تارتقان كەزى ەدى», دەپ جازىپتى ول.
بولاشاقتى بولجاي بىلەتىن ازامات قىزمەتتىڭ قاربالاسىمەن ءجۇرىپ وتباسىن, بالالارىن نازاردان تىس قالدىرعان جوق. ومىرلىك سەرىگى ماكەن تۇرسىنبەكقىزى ەكەۋى بالالارىنا جان-جاقتى ءبىلىم, تەرەڭ تاربيە بەرۋگە تىرىستى. ولاردىڭ ەڭبەگى جاندى, ۇمىتتەرى اقتالدى. ۇلكەن ۇلدارى زۇلحايىر مانسۇروۆ قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ (قازىرگى ءال-فارابي اتىنداعى ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەت) حيميا فاكۋلتەتىن ءبىتىرىپ, ۇزاق جىلدار بويى وسى شاڭىراقتا ءبىرىنشى پرورەكتور بولىپ قىزمەت اتقاردى. ول حيميا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, ماسكەۋدەگى جوعارعى مەكتەپتىڭ حالىقارالىق اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى, قۇندى عىلىمي ەڭبەكتەرىمەن بىرگە كوپتەگەن شاكىرتتەر تاربيەلەگەن رەسپۋبليكاداعى حيميا عىلىمىنىڭ كورنەكتى وكىلدەرىنىڭ ءبىرى. قازىر ول ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتتىڭ جانىنداعى جانۋ پروبلەمالارى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى. سول سياقتى تايىر مانسۇروۆ تا ۇزاق جىلدار بويى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رەسەي فەدەراتسياسىنداعى وكىلەتتى جانە توتەنشە ەلشىسى قىزمەتىن ابىرويمەن اتقاردى. سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى رەتىندە دە ۇلان-عايىر ىستەر تىندىرىپ, حالىقتىڭ قۇرمەتىنە بولەندى. ول دا عىلىم دوكتورى, كوپتەگەن عىلىمي ەڭبەكتەردىڭ اۆتورى. وسىنداي اعالارىنان ۇلگى-ونەگە الىپ وسكەن باسقا بالالاردىڭ دا ومىردە باعىندىرعان شىڭدارى بيىك. ايەكەڭنىڭ ۇرپاعى مانسۇروۆتار اۋلەتىنىڭ عانا ەمەس, جاس تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرىپ, الەمدىك وركەنيەت داڭعىلىنا بەت العان قازاق ەلىنىڭ دە ماقتانىشى دەسەك ارتىق ايتقاندىق بولمايدى.
1961-1985 جىلدارى اقتوبە جانە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق پارتيا كوميتەتتەرىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى بولعان سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى ۆاسيلي ليۆەنتسوۆ وزىمەن بىرگە قىزمەت ىستەگەن دوسى تۋرالى: «مەنىڭشە, ول مەنىڭ تۇستاستارىم اراسىنداعى ءوز ەڭبەك جولىنا سوعىس الدىنداعى جىلدارى بەلسەندىلىكپەن باستاعان, ۇلى وتان سوعىسىنىڭ وتتى جىلدارىنان وتكەن اۋىر جانە باقىتتى 1950-1980 جىلداردا ماقساتكەرلىكپەن ەڭبەك ەتكەندەردىڭ اراسىنداعى ەڭ بەلسەندى دە جارقىن جانداردىڭ ءبىرى بولدى. ايمۇحامەت كوپەجان ۇلى تابيعاتىنان باسشىلىق جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىمەن, تالانتىمەن ەرەكشەلەنگەن ادام بولدى. سونىمەن قاتار, ول تانىمى كەڭ, بىلىمدىلىگىمەن تانىلعان تۇلعا ەدى. ول بۇكىل قوعامعا پايدا اكەلەتىن الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ماسەلەلەردىڭ شەشىم تابۋعا كۇش سالا بىلگەن, ءىرى اۋقىمداعى باسشى رەتىندە تانىلعان. مەن ايمۇحامەت كوپەجان ۇلىمەن بۇدان 55 جىل بۇرىن تالدىقورعان وبلىسىندا بىرگە جۇمىس ىستەپ جۇرگەنىمدە تانىسقانمىن. ەكەۋمىز تالدىقورعان, الماتى وبلىستارىندا بىرگە قىزمەت ەتكەن جىلدارى, وڭتۇستىك قازاقستان, اقتوبە وبلىستارىندا جۇرگەندە دە, كەيىن زەينەتكەرلىككە شىققاننان كەيىن دە تىعىز بايلانىستا بولدىق.
ايمۇحامەت كوپەجان ۇلى وتانعا شەكسىز قىزمەت ەتۋدىڭ تاعىلىمىنا يە بولاتىن بۇگىنگى ۇرپاققا زور ونەگەسى بار بەلسەندى, قاربالاسقا تولى ادەمى دە جارىق ءومىر كەشتى. ءدال وسىنداي ادامداردىڭ ارقاسىندا عانا دۇنيە كوركەم, وسىنداي جاندار عانا الەمدى ۇستاپ تۇرا الادى دەپ ايتىلاتىن قاعيدا ايمۇحامەت كوپەجان ۇلىنا ارنالعانداي» دەپ جازعان ەكەن, بۇعان نە قوسۋعا بولادى.
«وتكەندى ءبىلۋ – وسكەننىڭ بەلگىسى, وتكەندى ۇمىتۋ – وشكەننىڭ بەلگىسى» – دەپ حالقىمىز بەكەرگە ايتپاعان عوي, ۇلتتىق رۋحاني ومىرىمىزدە ارقا تىرەيتىن تۇعىرلارىمىزدى ىزدەي باستاعاندا سان قىرلى تاۋ تۇلعالارىمىزدى الدىمەن اتاۋىمىز كەرەك. سولاردىڭ ءبىرى – تۋعانىنا 100 جىل تولىپ وتىرعان ايمۇحامەت كوپەجان ۇلى مانسۇروۆ. ول كىسىنىڭ تاعىلىمى مول ءومىرى مەن قىزمەتى ەگەمەن ەلدىڭ جاس قۇراقتاي جەلكىلدەگەن ورەندەرى ءۇشىن تاپتىرماس قازىنا.
جاراسباي سۇلەيمەنوۆ,
قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى
