قىتايدا دا قازاقستاندى ارقالانىپ ءجۇردىم

قانات يسلام: قىتايدا دا قازاقستاندى ارقالانىپ ءجۇردىم – قانات! رينگتەگى جەڭىس­تەرىڭىزدى كو­رىپ كوڭىلىمىز تولىپ, ايىزىمىز قانىپ ءجۇر. ءسىز وسى «استانا ارلاندارى» كوماندا­سى­نا ارعى بەتتە جۇرگەندە ار­نايى شاقى­رىل­دىڭىز با؟ الدە... – جوق, مەن بۇل كومانداعا جول-جونەكەي كەلدىم عوي. ول كەزدە «ارلاندار» كەزدەسۋدىڭ الدەنەشە كەزەگىن وتكىزىپ قويعان. مەن ونىڭ الدىندا كادىمگى اتامەكەنگە ورا­لىپ جاتقان كوپ قازاقتىڭ قاتا­رىن­دا ەلگە جەتىپ العام. ماعان ۇسىنىس كەيىن ءتۇستى. وسى كومان­دا­نىڭ باسشىلارى, باپكەرىم تۇر­سىن­عالي ەدىلوۆكە سويلەسىپ, «ارلاندار» ساپتا ونەر كورسەتۋىمدى سۇراپتى. كوپ تە ويلانبادىق, باپكەرىم ايتتى, ءبىز دايىن بولدىق. – ءسىز قىتايدا تانىمال جۇ­دى­رىقشىسىز. وسىلاي ات با­سىن بۇرعاندا: «كەتپە. وسىندا قال!» – دەپ ءوتىنىش ايتقاندار بولدى ما؟ – ارينە, بولدى. اركىم ءارتۇرلى پىكىرلەر ايتتى. نيەتتەرى دۇرىس شى­عار, راحمەت ولارعا. ايتپەسە, ميلليارد حالىقتىڭ ىشىنەن مەنىڭ ورنىما قىتاي تابىلماي قالادى دەيسىڭ بە؟ ورنىمدى اڭدىپ وتىرعان قانشاما جىگىتتەر بار. اللا بۇيىرسا ولارمەن دە شارشى الاڭدا ءالى تالاي كەزدەسەتىن شىعارمىن. شىنىن ايتقاندا مەنىڭ وسىلاي كەلۋىم كەدەرگىسىز بولعان جوق. ءاسى­رە­سە, ول جاقتىڭ ازاماتتىعىنان شىعۋىم ءبىراز قيىندىققا دۋشار ەتتى. قازاقستاننىڭ ءۇرىم­شىدەگى كونسۋلدىعى كوپ كۇش سالىپ كومەك ىستەدى. – ءسويتىپ ارتقا مويىن بۇر­مادىم دەيسىز عوي. ەندى, وسكەن ورتاڭىز, سپورتتاعى ال­عاشقى قادامىڭىز تۋرالى اڭگىمەلەسەڭىز. – مەنىڭ تۋعان جەرىم التاي دەپ اتالاتىن قازاقتىڭ اتاقو­نى­سى. مىنا زايساننىڭ ارعى جاعى. سول التايدىڭ قابا دەگەن اۋدا­نىن­دا قايماعى بۇزىلماعان قا­زاقى ورتادا ءوستىم. دوڭگە جينا­لىپ اڭگىمە سوعاتىن شالدار زەرىكسە بالالاردى كۇرەستىرىپ, ەرەگەستىرىپ, ءبىر-بىرىنە قايراپ سالىپ قى­زىقتاپ وتىراتىن. كىشكەنتاي كەزىمىزدەن قىپ-قىزىل توبەلەستىڭ مايدانىندا وسكەن با­لا­مىز عوي. ەرلان دەگەن اعام سپورت­قا قۇمار بولدى. مەنى العاش تاربيەلەگەن سول كىسى. ون ءبىر جا­سىمنان باستاپ ماشىق جاساتىپ, ۇرىمشىگە اكەلىپ جاتتىقتىردى. اتامەكەن تۋرالى ارماندار دا سول كىسىلەردەن باستالدى. «قازاق­ستان­عا كەتەمىز», دەگەن ءسوز بالا كۇن­نەن قۇلاققا ابدەن ءسىڭىستى بو­لىپ قالعان. ءارى ۇلكەن مەدەۋ بو­لا­تىن. وتان دەگەنگە قۇشاعىندا ءجۇرىپ تە, توپىراعىنان تىس ءجۇرىپ تە ارقا­لانۋعا بولادى. تەك جەر بەتىندە بار بولسا بولعانى, كوڭىلىڭ توق, ءجۇزىڭ جارقىن جۇرەسىڭ. ونى مەن ءوز با­سىم جان جۇرەگىممەن سەزىنەم. ەڭ باستىسى ادامنىڭ رۋحى سىنباۋى كەرەك. مەن قىتاي ەلىندە دە قازاق­ستاندى ارقالانىپ ءجۇردىم. جالپى, 2000 جىلدان باستاپ قىتايدا جۇرگەندە ون رەت چەمپيون بولىپپىن. جاستار اراسىندا, حالىقارالىق جارىستاردا دەگەندەي. ونىڭ ەكەۋىندە سپارتاكيادا چەمپيونى اتاندىم. قحر جۇرتى سپارتاكيادانى وليمپيادادان كەم سانامايدى. بۇل جەڭىستەرگە اجەپ­تاۋىر كۇش كەرەك. نامىس كەرەك! – كەيدە الىپ ۇشىپ جەتكەن ورتاڭ ويىڭداعى­دان وزگەشە بو­لىپ جاتاتىن جاع­دايلار بولا­دى عوي. كوڭىل اۋىر­تار جايتتەر بولدى ما كەلگەلى بەرى؟ قانشا دەگەنمەن بولەك ورتا... – ءار ەلدىڭ سالتى باسقا ەكەنى راس. بىراق بۇل جەر مەن ءۇشىن جاي عانا ورتا ەمەس, وتان عوي. مەن قوناق ەمەسپىن مىنەپ-سىناپ كەتەتىن. قازاقتا «ءوزىمىز عوي» دەيتىن ءبىر ءسوز بار ەمەس پە. مۇنى جاتقا ەمەس, جاقىنعا ايتادى. سول سەكىلدى ءوزىمىز عوي, ۇيرەنىسىپ قالدىق. – نەمىز كەم, نەمىز ارتىق؟ – ونىڭ ءبارىن ءتىزىپ ايتۋ ءمۇم­كىن ەمەس. ونىڭ ۇستىنە بىرەۋگە دۇرىس نارسە, بىرەۋگە قاتە. – جوق, ءبارىن ەمەس, ءوز سالا­ڭىزدان ايتۋعا بولار؟ – قازاق بوكسى الەمدىك رينگتە ءوزىنىڭ ورنىن ويىپ تۇرىپ العان سپورت ءتۇرى ەكەنىن ەكىنىڭ ءبىرى بىلەدى. اللاعا شۇكىر, كەشەگى بۇكىل الەمدىك بوكس سەرياسى بويىنشا وتكەن جارىستىڭ ناتيجەسىن دە كوردىڭىزدەر. قارسىلاس كوماندا­لار­دىڭ ەشقايسىسى دا وسال ەمەس ەدى. سوعان قاراماستان ءبىز ەڭ سوڭ­عى اينالىمعا دەيىن جەتكەن ەكى مىقتىنىڭ ءبىرى بولدىق. كومان­دا­نىڭ دەنى ءوزىمىزدىڭ جىگىتتەر. بۇل وڭاي كورسەتكىش ەمەس. جىگىتتەردىڭ بابى كەلىسسە بۇ­دان دا زور ناتيجەلەرگە قول جەتكىزەر ەدى. بىزدەگى ءبىر اقساپ جاتقان جاعداي وسى جاعىنان. مۇنى مەن قىتايمەن سالىستىرىپ ايتىپ وتىر­مىن. ولار وزدەرىنىڭ دەنە قۋا­تى ءالسىز ۇلت ەكەنىن مويىن­داي­دى. بىراق, سپورت – دەن­ساۋلىق, دەنساۋ­لىق – مەديتسينا. ءبىز سول جاعىنان ۇتامىز دەيدى. ءسوي­تىپ, ءبىر سپورت­شى­نىڭ سوڭىندا ون­شاق­­تى ادام جۇرەدى. ءبىرى – دارىگەر, ءبىرى –جات­تىق­تىرۋشى, ءبىرى – پسيحولوگ. – بىزدە شە؟ – ءبىزدىڭ جىگىتتەر ولاردىڭ قاسىندا كۇيسىز ك ۇلىك. قارىن توي­دىرۋ دەڭگەيىندە جاتتىعىپ جا­رىس­قا تۇسەدى. سوندا دا ەشكىمگە ەسەسى كەتىپ جۇرگەن جوق. مۇنى كەم­شىلىك دەيمىز بە, الدە ارتىق­شىق دەيمىز بە؟ بىراق, قىتايدا بوكسشىلاردىڭ كۇتىمى دۇرىس بولعاسىن, الدى 40 جاسقا دەيىن جۇدىرىقتاسادى. ءۇش-ءتورت وليم­پيا­داعا قاتىسىپ ۇلگە­رەدى. بىزدە 30 جاس – ۇلكەن سپورت ءۇشىن زەينەت جاسى. 25 جاسقا جەتەر-جەتپەستە البارىندى بولىپ قالا­دى. بۇل سپورتشىعا وبال. – اتاجۇرتقا كەلىپ, ارمانى­ڭىز ورىندالىپ جاتىر ەكەن. وسىندا كەلىپ ۇيلەنىپسىز, ءبارى قۇت­تى بول­سىن! قالعان تۋىس­تارىڭىز, الگى ءسىزدى العاش جات­تىقتىرعان ەرلان دەگەن اعاڭىز قايدا ءجۇر قازىر؟ – انام قاسىمدا. تۋىستار كەلىپ جاتىر. ءيا, وسىندا كەلگەن سوڭ جەرگىلىكتى قازاق قىزىنا ۇيلەندىم. اعام قازىر ارعى بەتتە. ول كىسى ءالى شاكىرت تاربيەلەيدى. سوڭعى ساناق­تا قىتايدا ءبىر ميلليون جەتى ءجۇز مىڭداي قازاق بار دەپتى. تالانتتى جىگىتتەر وتە كوپ. شىڭجاڭ-ۇيعىر اۆتونومياسى بولا تۇرا, سول ك­و­لەم­دە وسى جانە باسقا سپورت ءتۇر­لەرى­نەن ونەر كورسەتەتىندەردىڭ كوبى قازاق­تار. ەرلان اعام ەندى سولاردى قازاق توپىراعىنا جەتكىزسەم دەپ ءجۇر! اڭگىمەلەسكەن ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى. استانا.