وسىدان 14 جىل بۇرىن قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىمەن 31 مامىر ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى بولىپ جاريالانعانى بەلگىلى. وسى ورايدا جازىقسىز جاپا شەككەن توتاليتاريزم قۇرباندارىن ەسكە ساقتاۋ ماقساتىمەن 2007 جىلى 31 مامىردا «الجير» مەموريالدى-مۇراجاي كەشەنى اشىلعان بولاتىن.
ونداعى الىستان كورىنەتىن «قاسىرەت قاقپاسى» مونۋمەنتى ەكى تۇستەن تۇرادى. اق ءتۇس – قۋعىن-سۇرگىن جىلدارى كۇيەۋىن, بالاسىن جوقتاعان اق جاۋلىقتى انانى بەينەلەسە, قارا ءتۇس – ەر-ازاماتتىڭ باس كيىمى – دۋلىعا پىشىنىندە جاسالعان. كارلاگتىڭ 26 نۇكتەسىنىڭ ءبىرى باس قالاعا تاياۋ ماڭداعى اقمول اۋىلىندا ورنالاسۋى دا تەگىن ەمەس. 1938-1953 جىلدارى 62 ۇلت وكىلىنەن تۇراتىن 20 مىڭنان اسا ايەلدەر اقمولا لاگەرىندە قيناۋ كوردى. سولاردىڭ ىشىندە, ۋكرايندىق 743 نازىك جاندىلار دا قاسىرەتتىڭ قانىن جۇتقانىن تاريح ەشقاشان ۇمىتتىرعان ەمەس.
اتاقتى بالەت ءبيشىسى تاتيانا افونينا, ءانشى ماريانا لەر, قازاقستاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا ۇلكەن ۇلەسىن قوسقان ماريا دانيلەنكو ادالدىعى مەن قايسارلىعى ءۇشىن جازىقسىز جازالانعان بولاتىن.
ەسكەرتكىش تاقتانىڭ اشىلۋ راسىمىندە العاشقى ءسوز كەزەگىن العان ۋكراينانىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ولەگ الەكسەەۆيچ بىلاي دەدى: «بۇرىنعى كسرو اۋماعىنداعى بارىمىزگە ورتاق ءبىر قايعى بار. ول – وسىندا جازىقسىز جازالانعان انالارىمىز بەن اپكەلەرىمىزدىڭ تارپاڭ تاعدىرى. ولاردىڭ كىناسى اكەلەرىن, اعالارىن, باۋىرلارىن ساتپاعانى. بۇگىن اشىلعان ەسكەرتكىش تاقتا, مىنە, وسىنداي شىنشىل دا شىدامدى بارلىق اق جاۋلىقتىلاردىڭ رۋحىنا ارنالدى دەپ تۇسىنىڭىزدەر. ەشۋاقىتتا ز ۇلىمدىق ماحابباتتى جەڭگەن ەمەس. سول ايەلدەر بوستاندىق العاننان كەيىن كوپتەگەن جەتىستىكتەرگە جەتتى, بيىكتەرگە شىقتى. بۇل بولاشاق ۇرپاققا ساباق بولادى دەپ بىلەمىن».
جيىننان كەيىن جۇرتشىلىق مۇراجايدى ارالاپ, «الجير» لاگەرىندە تۇتقىندا بولعان ۋكراين ايەلدەرى مەن بالالارىنا ارنالعان «جازىلمايتىن جارا» اتتى كورمەگە كۋا بولدى. كورمەگە «الجير» مۇراجاي قورىنان الىنعان تۇتقىنداردىڭ سۋرەتتەرى, قۇجاتتارى, جەكە زاتتارى جانە بالالارىنىڭ انالارى تۋرالى جازعان ەستەلىك كىتاپتارى قويىلعان.
مايگۇل سۇلتان,
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ جۋرناليستيكا جانە ساياساتتانۋ فاكۋلتەتىنىڭ 4-كۋرس ستۋدەنتى.
