ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەلىمىزدىڭ ساياسي, ەكونوميكالىق جانە رۋحاني جاڭعىرۋى بويىنشا العا قويعان مىندەتتەرىن ىسكە اسىرۋدا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى جاسامپازدىق الەۋەتكە يە. كەڭەستىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا ءسوز العان مەملەكەتتىك حاتشى گ.ابدىقالىقوۆا اسسامبلەيانىڭ ءرولىنە وسىنداي باعا بەردى.
– بيىلعى جىلى قحا اكتيۆى مەن بارلىق قۇرىلىمدارى ساياسي, ەكونوميكالىق جانە رۋحاني جاڭعىرۋ ءمىندەتىن ىسكە اسىرۋعا بەلسەنە اتسالىسۋعا ءتيىس. اسسامبلەيانىڭ الدىندا مىناداي مىندەتتەر تۇر. ءبىرىنشى – جۇزەگە اسىرىلعان رەفورما ادام قۇقىقتارى مەن قۇقىقتىق مەملەكەت پرينتسيپتەرىنىڭ ساقتالۋ كەپىلدىگىن كۇشەيتەدى. اسسامبلەيا ءتيىستى زاڭنامالاردى جەتىلدىرۋگە, كونستيتۋتسيادا كورسەتىلگەن ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن ەركىندىكتەرىنىڭ بۇزىلۋ سەبەپتەرىن جويۋعا قاتىسۋى كەرەك. ەكىنشىدەن, زاڭ شىعارۋشى, اتقارۋشى جانە سوت بيلىگىنىڭ جاڭا فورماتتارىن نازارعا الا وتىرىپ, قحا كەڭەسىنىڭ, ماجىلىستەگى قحا دەپۋتاتتىق كورپۋسىنىڭ, قوعامدىق كەلىسىم كەڭەستەرىنىڭ جانە باسقا دا قۇرىلىمداردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىل ۇلگىسى جاسالۋعا ءتيىس,– دەدى گ.ابدىقالىقوۆا.
مەملەكەتتىك حاتشى اتاپ وتكەندەي, بۇگىنگى تاڭدا ۇلت تابىسىنىڭ نەگىزگى فاكتورى ادامنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى بولىپ تابىلادى. اسسامبلەيا قوعامدىق مادەنيەتتىڭ قالىپتاسۋىنا, جاستاردى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەۋدىڭ, ۇلتتىق مادەني-گەنەتيكالىق كودتى ساقتاۋدىڭ, ۇلتتىق بىرەگەيلىكتى نىعايتۋدىڭ نەگىزى بولىپ تابىلاتىن «تۋعان جەر» باعدارلاماسىن, «قازاقستانداعى 100 جاڭا ەسىم», «قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەرىنىڭ گەوگرافياسى» سىندى جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا ۇلەس قوسۋى كەرەك.
وسى جيىن بارىسىندا مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى مەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى اراسىندا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋدا قوعامنىڭ الەۋەتىن پايدالانۋ ماقساتىنداعى ارىپتەستىك تۋرالى بىرلەسكەن ءىس-شارالار جوسپارىنا قول قويىلدى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى د. مىڭباي ايتقانداي, قۇجاتتا قامتىلعان ناقتى ءىس-شارالاردى جۇزەگە اسىرۋعا اسسامبلەيانىڭ بارلىق وڭىرلىك قۇرىلىمدارى, قوعامدىق كەلىسىم كەڭەستەرى, عىلىمي-ساراپتامالىق توپتار مەن ەتنومادەني بىرلەستىكتەر اتسالىساتىن بولادى.
– قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ەلباسىمىزدىڭ باسشىلىعىمەن ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەسكە, وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى ىلگەرىلەتۋگە, ونى قوعامدا كەڭ كولەمدە ناسيحاتتاۋعا ءوز ۇلەسىن قوسۋدا. مەملەكەت باسشىسى «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا: «ءبىز اركىم جەكە باسىنىڭ قانداي دا ءبىر ىسكە قوسقان ۇلەسى مەن كاسىبي بىلىكتىلىگىنە قاراپ باعالاناتىن مەريتوكراتيالىق قوعام قۇرىپ جاتىرمىز. بۇل جۇيە جەڭ ۇشىنان جالعاسقان تامىر-تانىستىقتى كوتەرمەيدى. ...العا باسۋ ءۇشىن ۇلتتىڭ دامۋىنا كەدەرگى بولاتىن وتكەننىڭ كەرتارتپا تۇستارىنان باس تارتۋ كەرەك», دەپ ايتقان بولاتىن. بۇل − اقيقاتىندا وتە دۇرىس ءسوز. سول سەبەپتى, قوعامدا جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا قوعام كەڭ كولەمدە قاتىسۋعا ءتيىس. بىرلەسكەن ءىس-شارالار جوسپارىنا قول قويىلۋى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستە وڭ ىقپالىن تيگىزەتىنىنە سەنىمدىمىن,– دەدى د.مىڭباي.
بىرلەسكەن ءىس-شارالار جوسپارى بويىنشا, ەلىمىزدەگى ەتنوستىق تەاترلاردا جەمقورلىققا قارسى مادەنيەتتى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان ارنايى كونتسەرتتىك باعدارلامالار مەن تەاترلاندىرىلعان قويىلىمدار ۇيىمداستىرۋ, اقپاراتتىق پاراقشالار ءازىرلەۋ, حالىق اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ, كەزدەسۋلەر وتكىزۋ جوسپارلانعان. سونداي-اق, ەلىمىزدەگى ءتۇرلى ەتنوستاردىڭ تىلدەرىندە تاقىرىپقا ساي ۆيدەو-اۋديوروليكتەر دايىندالىپ, الەۋمەتتىك جەلىلەردە تاراتىلادى, تەلەارنالار مەن راديولاردا جاريالانادى.
وسى جيىندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق قاتىناستار تاريحى» اتتى سۇبەلى عىلىمي ەڭبەكتىڭ تۇساۋى كەسىلدى. بۇل ءىرى جوبانى قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى «حالىق تاريح تولقىنىندا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ىسكە اسىرعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. اتالعان ەڭبەكتە ەلىمىزدەگى ەتنوسارالىق, كونفەسسياارالىق قاتىناستار تاريحى زەردەلەنگەن, ەڭ ءىرى دەگەن ەتنوستاردىڭ تاريحى, مادەنيەتى مەن ءداستۇرى زەرتتەلگەن. زەرتتەۋ جۇمىسىنا الەۋمەتتانۋ, تاريح, فيلوسوفيا جانە ساياساتتانۋ سىندى عىلىم سالالارىنداعى سەگىز عىلىم دوكتورى, توعىز عىلىم كانديداتى, بەس ماگيستر اتسالىسىپتى. ولاردىڭ اراسىندا ج.ارتىقباەۆ, ا.كامالوۆ, گ.كان سىندى تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورلارى بار.
جوبا جەتەكشىسى, قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى ەتنوسارالىق جانە كونفەسسياارالىق قاتىناستاردى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى ايگۇل ءسادۋاقاسوۆانىڭ ايتۋىنشا, وسى جوبا اياسىندا بىرنەشە مونوگرافيالىق جۇمىس توپتاستىرىلعان.
– نەگىزگى جۇمىس ەتنوسارالىق قاتىناستاردى زەرتتەۋ ادىستەمەسىنە باعىتتالدى. كىتاپقا «قازاقستانداعى يسلام جانە پراۆوسلاۆيە», «قازاقستان ەتنوستارىنىڭ تاريحى», «قازاق سالت-داستۇرلەرى مەن بۇگىنگى كۇن», «قازاقستان ورىستارى», «قازاقستان وزبەكتەرى», «قازاقستان نەمىستەرى» سىندى ەڭبەكتەر ەنگىزىلىپ وتىر,– دەدى ا.سادۋاقاسوۆا.
وسىلايشا, العاش رەت قازاقستاننىڭ كەيبىر ەتنوستارىنا قاتىستى تاريحي-ەتنوگرافيالىق مالىمەتتەر جۇيەلەنىپ, سالت-داستۇرلەرىن, ۇستاناتىن دىندەرىن, عىلىم-ءبىلىم سالاسىنداعى, ادەبيەت پەن ونەر سالاسىنداعى جەتىستىكتەرىن كورسەتەتىن ماتەريالدار بىرىكتىرىلىپ وتىر. جينالعان زەرتتەۋ ماتەريالداردى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ جانە ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ جۇمىسىندا پايدالانۋ ءۇشىن ءتيىستى ۇسىنىمدار دا ازىرلەنگەن.
القالى جيىن بارىسىندا اسسامبلەيا قىزمەتىنىڭ جاڭا باعىتتارىن ىسكە اسىرۋداعى وڭىرلەردىڭ تاجىريبەسى, قوعامدىق باقىلاۋ, قايىرىمدىلىق شارالارىن ۇيىمداستىرۋ, مامىلەگەرلىك باعىتتاعى جۇمىستار قاراستىرىلدى. پارلامەنت ماجىلىسىندەگى قحا دەپۋتاتتىق توبىنىڭ اتقارعان جۇمىسى مەن الداعى جوسپارى باياندالدى. قازاقستان وزبەكتەرىنىڭ «دۋستليك» قوعامدىق ءبىرلەستىكتەرى قاۋىمداستىعىنىڭ جۇمىسى ورتاعا سالىندى. قحا كەڭەسى اسسامبلەيانىڭ «جومارت جان» توسبەلگىسىن بەكىتۋ تۋرالى حاتشىلىق ۇسىنىسىن ماقۇلداپ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قوعامدىق ماراپاتتارى تۋرالى ەرەجەنى بەكىتتى.
ارنۇر اسقار,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
