قازاقستان • 24 ءساۋىر, 2017

تريۋك ورىنداعان تارلاندار

403 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

جۋىردا عانا الماتىداعى قازاق مەملەكەتتىك تسيركىندە اشىلعان ەكسپوزيتسيالىق زالدا ءبىر سۋرەت ءبىزدىڭ كوزىمىزگە وتتاي باسىلعانى. فوتو جاقتاۋىنا «رەكوردتىق تريۋك. قوس اتتىڭ استىنان ءوتۋ. و.دجاماناكوۆ. و.كۋرمانباەۆ. موسكۆا. 1980 جىل» دەپ جازىلعان. فوتو اۆتورى كورسەتىلمەگەن.

تريۋك ورىنداعان تارلاندار

تريۋك – قاتەلىكتى كەشىرمەيتىن ەرەكشە قاۋىپتى ونەر. قازاق تسيركى­نىڭ ءار­تىستەرى قىرىق جىل بۇرىن كەزىندە الەمنىڭ ەشبىر تسيركى قاي­تا­لاي الماعان «قوس اتتىڭ استىنان ءوتۋ» دەيتىن رەكوردتىق تريۋكتى جا­سا­عانىن قازىر كورەرمەندەردىڭ كوبى ۇمىتىپ تا قالعانى ءسوزسىز. 

سول فوتونىڭ قاسىنا بارىپ, ءبى­راز­عا دەيىن تولقىپ تۇرىپ قال­دىم. ما­نەجدە جۇيتكىگەن قوس ءجۇي­رىك­تىڭ استىنان كوز ىلەسپەس جىل­دام­دىقپەن ساۋىرىنان سۋىرىلىپ شى­عىپ كەلە جاتقان قازاق جىگىتى كىم ەدى؟ اتتىڭ قۇلاعىندا ويناپ كەلە جاتقان شاباندوز كىم؟

بۇل سۇراقتىڭ جاۋابىن بىلسە, 1976-1987 جىلدارى مادەنيەت مي­ني­سترى بولعان جەكسەمبەك ەركىمبەكوۆ اعا­مىز بىلەتىن شىعار دەپ, ول كىسىنى سۋ­رەتتىڭ جانىنا الىپ كەلدىم.

– جەكسەمبەك اعا, مىنا جىگىت­تەر­دى ءبىلۋشى مە ەدىڭىز؟ بۇلار قازىر قايدا؟ ەسىمدەرى كىم؟

– اناۋ اتتىڭ ۇستىندەگى جىگىت مەن. اتتىڭ ساۋىرىنان شىعىپ كەلە جات­قان ورىنباسار قۇرمانباەۆ, –دەدى سۋ­رەتكە مۇڭدانا قاراپ تۇرعان ەگدە ازا­مات.

كەپكا كيگەن, بۋرىل مۇرتتى, ەگ­دە تار­تقان قازاققا جەكسەمبەك اعا ەكەۋ­مىز دە جالت بۇرىلدىق.

اياق استىنان ءوزى تابىلعان ادام – ومارحان جاماناقوۆ بولىپ شىقتى. ال اتتىڭ استىنان سۋىرىلىپ شىعىپ كەلە جاتقان شاباندوز ورىنباسار قۇرمانباەۆ ەكەن.

– سوناۋ 1968 جىلى تسيرك ستۋديا­سىنا تۇسكەن ءبىزدى ساراتوۆ تسي­ركىنە ەكى جىلعا وقۋعا جىبەردى. سول جەردە قازاق جىگىتتەرىن اتتارمەن جاسالىناتىن ءنو­مىرلەرگە باۋلىدى. «دجيگيتوۆكا», «تا­بۋنچيكي-دجيگيتى» دەيتىن تريۋكتەرگە ماشىقتاندىق. كەيىن كەلە-كەلە ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ەكى اتتىڭ استىنان ءوتۋدى ۇيرەندىك. قوس اتتى مۇلتىكسىز قا­تار, اياقتارىن بىردەي الدىرۋ وڭاي­لىقپەن كەلگەن جوق. بۇل شاماسى 1974-1975 جىلدار. بۇل نومىرمەن كە­ڭەس وداعىنىڭ ءبىراز رەسپۋبليكا­لا­رىن گاسترولمەن ارالادىق. قوس اتتىڭ اتىنان ءوتۋ تريۋگىن جاساۋ ءوزىمىزدىڭ يدەيامىز بولسا دا, بىزگە قادىرحان ءبورى­بەكوۆ جەتەكشىلىك جاسادى, – دەيدى ومارحان اعا.

– بۇل تريۋكتى ەشبىر ەلدىڭ تسيركىنەن قاي­تىپ كەزدەستىرمەدىم. ويلارىنا دا كەلمەگەن شىعار دەپ ويلايمىن. وسى ءنومىر گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا ەنۋى كەرەك ەدى. بىراق كەڭەس وداعى كەزىندە ءبىزدى شەت ەلگە شىعارعان جوق. سوندىقتان, رەكوردتار كىتابىنا ەنبەي قالا بەردىك, – دەيدى بايىرعى شاباندوز.

بۇل نومىرمەن ومارحان جا­ما­ناقوۆ پەن ورىنباسار قۇرمان­باەۆ 90-جىلدارعا دەيىن ونەر كورسەتكەن. سودان كەيىن كەڭەس ودا­عى ىدىراپ, ءبىراز ۋاقىت ونەر جەتىم قا­لا­دى. ال قازاق تسيركىنىڭ مىقتى ماي­تال­مان­دا­رى شەت ەلدەرگە كەتۋگە ءماج­بۇر بول­­عان.

الەمنىڭ تالاي ەلىندە ونەر كور­سەت­­كەن ومارحان اعامىز 2008 جىلى ەل­­گە ورالىپتى. ال ورىنباسار قۇر­ما­ن­­باەۆ ءالى دە وتباسىمەن اقش-تا تۇرادى.

– امەريكاعا 1992 جىلى كەت­تىم. كوپتەگەن مەملەكەتتەردىڭ تسي­ركتەرىمەن كەلىسىمشارتقا وتىرىپ, بۇكىل ەۋروپانى ارالادىق. كۇش-قۋاتىمىز بار كەزدە ونەر كورسەتتىم. كەيىن جاستاردى شاباندوز بولۋعا باۋلىدىم. قازىر زەينەتتەمىن. وسى ونەردىڭ جولىندا كوپ زاقىم الدىق. ەندى دەنساۋلىقتى كۇيتتەپ وتىرعان جاي بار, – دەپ اڭگىمەسىن اياقتادى ءبىر كەزدەرى اتتىڭ قۇلاعىندا وينا­عان قازاق.

ايناش ەسالي,

«ەگەمەن قازاقستان»

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار