عالامنىڭ رۋحى مىقتى جۇرتتارى ءتۇرلى وركەنيەتتەردىڭ سۇزگىسىنەن ءوتىپ, تاريحي ترانسفورماتسياعا تۇسكەنىمەن تۇبىندە ءوزىنىڭ ۇلتتىق بولمىسى تۇزىلگەن كەزەڭگە قايتىپ ورالادى. ءبىز كىتاپقا ەنگەن شەجىرەلەر ارقىلى حالىقتار مەن قاۋىمداردىڭ باسىنان كەشكەن سول تاعدىرلى ساتتەرىنە كۋامىز. مىسال ىزدەگەنگە جەبىرەي قاۋىمىنىڭ ۇلت رەتىندە قالىپتاسۋىن يەرۋساليمنىڭ مىڭجىلدىقتار شيرەگىندە قان مەن تەرگە مالشىنعان توپىراعىنان ىزدەۋىن نەمەسە شوتلاندتاردىڭ ءوز كۇرەتامىرىن اعىلشىنداردىڭ اياعى تيگەنگە دەيىن اسقاقتاپ كورىنگەن, بەرگى عاسىرلاردا تاريحپەن بىرگە شوككەن تاۋلارىنان تابۋعا تىرىساتىندىعىن ايتساق جەتكىلىكتى بولا ما؟ ونىڭ جانىندا ءبىزدىڭ ىرگەمىز اۋىلدان اجىراعان جوق قوي...
جالپى, اۋىل دەگەندە ەڭ الدىمەن ويىمىزعا نە كەلەدى ءوزى؟
الدىمەن, قايماعى بۇزىلماعان قازاقى ورتا! دەمەك, ءبىز ءۇشىن قازاق اۋىلى ءداستۇرلى قۇندىلىقتاردىڭ قاينار كوزى. كەز كەلگەن حالىقتىڭ, ونىڭ ىشىندە قازاق سياقتى دامۋشى ۇلتتىڭ تاريحىندا ءداستۇرلى قۇندىلىقتاردىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە. اۋىل – حالقىمىزدىڭ گەنەفوندىن ساقتاۋشى عانا ەمەس, ۇلتتىق مادەنيەتتىڭ, ءتىلدىڭ, ءدىننىڭ, تاربيەنىڭ وزەگى!
ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىك العانىمىزعا 25 جىلدان ەندى استى. شيرەك عاسىرلىق تاريحىمىز قازاق ۇلتىنا وركەنيەتتى الەمنىڭ تولىققاندى مۇشەسى بولۋ قۇقىعىن بەرەدى. بىراق, ءبىز بۇل بەلەسكە شىعۋ ءۇشىن بۇرالاڭى باسىمداۋ جولداردى ءجۇرىپ وتتىك. نارىق قاتىناستارىنا ءوتۋ كەزەڭى مەن ەڭسە تۇزەۋگە كەتكەن سىندارلى جىلداردا اۋىل ۇعىمى ەكىنشى ورىنعا ءتۇسىپ كەتكەنى بەلگىلى. دەمەك, ءبىز مەملەكەتتىلىكتىڭ باستاۋىندا تاڭداعان باستى باعىتتارىمىزدى جۇزەگە اسىرا باستاعان كەزەڭدە اۋىلعا قامقور بولۋدى ەستەن شىعارىپ الا جازدادىق. اسىرەسە, اۋىل ادامدارىنىڭ رۋحاني سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرۋ ىسىندە ولقى تۇستارىمىز بارشىلىق.
جاسىرىپ-جاباتىن تۇگى جوق, ءبىزدى قازاق ۇلتىنىڭ بىلىمگە, كىتاپ وقۋعا ىنتاسىنىڭ تومەندىگى قاتتى الاڭداتادى. دەرەكتەرگە جۇگىنسەك, الەمدە كىتاپ وقۋ جونىنەن ءبىرىنشى ورىندا – اعىلشىندار, ەكىنشى ورىندا – نەمىستەر, ءۇشىنشى ورىندا – امەريكالىقتار, ءتورتىنشى ورىندا جاپوندار تۇر ەكەن. وكىنىشتىسى, ءبىز, قازاقتار كىتاپتى ەڭ از وقيتىن حالىقتار ساناتىندا ەكەنبىز. ەجەلدەن رۋحاني ازىق بولىپ كەلگەن ادەبي كىتاپتىڭ ءوزىن قولىنا المايتىن قازاقتاردىڭ ۇلەسى 43 پايىزعا جەتكەن.
بۇعان نە سەبەپ؟ قۇشتارلىق تومەندەدى مە, الدە تەحنوگەندىك پروگرەسس ۇلتتىق مىنەزدى جەڭىپ ۇلگەردى مە؟ الدە, جاعداي جوق پا؟ مۇمكىن, جۇزەگە اسىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ نەگىزگى سالماعى تەك قانا ەكونوميكالىق سەكتورعا, انىعىندا ءونىم وندىرۋگە قاجەتتى جاعداي جاساۋعا اۋىپ, مادەني-رۋحاني دامۋىمىزعا كوڭىل بولىنبەي وتىرعان بولار؟
ەلگە, اسىرەسە, اۋىلدىق وڭىرگە شاعىن زاۋىتتار, قىزمەت كورسەتۋدىڭ باسقا دا نىساندارى كوپتەپ كەرەك, بىراق, مادەنيەت وشاقتارى, ونىڭ ىشىندە كىتاپحانا سياقتى رۋحانيات وردالارى ەكىباستان قاجەت ەمەس پە؟..
اۋاداي قاجەت! ويتكەنى, قازاقستانداعى 7190 اۋىلدىڭ تەڭ جارىمىندا, دالىرەگىندە 3106 ەلدى مەكەندە كىتاپحانا اتىمەن جوق ەكەن...
وكىنىشكە قاراي, قازىرگى قازاق اۋىلدارىنداعى پروبلەمانىڭ نەگىزگىسى بۇل ەمەس. اۋىلدىڭ رۋحاني وسۋىنە الەۋمەتتىك سيپاتتاعى فاكتورلار دا اسەر ەتەتىنى انىق. ال ەلىمىزدەگى اۋىلدىق جەرلەرگە ءتان بىرەگەي ماسەلەلەردىڭ باستى مىسالى رەتىندە اۋىز سۋمەن قامتۋ جانە قاتىناس جولدارىنىڭ جايىن ايتساق تا جەتكىلىكتى. قازىرگى ۋاقىتتا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ 74 پايىزى عانا اۋىز سۋمەن قامتىلعانى جايلى قىشقىلداۋ دەرەكتەر بار. ال جەرگىلىكتى جەردەگى 23 پايىز كولىك جولى كۇردەلى جوندەۋدى قاجەت ەتەدى ەكەن...
ال بۇل اششى مىسالداردى نەگە ايتتىق؟
ءبىزدىڭ بيلىككە اۋىلدىق ايماقتاردىڭ مۇددەسىن كوزدەيتىن جاڭا اگرارلىق ساياساتتى تۋ ەتىپ كوتەرەتىن ۋاقىت جەتتى دەپ ويلايمىز. وسى باستاما اياسىندا اۋىلداردىڭ, اۋىل ادامدارىنىڭ مادەني-رۋحاني تۇرعىدان دامۋىنا جول اشاتىن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى دا كوپتەپ قابىلداۋدىڭ كەزەڭى كەلدى.
الدە وتكىزىپ الدىق پا؟..
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
