شاراعا وقو قالالارى مەن اۋداندارىنىڭ اكىمدەرى, جۇمىسپەن قامتۋدى جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالاردى ۇيلەستىرۋ باسقارماسىنىڭ, جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىنىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ باسشىلارى جانە تاعى دا باسقا تاراپتار قاتىستى, دەپ حابارلايدى قر ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
ۆيتسە-مينيستر, ءوز سوزىندە, 2017 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ, ەلىمىزدە سۇرانىسقا يە كاسىپتەرگە جانە كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىنە جاپپاي وقىتۋ جانە داعدىلاردى ۇيرەتۋ, نەسيەلەندىرۋ ارقىلى جاپپاي كاسىپكەرلىككە جاعداي جاساۋ, جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا جاردەمدەسۋ مەن ەڭبەككە جۇمىلدىرۋدى قولداۋ ارقىلى ەڭبەك نارىعىن دامىتۋ كوزدەلەتىن «ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋدى جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ قولعا الىنعانىن ەسكە سالدى.
باعدارلامانىڭ العاشقى باعىتى اياسىندا 2,5 جىل وقۋ مەرزىمىمەن كوللەدجدەر اۋقىمىندا تەگىن كاسىبي-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمداستىرىلىپ, بۇل جەردە بارىنەن بۇرىن, مەكتەپتى اياقتاعان سوڭ وقۋ ورنىنا تۇسپەگەن جاستار نازارعا الىنباق. بيىل تەحنيكالىق جانە كاسىبي وقۋعا 21 مىڭنان استام جاس قازاقستاندىق ىلىگەدى دەپ كۇتىلۋدە.
«مەملەكەت, وقۋعا كەتەتىن شىعىنداردى تولىق جاۋىپ, شاكىرتاقى تولەيتىن بولادى. جول مەن تۇرۋ قاراجاتى دا وتەلىپ, تەحنيكالىق جانە كاسىبي ءبىلىم بەرۋ نىساندارىندا وقيتىندارعا ءبىر رەتتىك ىستىق اس بەرىلەدى», - دەپ اتاپ ءوتتى ءبىرجان نۇرىمبەتوۆ.
سونىمەن قاتار, كوللەدجدەر, «اتامەكەن» ۇكپ وقۋ ورتالىقتارى جانە كاسىپورىنداردىڭ وقۋ ورتالىقتارى اياسىندا كاسىبي وقىتۋعا ارنالعان قىسقا مەرزىمدى كۋرستار وتكىزىلمەك (1-دەن 6 ايعا دەيىن).الىس اۋىلدىق جەرلەردە تۇراتىن ازاماتتارعا ساباقتاردىڭ قولجەتىمدى بولۋى ءۇشىن, ءموبيلدى وقۋ ورتالىقتارى ۇيىمداستىرىلماق: اقمولا, اقتوبە, شىعىس قازاقستان, ماڭعىستاۋ جانە قوستاناي وبلىستارىندا ارنايى ءدارىسحانالارى بار جىلجىمالى كەشەندەر تۇرىندە; شالعاي اۋىلدىق جەرلەردەگى از سىيىمدىلىقتاعى مەكتەپتەر اۋقىمىندا; جۇمىس بەرۋشىلەر مۇمكىندىگىن پايدالانا وتىرىپ.
«نازار اۋدارارلىق جايت, ەگەر بۇرىن تەك جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ وتىنىمدەرى ارقىلى وقىتىپ كەلسەك, ەندى تاجىريبەسى مول ءوز ءىسىنىڭ شەبەرلەرىن وقۋ ۇدەرىسىنە تارتا وتىرىپ, سۇرانىسقا يە كاسىپتەرگە وقىتاتىن بولامىز», - دەدى ۆيتسە-مينيستر.
ءبىرجان نۇرىمبەتوۆ, باعدارلاما قاتىسۋشىلارىنا نەسيە, قالالىق جەرلەردە «دامۋ» قورى ارقىلى, اۋىلدا جانە شاعىن قالالاردا اۋىل شارۋاشىلىعى قارجىلاي قولداۋ قورى مەن اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى ارقىلى بەرىلەتىنىن حابارلادى. نەسيە سوماسى 8 مىڭ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىن وسكەن (18 ملن تەڭگەگە دەيىن) جانە مەرزىمى 5 جىلعا دەيىن (مال مارۋاشىلىعى مەن اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆتەرىنە – 7 جىلعا دەيىن). جىلدىق مولشەرلەمەسى – 6% شاماسىندا.
وسىمەن بىرگە, نەسيە بەرۋ كەزىندە اگرارلىق نەسيەلىك كورپوراتسياسى ارقىلى نەسيەلەردى كەپىلدەندىرۋ تەتىگى ەنگىزىلگەن: باستاۋىش كاسىپكەرلەرگە 85% جانە كاسىبى قىزمەت ەتىپ تۇرعان بيزنەس يەلەرىنە 50% ماڭايىندا.باعدارلامانىڭ ءۇشىنشى باعىتىندا جەكەلەگەن ازاماتتار ساناتىن جۇمىسقا ورنالاستىرۋدا ناقتى قولداۋدى كۇشەيتۋ, ەڭبەك رەسۋرستارىن جۇمىلدىرۋدى كوتەرۋ جانە ەڭبەك نارىعىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ماقسات تۇتىلۋدا.
«ءبىز, جاستار تاجىريبەسى, الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارى جانە قوعامدىق جۇمىستار ءتارىزدى جاستار مەن ايەلدەر جانە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار اراسىندا سۇرانىسقا يە قۇرالداردى قولدانۋدى جالعاستىراتىن بولامىز. ەڭبەك رەسۋرستارىن جۇمىلدىرۋدى ارتتىرۋ ماقساتىندا, قر ۇكىمەتى انىقتاعان وڭىرلەرگە ەرىكتى تۇردە قونىس اۋداراتىن ازاماتتاردى مەملەكەتتىك قولداۋ مەجەلەنۋدە. انىعىراق توقتالساق, ولارعا, جول مەن جۇك تاسۋ شىعىندارىن وتەۋگە ارنالعان جانە باستاپقى بەيىمدەۋ قاراجاتى بەرىلەدى. بيىل 2,7 مىڭ ازاماتتىڭ قونىس اۋدارۋىنا سۋبسيديا تولەۋ جوسپارلانۋدا», - دەپ اقپاراتتاندىردى ۆيتسە-مينيستر.
وسى جىلى باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋعا ارنالعان بيۋدجەت قارجىسى 85,3 ملرد تەڭگەنى قۇراسا, ونىڭ ىشىندە 12,1 ملرد تەڭگە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا بولىنگەن. وڭىردە باعدارلامانى جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا جۇمىسپەن قامتۋدىڭ بەلسەندى شارالارىمەن 21,1 مىڭنان استام ادامدى قامتۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«جۇمىسسىز جانە ءوزىن ءونىمسىز جۇمىسپەن قامتىعان ازاماتتارعا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى. ءبىزدىڭ مينيسترلىك, رەسمي ستاتيستيكا ماعلۇماتتارىن ارقاۋ ەتە وتىرىپ, اۋىلدىق ەلدىمەكەندەر بويىنشا وسى ساناتقا جاتاتىن ادامدار ءتىزىمىن جاساقتادى. سايكەس ءتىزىمدى بارلىق وڭىرگە جىبەردىك. اۋىلدىق ەلدىمەكەندەر اكىمدەرى قىسقا ۋاقىت ارالىعىندا ولاردىڭ مارتەبەسىن انىقتاۋ جونىندە جۇمىس جۇرگىزۋى, ياعني اتالعان ادامداردىڭ جۇمىسسىزدار نەمەسە ءونىمسىز جۇمىسپەن قامتىلعاندار ەكەنىن باعامداۋى كەرەك. ءار ازاماتتىڭ مارتەبەسىن انىقتاۋ ارقىلى, جۇمىسسىز جانە ءوزىن ءونىمسىز جۇمىسپەن قامتىعانداردى بەلسەندى جۇمىسپەن قامتۋ شارالارىنا تارتىپ, مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ قورىنا مەملەكەت جارنا اۋداراتىن ادامدار سانىن ناقتى انىقتاي الامىز», - دەپ تۇيىندەدى ءبىرجان نۇرىمبەتوۆ.
سەمينار-كەڭەستەن سوڭ, ءبىرجان نۇرىمبەتوۆ, شىمكەنت قالاسىنىڭ حالىققا قىزمەت كورسەتۋ مەن جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىندا بولدى.
