الاش ارىسىنىڭ 100 جىلدىعى سوناۋ 1992 جىلى كىندىك قانى تامعان تاران اۋدانىنىڭ بەلينسكي اۋىلىندا وبلىستىق دەڭگەيدە اتالىپ وتكەن ەدى. سول شارادان بەس جىل وتكەننەن كەيىن اۋىلداعى ورتا مەكتەپكە ەلدەس وماروۆتىڭ ەسىمى بەرىلەدى. تاۋەلسىزدىك جولىندا قۇربان بولعان ارىستىڭ ەسىمىن ۇلىقتاعان شارالار مۇنان كەيىن ساپ تىيىلعانداي بولعان. راسىن ايتقاندا, تۋعان جەرىندە ەلدەس وماروۆتىڭ ەسىمى كوڭىلدەگىدەي اتالا بەرمەيدى. كەش قوناقتارىنىڭ ءبىرى, بەلگىلى اقىن اقىلبەك شاياحمەتتىڭ ايتۋىنشا, وسىدان بەس جىل بۇرىن قوستاناي قالاسىنداعى كوشەلەردىڭ بىرىنە ەلدەس وماروۆتىڭ ەسىمىن بەرۋ تۋرالى ۇسىنىس تا اياقسىز قالعان. ەڭ باستىسى, ەلدەستىڭ اتىن كەيىنگى ۇرپاققا ناسيحاتتاۋ جاعى كەمشىن.
ەلدەس وماروۆتىڭ تۋىسى بولىپ كەلەتىن اقىلبەك شاياحمەت كەشكە قاتىسۋشىلارعا ەلدەس وماروۆ تۋرالى تاعىلىمدى اڭگىمە ايتىپ بەردى.
− بىزدە ابايدى «قازاقتىڭ پۋشكينى», مۇقاعاليدى «قازاقتىڭ ەسەنينى» دەپ سالىستىرىپ ايتىپ جاتادى. مەن وسىنداي سالىستىرۋعا قارسىمىن, اركىمنىڭ ءوز ورنى بار. دەگەنمەن, ەلدەس وماروۆتى دا ۋاقىتىندا زامانداستارى «قازاقتىڭ لومونوسوۆى» دەپ اتاعان. ويتكەنى, ول جان-جاقتى ءبىلىمدار ادام, عالىم ادام بولعان. ماتەماتيكا, فيزيكا عىلىمدارى, گەومەتريا, تريگونومەتريا تۋرالى جازعاندارى كۇنى بۇگىنگە دەيىن ماڭىزىن جويعان جوق. جاراتىلىستانۋ پاندەرىندەگى تەرميندەردى العاش قازاقشا سويلەتكەن ەلدەس بولاتىن, – دەدى اقىلبەك قوجا ۇلى.
اقىلبەك شاياحمەت 30 جىلدان بەرى ەلدەس وماروۆتىڭ ءومىرى مەن شىعارمالارىن زەرتتەپ كەلەدى. ول تۋرالى «تايباعار» اتتى دەرەكتى حيكايا دا جازدى. سونىمەن قاتار, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى مارات شۋاقاەۆپەن ءبىرىگىپ, «ەلىم دەپ وتكەن ەلدەس» اتتى كىتاپشا شىعاردى. وتكەن جىلى ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى قوستاناي مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسپاحاناسىنان وسى ەكى اۆتوردىڭ قۇراستىرۋىمەن «ەلدەس وماروۆتىڭ شىعارمالارى» اتتى قازاق جانە ورىس ءتىلدەرىندە شاعىن كىتاپ جارىق كوردى.
− ارينە, بۇل كىتاپتىڭ تارالىمى وتە از. بيىل ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە ەلدەس وماروۆ شىعارمالارىن باسىپ شىعارۋ تۋرالى ۇسىنىس جاساعانبىز, ەگەر وندىرىستىك جوسپارعا كىرسە, جارىق كورىپ قالادى. ەلدەس وماروۆ ۇستالعاندا ونىڭ 72 قولجازباسى تاركىلەنگەن ەكەن. ولاردىڭ بارلىعىن تاۋىپ, قۇراستىرۋ, وقىرمانعا ۇسىنۋ ءۇلكەن ەڭبەك بولار ەدى. نەگىزى ەلدەس تۋرالى وسى ۋاقىتقا دەيىن جازىلعان تولىمدى ەڭبەكتەر جوقتىڭ قاسى, – دەيدى اقىلبەك قوجا ۇلى.
ەلىمىز تاۋەلسىزدىگىنە, حالقىمىزدىڭ رۋحاني دۇنيەسىنە قىزمەت ەتكەن تۇلعالاردىڭ قايسىسىن بولسا دا ناسيحاتتاپ, ايتىپ وتىرماسا, جاس ۇرپاق ودان حابارسىز قالارى ءسوزسىز. قوستاناي گۋمانيتارلىق كوللەدجىندە ەلدەس وماروۆقا ارنالعان كەشتەن جاستار كوپ ماعلۇمات الدى, تۇششىمدى اڭگىمە تىڭدادى. ەلدەس اتامىزعا ارنالعان كەشكە الاش ارىسىنىڭ جيەنى قاراپا جاكەنوۆا اپاي دا قاتىسىپ, اتاسى تۋرالى كوزكورگەندەردەن ەستىگەنىن, جادىنا تۇيگەنىن ورتاعا سالدى. ستۋدەنتتەر ەلدەس وماروۆقا ارنالعان كەشتى ءان مەن جىرعا بولەدى.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي
