ءبۇگىندە جاس ۇرپاققا جاڭاشا ءبىلىم بەرۋ, ۇلتتىق تاربيە ءۇردىسى, عىلىم سالاسى قوعامىمىزداعى ەڭ وزەكتى ماسەلەگە اينالىپ وتىر. ۇستازدار مەن تاربيەشىلەر, ءتىپتى, كىتاپحاناشىلار دا ءوز وي-پىكىرلەرىمەن سىزدەر ارقىلى كوپشىلىكپەن ءبولىسۋ مۇمكىندىگىنە قول جەتكىزدى. ارينە, بۇل وتە قۋانارلىق جاعداي.
«ءتالىم» بەتىندە ماقتاارالدىق ارىپتەسىم ماحامبەت ساپارمۇراتوۆ ايتقانداي, مەن دە «قىزىل كىتاپقا» كىرۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرعان ساناۋلى ۇستاز ەر-ازاماتتاردىڭ ءبىرىمىن. سوندىقتان, ەلىمنىڭ ازاماتى, ۇستازى رەتىندە وي-پىكىرىمدى بىلدىرسەم دەپ ەدىم.
عىلىم مەن ءبىلىم, ۇلتتىق تاربيە ماسەلەسى قاي كەزەڭدە دە قوعامدىق دامۋدىڭ العىشارتىنداي. ءار ەل ءوز جۇگىن ءوزى كوتەرىپ بارا جاتقان ءداۋىردە تاۋەلسىزدىكتىڭ جاڭا ءمۇمكىندىكتەرىن ءتيىمدى پايدالانىپ, ۇرپاققا دۇرىس باعىت-باعدار بەرۋ – ماڭىزدى ماسەلە. ەلىمىزدىڭ دامۋىمەن وركەنيەتكە قول جەتكىزۋىنىڭ جالعىز جولى – ۇلت بولاشاعىن ۇلتتىق تاربيە جانە جاڭاشىل ءبىلىم ءنارىمەن سۋسىنداتۋ. بۇل وزدىگىنەن شەشىلە قويماسى بەلگىلى.
«ءبىر جىلدىعىن ويلاعان كۇرىش وسىرەدى, ون جىلدىعىن ويلاعان تال ەگەدى, ال ءجۇز جىلدىعىن ويلاعان ونەگەلى ۇرپاق تاربيەلەيدى», دەپ دانا حالىق بەكەر ايتپاعان. ەلۋ, ءجۇز جىل وتكەننەن كەيىن ۇرپاقتارىمىزدى نەندەي كۇيدە, قانداي كەيىپتە كورەمىز, ولار كىم بولىپ ءومىر سۇرەدى, قاي تىلدە ءسويلەيدى, كىمنىڭ ۇرپاقتارىمىز دەپ ماقتانادى؟.. مىنە, سانالى ازاماتتى وسىنداي سۇراقتار مازالاسا تاڭ قالمايمىز. كوكەيكەستى سۇراقتاردىڭ ءتۇيىنىن تارقاتاتىن ءبىر عانا تۇلعا بار. ول كاسىبىن جان-جاقتى مەڭگەرگەن, قىزمەتىنە ادال, ۇرپاق ءتىلەۋقورى, ءدۇنيەتانىمى جوعارى, ار-يمان بيىگىن الاسارتپاعان ۇلى مارتەبەلى ۇستاز! وقۋشى ءجۇرەگىنە ىزگىلىكتى, مەيىرىمدىلىكتى, ادامگەرشىلىكتى ءسىڭىرەتىن پاراسات يەسى – مۇعالىم عانا جاۋاپتى ساتتە ءوز ءسوزىن ىسىمەن ءدالەلدەپ بەرە الادى.
بىلىكتى مۇعالىم قايدان شىعادى؟ بۇگىنگى مۇعالىم بىلىكتىلىگى ءوز ماماندىعىن عىلىمي تۇرعىدا تەرەڭ يگەرگەندىگىمەن, ءوز جۇمىسىن جاقسى بىلەتىندىگىمەن جانە دە ءار ساباعىن تاۋەلسىزدىك تاريحىمەن ۇتىمدى ۇشتاستىرا الاتىندىعىمەن تىعىز بايلانىستى. مۇعالىم مارتەبەسى پەداگوگيكالىق تىنىمسىز ىزدەنىس, ەڭبەكقورلىق ارقىلى وقۋشىنىڭ ساناسىنا, قيال الەمىنە سەرپىن, كۇش-جىگەر ۇيالاتا الۋىمەن دە ماڭىزدى. جاڭا كوزقاراس, سونى پىكىر وقۋشىنى العا جەتەلەيدى, ويىن شىڭدايدى, قيالىن ۇشتايدى.
ساباق بارىسىنداعى ءار جاڭالىق, قيسىندى وي-ءپىكىر, قىزىقتى سۇحبات وقۋشى وي-ورىسىمەن ءۇيلەس-
سە, ءۇندەسسە, سەنىمىنە يە بولسا, ونداي ۇستاز-مۇعالىم ءوز ءىسىنىڭ حاس شەبەرى. ساباق بارىسىندا وقۋشى قابىلداۋىنا جەڭىل, تۇسىنىكتى, سىيىمدى اقپارات جۇكتەپ, وزىندىك وي-پىكىرىن, سىني كوزقاراسىن جەتىلدىرۋ, دامىتۋ باستى ماقسات. شاكىرتىڭىز ءسىزدىڭ اقپاراتتارىڭىزعا وزىندىك وي ايتا السا, سىني كوزقاراسىن بىلدىرە السا, عىلىمي قيسىندى تۇسىنىگىن ءدالەلدەي السا باسەكەگە قابىلەتتى تۇلعا بولىپ شىعۋىنا سەنىممەن قاراۋعا بولادى. باسەكەگە قابىلەتتى ءشاكىرت شىعۋ ءۇشىن مۇعالىمنىڭ ءوزى ءبىلىم باسەكەسىندە الدا بولىپ, شىعارماشىلىق ءمۇمكىندىكتەرىن زامان تالاپتارىمەن ۇشتاستىرىپ, ءتيىمدى پايدالانا ءبىلۋى قاجەت. ينتەللەكتۋالدىق ءبىلىمىن, قارىم-قابىلەت الەۋەتىن پەداگوگيكامەن ءۇيلەستىرىپ, شەندەستىرىپ وتىرسا, مۇعالىم ۇتادى.
بۇگىندە ءومىرىمىز اقپاراتتىق تەحنولوگيالارعا تاۋەلدى. جىلدام جەتكىزۋ, جىلدام قابىلداۋ, جىلدام ويلاۋ, قىسقا شولۋ, قىسقا قايىرۋ بەلەڭ الىپ بارادى. جاستار ساناسى, ويى, تۇسىنىك-پايىمى وسىعان قاراي بەت العانى قاشان؟.. سونىڭ سالدارىنان وقۋشىلارىمىزعا تاعات تاۋىپ, توزىمدىلىك تانىتىپ, ءبىر كوركەم شىعارمانى ۇيدە نەمەسە مەكتەپ كىتاپحاناسىندا تولىق وقىتىپ شىعۋ مۇمكىندىگىنەن ايىرىلىپ قالعاندايمىز. بارىنە سەبەپ – سول باياعى ۋاقىت تاپشىلىعى, وقۋشىلارعا قويىلاتىن مەكتەپتەگى پاندىك تالاپتار مەن ءمىندەتتەردىڭ شەكتەن تىس كوبەيۋى. ءايتەۋىر, باسقاسىنا ۋاقىت تابىلسا دا, رۋحاني جەتىلۋدىڭ كوزى – كىتاپ وقۋدا وقۋشىلار ادەتتەرىنشە «جىلدام» بولا الماي وتىر.
عاسىرىمىز ءبىلىمى مەن عىلىمى وزعان جۇرتتارعا كوپ مۇمكىندىكتەر بەرىپ وتىر. عىلىم دا, ءبىلىم دە جالپىادامزاتتىق ورتاق بايلىعىمىز. سوندىقتان, عىلىمدى يگەرۋ مەن ءبىلىمدى جەتىلدىرۋ, ۇرپاق يگىلىگىنە مەيلىنشە پايدالانۋ سانالى قوعامنىڭ, ورەسى بيىك ازاماتتىڭ قۇندىلىعىنا اينالۋى ءتيىس. ەلباسىنىڭ «ءححى عاسىردا ءبىلىمىن دامىتا الماعان ەلدىڭ تىعىرىققا تىرەلەرى انىق», دەپ ايتقان پىكىرى وتە ورىندى.
كەمەل كەلەشەگىمىز – ۇرپاعىمىزدىڭ تاربيەلىك مادەنيەتى, ءبىلىم الۋى مەن عىلىمدى قالاي يگەرۋىنە بايلانىستى. ءبىز ءححى عاسىرداعى جاھاندانۋدىڭ ەڭ قيىن كەزەڭىنە اياق باستىق. جاھاندانۋعا شىداس بەرۋ – ۇلتتىق بولمىس-ءبىتىمى تۇتاسقان, تانىم-تۇسىنىگى بەرىك, ءبىلىم مەن عىلىم, دامۋ جولىن دۇرىس تاڭداعان ەلدىڭ عانا قولىنان كەلەدى.
بولاشاعىمىز ءبىلىكتىلىك الەۋەتى زور پەداگوگ پەن جىگەرلى جاستاردىڭ قولىندا. باسەكەگە قابىلەتتى ۇستازدان باسەكەگە قابىلەتتى ءشاكىرت ءتاربيەلەنىپ شىعاتىنى كۇمانسىز. سوندىقتان, بايىرعى بەرەكەمىز قايتا ورالىپ, مەملەكەت پەن قوعام الدىنداعى ابىروي-بەدەلىمىز قايتا جاڭعىرسا ەكەن دەگەن تىلەگىم بار. ءبىلىمگە بولىسقان, اقىلعا تولىسقان, جاقسىلىققا جۋىسقان ۇستازعا قاشاندا قامقورلىق پەن قولداۋ قاجەت.
ارمان نادىرباەۆ,
سارىكەمەر اۋىلى
ن.كيىكباەۆ اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازيانىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ءپانى مۇعالىمى
جامبىل وبلىسى
بايزاق اۋدانى
