ءماجىلىس توراعاسى نۇرلان نىعماتۋليننىڭ جەتەكشىلىگىمەن وتكەن تومەنگى پالاتانىڭ جالپى وتىرىسىندا التى ماسەلە قارالدى. ونىڭ ىشىندە ەڭ نەگىزگىسى – مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى تانىستىرعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بولدى. باياندامادا مالىمدەلگەندەي, بۇدان بىلاي ەلدەگى سپورت تۇرلەرىن قارجىلاندىرۋ تەتىگى سارالاۋ جۇيەسى ارقىلى ىسكە اسىرىلاتىن سەكىلدى.
وتىرىستى اشقان ءماجىلىس توراعاسى دەپۋتاتتارعا الدىمەن جاڭا ارىپتەستەرى سەرىك ساپيەۆتى رەسمي تۇردە تانىستىردى. ودان كەيىن كۇن ءتارتىبى ناقتىلانىپ, بەس زاڭ جوباسىنا قاتىستى قورىتىندى ازىرلەۋ جونىندە ارنايى قاۋلى قابىلداندى.
حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى اۆياتسيالىق ىزدەستىرۋ جانە قۇتقارۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭعا جانە «1996 جىلعى 18 قازانداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى تەمىر جول كولىگى كاسىپورىندارىنىڭ, مەكەمەلەرى مەن ۇيىمدارىنىڭ قىزمەتىن قۇقىقتىق رەتتەۋدىڭ ەرەكشەلىكتەرى ءجونىندەگى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى بويىنشا قورىتىندى ازىرلەۋ جونىندە بايانداما جاسادى.
سونداي-اق, بايانداماشىنىڭ «2012 جىلعى 11 مامىرداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ قىرعىز رەسپۋبليكاسى اۋماعىندا جانە قىرعىز رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا بولۋ ءتارتىبى تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى رەادميسسيا تۋرالى كەلىسىمدى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى رەادميسسيا تۋرالى كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ ءتارتىبى تۋرالى اتقارۋ حاتتاماسىن راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارىنا قاتىستى سويلەگەن سوزىنەن سوڭ, الەۋمەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى گۇلنار يقسانوۆا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنا قورىتىندى ازىرلەۋ قاجەت ەتىلىپ وتىرعانىن ايتتى. ءسويتىپ, وتىرىسقا قاتىسقان دەپۋتاتتار تاراپىنان جوعارىدا اتالعان زاڭ جوبالارىنا قاتىستى قاۋلى ءبىراۋىزدان قابىلداندى.
مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن ازىرلەنىپ, ءماجىلىستىڭ جالپى وتىرىسىندا العاش رەت تانىستىرىلعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن مينيستر ا.مۇحامەدي ۇلى ەگجەي-تەگجەيلى باياندادى.
اتالعان زاڭ جوباسى دەنە شىنىقتىرۋ مەن سپورتتى دامىتۋدىڭ 2025 جىلدارعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسىنا جانە ەل ۇكىمەتىنىڭ زاڭ جوبالاۋ جۇمىستارىنىڭ جوسپارىنا سايكەس ازىرلەنگەندىگىن تىلگە تيەك ەتكەن بايانداماشى, مۇنداعى ماقسات سپورتتى قارجىلاندىرۋدىڭ قولدانىستاعى جۇيەسىن جەتىلدىرۋ بولىپ تابىلاتىندىعىن باسا ايتتى. سوندىقتان دا, سپورتتى قارجىلاندىرۋ بويىنشا ۇسىنىلىپ وتىرعان زاڭ جوباسىنداعى جاڭا ۇلگىدە قازاقستان ءۇشىن پەرسپەكتيۆالى بولىپ كەلەتىن جانە قازاقستاندىق سپورتشىلار حالىقارالىق دەڭگەيدە جوعارى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزەتىن سپورت تۇرلەرىن رەسپۋبليكالىق جانە وبلىستىق دەڭگەيدە ءتيىمدى قارجىلاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋگە باسىمدىق بەرىلمەك. سول سەبەپتەن, مۇندا ۇلتتىق وليمپيادا كوميتەتىنە دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت سالاسىنداعى مەملەكەتتىك تاپسىرىستى الۋ جانە وعان قاتىسۋ قۇقىعىن بەرۋ كوزدەلەدى.
«بيۋدجەتتى ايقىنداعان كەزدە سپورت تۇرلەرىن سارالاۋ تەتىكتەرى ەسكەرىلەتىن بولادى. ال وسى سارالاۋ كورسەتكىشتەرىنە حالىقارالىق جارىستارداعى سپورت جەتىستىكتەرى, سپورت ءتۇرىنىڭ ۇلتتىق-مادەني «ءداستۇرلىلىگى», كادرلىق الەۋەت پەن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانىڭ بولۋى, ءوڭىردىڭ كليماتتىق جاعدايىنا بايلانىستى سپورت تۇرلەرىنىڭ ەرەكشەلىكتەرى دە نازاردان تىس قالمايدى. دەمەك, زاڭ قابىلدانسا, ونىڭ قۇقىقتىق, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كەرى سالدارى بولمايدى دەگەن ءسوز», – دەپ وي قورىتقان مينيستر بايانداماسىنان سوڭ, وعان دەپۋتاتتار تاراپىنان سۇراقتار قويىلدى.
بۇل ساۋالدار بويىنشا حالىقارالىق دەڭگەيدەگى مامان دايارلاۋ ءىسى مەن سپورتشىلاردى بيۋدجەت قاراجاتى ارقىلى قارجىلاندىرۋ تەتىگى, بۇقارالىق سپورت پەن ۇلتتىق سپورت تۇرلەرى جانە ونى دامىتۋ, اتالعان سالانى دەمەۋشىلەر تاراپىنان قارجىلاندىرۋدى زاڭداستىرۋدىڭ تەتىكتەرى سىندى ماسەلەلەر كوتەرىلدى. ەشبىر ساۋالدى جاۋاپسىز قالدىرماعان مينيسترگە ءوتىپ كەتسە دە وزەكتىلىگىن جويماعان وتكىر سىن دا ايتىلدى.
«اق جول» پارتياسىنىڭ توراعاسى ازات پەرۋاشەۆتىڭ دوپينگ داۋىنا قاتىستى وليمپيادا التىنىنان ايىرىلعان ەل سپورتشىلارىنىڭ جاي-كۇيى مەن ولاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىنە قاتىستى مالىمدەمەسى ءماجىلىس توراعاسىن دا بەي-جاي قالدىرمادى. «التىننان ايىرىلعان سپورتشى مەملەكەتتىڭ قاراجاتىن قاشان, قايتىپ قايتارادى جانە ونىڭ كومانداسى قانداي جازاعا تارتىلۋى ءتيىس؟» دەگەن ساۋالدى توتەسىنەن قويعان دەپۋتاتقا ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى ماسەلەنىڭ وتە ورىندى كوتەرىلىپ وتىرعاندىعىن ايتتى:
«بۇل وتكەن كۇندەردىڭ ەنشىسىندە قالعان دۇنيە دەسەك تە, ول ءالى دە بولسا ءوزىنىڭ وزەكتىلىگىن جويعان جوق. الايدا, ءبىز اتالعان ماسەلەگە قاتىستى بۇگىنگى زاڭ جوباسىنا ناقتى ۇسىنىستار ەنگىزىپ ۇلگەرمەدىك. قازىرگى تاڭدا سالا ماماندارىمەن كەڭەسە وتىرىپ, حالىقارالىق تاجىريبەلەرگە ساراپتاۋ جۇرگىزۋدەمىز. جاقىن كۇندەرى وسى سەكىلدى كەلەڭسىز جاعدايعا ۇشىراعان سپورتشىلاردىڭ وزىمەن قوسا, ونىڭ تۇتاس كومانداسىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋدىڭ نەگىزدەرىن ناقتىلايتىن بولامىز», – دەدى مينيستر.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, زاڭ جوباسىنداعى تاعى ءبىر جاڭاشىلدىقتاردىڭ ءبىرى – سارالاۋ جۇيەسى اياسىندا سپورت ءتۇرلەرىنىڭ وڭىرلىك تىزبەسىن قۇرۋ مەن ونىڭ فۋنكتسيالارىنا قاتىستى ءتارتىپتىڭ ەنگىزىلۋى بولدى. ياعني, قۇجات قابىلدانسا, ەل ايماقتارىنداعى قۇزىرەتى باسىم سپورت ءتۇرلەرىنىڭ تىزبەسىن ازىرلەۋ مەن بەكىتۋ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ وزدەرىنە جۇكتەلمەك. سونداي-اق, بۇقارالىق سپورت پەن ۇلتتىق سپورت تۇرلەرىن عانا ەمەس, مۇگەدەكتەر اراسىنداعى سپورتتىڭ دامۋىن قامتاماسىز ەتىپ, سپورتشىلار مەن ولاردىڭ جاتتىقتىرۋشىلارىنا تولەنەتىن اي سايىنعى قارجى كولەمدەرىن ايقىنداپ, بەكىتۋ دە وسى زاڭ جوباسىندا ناقتى كورسەتىلگەن.
نۇرلىبەك دوسىباي,
«ەگەمەن قازاقستان»