بىلتىر عوي. قازاقستان قۇراماسىنىڭ باس باپكەرى تاعايىندالاتىن بولدى. الىپ-ۇشىپ, فۋتبول قاۋىمداستىعىنىڭ عيماراتىنا باردىق. كوپ ۇزاماي قازداي تىزىلگەن ۇشەۋ تىلشىلەر وتىرعان بولمەگە كىرىپ كەلە جاتتى. ورتادا – تالعات ءبايسۇفينوۆ. «اقجايىقتىڭ» باس باپكەرى ەندى ەل قۇراماسىن باپتايدى, شاماسى. سولاي ەكەن. ءسوز بەرىلگەندە تالعات مارۋان ۇلى تولقىسىن. ءتىپتى جانارىنان تامشى جاس دومالاپ ءتۇستى. ابىنىپ بارىپ, ايتارىن جەتكىزدى.
– مىناۋ قىزىق بولدى عوي. تولقىعانىمدى ايتامىن. مۇندايىم جوق ەدى. جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنگەنىم شىعار. سەنىمدى تۇيسىنگەنىم بولار. وزگە ەشتەڭە ايتا المايمىن. بىلەتىنىم, ءبۇكىل جان-دۇنيە, بولمىس-ءبىتىمىمەن ەل فۋتبولىنىڭ ءوركەندەۋى جولىندا قىزمەت ەتەمىن. قالعانىن جۇمىس بارىسىندا ايتا جاتارمىز.
ءتورت-بەس سۇراق قويىلدى. جاۋاپ قايتارىلدى. ءبىزدىڭ كوز الدىمىزدا الگى تامشى جاس. تانىستىرۋ ءراسىمى اياقتالعاننان كەيىن قاسىنا باردىق. ءالى وزىنە كەلمەگەن. كۇلەدى.
– شىنىندا دا قىزىق بولدى عوي. نە ءۇشىن تولقىدىم؟ وزىمە دە جۇمباق. ارينە, الدا كوپ جۇمىس كۇتىپ تۇر. جەر الەمنەن ويىنشى شاقىرىپ, قۇراماعا تارتۋعا بولادى عوي. بىراق, ونىڭ كەرەگى شامالى. سەنىم دەگەننەن شىعادى, ءبىزدىڭ ەلدە دە سەنىم ارتساڭ ۇياتقا قالدىرمايتىن فۋتبولشىلار بار. الدىمەن سولاردى تارتايىق. سولارعا مۇمكىندىك بەرەيىك. مۇمكىن, ءبىز كۇتكەن فۋتبولدى ۇسىنار. جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنىپ تۇرمىن. ۇياتقا قالماۋ كەرەك. مەنى وسى جاعى قاتتى مازالايدى.
– كومەكشىلەردى جاقسى تاڭداپسىز...
– نۇركەن مازباەۆ بولسىن, اندرەي فەراپونتوۆتى الساڭىز دا, تەك جاقسى قىرىنان تانىلعان ماماندار. يۋري نوۆيكوۆ تۋرالى دا وسىنداي ويدامىن. ەگەر ۇلتتىق قۇراما ەل كوڭىلىنەن شىعىپ جاتسا, بارىمىزگە دە ابىروي ەمەس پە؟
سولاي ەكەنى انىق. سولاي عوي ەندى. ارادا كۇندەر ءوتتى. ءبايسۇفينوۆ سەنىم ارتقان جىگىتتەر ازەربايجانمەن كەزدەستى. بەلەكتە. ماقسات بايجانوۆ سوققان گول مەرەيىمىزدى ۇستەم ەتتى. ماسەلە جەڭىستە دە ەمەس ەدى. قازاقستان قۇراماسى جىگەرلى كوماندا ەكەنىن اڭعارتتى. نامىسقا شاباتىنىن پاش ەتتى. ەڭ باستىسى, ويىن-ورنەگىنە قان جۇگىردى. ارادا ءۇش كۇن وتكەندە, ياعني 2016 جىلدىڭ 29 ناۋرىزىندا گرۋزياعا باردى. يسپانيانىڭ ءوزىن ۇتقان گرۋزيندەر ازۋىن ايعا بىلەگەن. قازاقستان قاقپاسىنا قالاۋىنشا گول سوعاتىنىن ايتىپ تا ۇلگەردى. بىراق ويىن وزگەشە ءوربىدى. ازات نۇرعاليەۆتىڭ ايى وڭىنان تۋىپ, ماتچ تاعدىرىن شەشكەن جالعىز گولدى ءوز ەسەبىنە جازدى. قازاقستان قۇراماسىنان ءىش تارتىپ قالعان قالىڭ جانكۇيەردىڭ ءجۇزدەرى جادىراپ سالا بەردى. قىتاي باردى. تاعى دا جەڭىس. الگى ازاتتىڭ گولى جۇرت ەسىندە بولار. تامىز ايىنىڭ سوڭىنداعى قىرعىزستان ساپارى قىنجىلتتى. بىراق, ءتورت كۇننەن كەيىن پولشامەن رەسمي ويىن كۇتىپ تۇرعان. الەم بىرىنشىلىگىنىڭ ىرىكتەۋ ماتچى.
قىركۇيەكتىڭ ءتورتى ەل فۋتبولىنداعى ەلەۋلى داتانىڭ بىرىنە اينالاتىنىن كەزدەسۋ الدىندا ەشكىم سەزگەن جوق. ايتپاقشى, سەزگەندەر بار. ءبىرى ءوزىمىز. ءتۇسىرۋ توبى «استانا-ارەناعا» شىعىپ بارا جاتقاندا ايتىپ سالدىق. «بۇگىن پولشاڭ ءۇش ۇپاي الا المايدى». سەبەپ كوپ ەدى. ەڭ باستىسى, ويىنعا ءبىر كۇن قالعانداعى باس باپكەردىڭ ءسوزى. جۇرتتان قالقالاي بەرىپ, بىلاي دەگەن: «مەنىڭ سىنالار شاعىم كەلگەنىن ءبىلەمىن. شاكىرتتەرىم سىرالعى عوي. كوپ سويلەستىك. تىڭعىلىقتى دايىندالدىق. ءتىپتى بىشكەكتەگى بىت-شىت ويىن دا ءوز اسەرىن تيگىزەدى. جاقسى جاعىنان. قالعانىن ماتچتان كەيىن ايتارمىز». ءجۇزى نۇرلانىپ تۇر ەكەن. قولىمىزدى قىستى. وزىنە دەگەن, جىگىتتەرىنە دەگەن سەنىم بايقالىپ تۇردى. تۇنىمەن ويلاندىق. تاڭ اتقاننان تاعى دا ساراپ جاسايمىز. قيسىنعا از كەلەدى. پولشا وتكىر كوماندا عوي. كەدەرگىنى بۇزىپ-جاراتىن ەكپىنى تاعى بار. ەڭ ءبىر بابىنا كەلگەن شاعى. قۇرامىندا كىل مىقتى. بىزدەر قالاي توتەپ بەرەمىز؟
توتەپ بەرەدى ەكەنبىز. پولشا ەكى گول ۇزاپ شىققاندا بىلدىك. جىگىتتەر جاسىعان جوق. قايتا, قارسىلاسىنىڭ اپشىسىن قۋىردى. روبەرت لەۆاندوۆسكيدىڭ ءجۇيكەسى توزدى. توزدىرعان ءبىزدىڭ ەلدوس احمەتوۆ. بايجانوۆ جىگىت ەكەن. باۋىرجان يسلامحاننىڭ دا ويىنى ءجۇردى. سەرگەي حيجنيچەنكو ادەمى اشىلدى. جەتكەن دوپتى قاقپاعا بۇرادى. ءۇزىلىسكە دەيىن دە شابۋىلدى ۇدەتكەن ءبايسۇفينوۆ ءشاكىرتتەرى ەكىنشى تايمدا ەكى گول سوعىپ, تارازى باسىن تەڭەستىردى. ءبارىمىز قۋانىش قۇشاعىندامىز. كورەرمەن دە, جانكۇيەر دە. تىلشىلەر دە. ويىن سوڭىنداعى ءباسپاسوز ءماسليحاتى باستالار شاقتا مىناداي كورىنىس ورىن الدى. تالعات مارۋان ۇلى بەرى بەتتەگەندە بۇكىل ءتىلشى ءدۇر ەتىپ, ورىندارىنان تۇردى. الاقان قىزارعانشا قول شاپالاقتاپ, قوشامەت كورسەتتى. تالعاتقا قارايمىز. جىميىپ كۇلدى. سوسىن ەرنىن تىستەپ تۇرىپ قالدى. جانارىنان تاعى ءبىر جاس دومالاپ كەلە جاتىر ەكەن. وتىردى دا اڭگىمەسىن باستادى.
– كۋراج دەگەن بالە بار ەمەس پە. سونى ۇستاپ الدىق. جىبەرمەدىك. شىنىندا دا ەڭبەك جىگىتتەردىكى. وينادى. پولشانىڭ مىقتى ەكەنىن ءبىلدى. ءبىلدى دە وزدەرىنىڭ دە قولدارىنان بىردەڭە كەلەتىنىن دالەلدەدى. قازىر سويلەۋ قيىن سوعىپ وتىر. كەۋدەنى بىردەڭە تىرمالايدى. نە ەكەنىن ۇقپادىم.
ۇعىپ تۇردىق. ماقتانىش تا ادام كوڭىلىنە اسەر ەتەدى. وزىمەن ەمەس. ءوزى سەنىم ارتقان شاكىرتتەرىمەن ماقتانىپ تۇردى, مارۋان ۇلى. ماقتاناتىنداي بار ەدى. ازۋى التى قارىس قارسىلاستى تۇسادى. دۇنيە ءجۇزىنىڭ باسىلىمدارى «استاناداعى سەنساتسيا», دەپ ايدار تاعىپ, ماتچ تۋرالى جارىسا جازىپ جاتتى. ءبايسۇفينوۆتى زەرتتەپ, جەتى اتاسىنا جەتكەندەر بار. قىسقاسى, قازاق فۋتبولىنىڭ قايتا ورلەگەن كۇنى ەدى ول.
پودگوريتساعا جول ءتۇستى. قازاقستان جەرگىلىكتى قۇرامامەن كەزدەستى. ويسىراي ۇتىلدىق. ماتچ سوڭىنداعى ءباسپاسوز ماسليحاتىندا ءبىر توپ قازاق جۋرناليستەرى باس باپكەردى ورتاعا الدىق.
– مەن ويىن الدىندا كوپ ويلاندىم. نە ىستەۋ كەرەك؟ چەرنوگوريا ءوز الاڭىندا ەشكىمگە دەس بەرمەيدى. بۇيىرسا, توعىزى قايتامىز. ونى جەتەمىز. ون ءبىرى كۇنى رۋمىنياعا قارسى ويناۋ كەرەك بولادى. سوسىن نەگىزشى ويىنشىلاردى كەلەسى كەزدەسۋگە الىپ قالۋدى ءجون كوردىم. الاڭعا شىققاندارعا وكپەم جوق. شامالارى كەلگەنشە وينادى. دەنە ءبىتىمى جانە قارا كۇشى جاعىنان قارسىلاس مىقتى بولدى. كۇشىمىز جەتپەدى.
اشۋ قىسىپ وتىر ەدى. ءبارىمىزدى. ەسىككە بەتتەپ بارا جاتقان تالعات باپكەر كەنەت كەرى بۇرىلىپ, قاسىمىزعا كەلدى. جەتكەن بەتتە قاپسىرا قۇشاقتاپ الدى.
– ءبارىن تۇسىنەمىن. مەنىڭ دە وزەگىم ورتەنىپ بارادى. ابدەن باسىم قاتتى. بۇل ويىندا بارىمىزدى سالىپ, تاۋىسىپ الساق, ءوز الاڭىمىزدا تاۋىمىز شاعىلسا نە بولادى؟ جۇرت تۇسىنە مە؟ ويىنشىلاردىڭ, ساپالى ويىنشىلاردىڭ سانى تىم از بولىپ تۇر عوي. تاعى دا ايتايىن, انادان تارتىپ, مىنادان سۇراپ تالايلاردى تارتىپ الۋعا مۇمكىندىك بار ەدى, بىراق ولار ءبىز كۇتكەن دەڭگەيدە دوپ تەبە الا ما؟ جۇرەكتەرىڭە جۇك تۇسىردىك, ءجۇيكەلەرىڭە اسەر ەتتىك, الداي مىناعان سەنشى. بۇيىرسا, استانادا رۋمىنيادان ۇتىلمايمىز. مەنىڭشە, سول ماڭىزدى.
بۇرىلىپ, ەسىككە بەتتەدى. كوزىنەن تامشى جاس ءۇزىلىپتى. نەنىڭ جاسى ەكەنىن ۇعا المادىق. ەرتەسى تۇندە ەلگە جەتتىك. ونى كۇنى جاتتىعۋ بولدى. رۋمىنيا قۇراماسى ەرەۆاندا ارمەنيانى 5: 0 ەسەبىمەن ۇتىپ, ايدارىنان جەل ەسىپ كەلگەن. باسپاسوز ءماسليحاتىندا ءاجۋا باسىمدىق الدى. رۋمىن ءتىلشىلەرى كريستوف داۋمنان سۇرايدى كەلىپ: «قازاقستان قاقپاسىنا نەشە گول سوعاسىزدار؟». «جەڭىسكە وڭاي جەتەتىنىڭىزدى ءبىلەمىز. بىراق سول گول سانىن ايتا الاسىز با؟». وسى ءماندەس ساۋالدار قارشا بورادى. داۋم دا ماقتاننان قاشپايدى-اۋ. ك ۇلىپ وتىرىپ, جاۋاپ بەردى. قايتا-قايتا بەس گول سوعۋ وڭاي ەمەستىگىن العا تارتتى. ۇپايدان شاشاۋ شىعارمايتىنىن ايتتى. ءۇندەمەدىك. تالعاتتى تىڭدادىق قوي. ءۇمىتىن ۇركىتىپ المايىق. كەلەسى كۇنى ماتچ ءوتتى.
ويىنشىلاردى جاس بالالار جەتەكتەپ شىعادى عوي. تۇندە اۋا سۋىپ كەتە مە, بالا ءبىتكەن جاۋراپ بارا جاتتى. ەندى ەكى ەلدىڭ ءانۇرانى وينالۋى ءتيىس. بالالار بۇرسەڭ قاعادى. سونى كورگەن سامات سماقوۆ جەيدەنىڭ ۇستىنەن كيگەن جەڭىل كۇرتەشەسىن شەشتى دە, ءوزىن جەتەكتەپ كەلگەن بالانىڭ يىعىنا ىلە سالدى. كاپيتاننىڭ ءامىرىن ەستىگەندەي وزگەلەرى دە جالما-جان بالالاردى قامقورىنا الدى. «استانا-ارەنانىڭ» ءىشى جىلىپ سالا بەردى. مۇنداي كوماندانى ۇتۋ مۇمكىن ەمەس قوي! مىڭ جەردەن رۋمىنيا بولساڭ دا. قايتا قازاقستاننىڭ شابۋىلى وتكىر ەكەن. اتتەڭ, ۇرىمتال تۇستا گول سوعا الامدىق. كەشەگى كۇلكىگە تۇنشىققان با, رۋمىنداردىڭ قۇتى قاشىپ, قورعانىستا ۋاقىت وتكىزدى. بەس گول قايدا, ەسەپ اشۋدىڭ ءوزى مۇڭعا اينالدى. 0:0. ماچتان كەيىن ءبايسۇفينوۆتى تىڭدادىق.
– تەڭ ءتۇسۋ دە جەتىستىك شىعار. بىراق جەڭىسكە جاقىن تۇردىق. ناتيجە كوڭىلدەن شىقتى دەمەس ەدىم.
اي بۇرىن جولىقتىق. الدەبىر شارۋامەن فەدەراتسياعا بارعاندا. عاني قاينازاروۆ بار, نۇركەن ۇشەۋى ۇلكەن ۇستەلگە ءۇش بۇرىشىنان ءتونىپ تۇر ەكەن. قوبىراعان قاعاز. قالام باس باپكەردىڭ قولىندا. ۇلكەن جوسپار جاسالعانى بايقالادى. تاڭدالعان تاكتيكا ما, ويىنشىلار ءتىزىمى مە. الدەبىر زەرتتەۋلەردىڭ ءناتيجەسىن دە كوز شالدى.
– جاقسىلاپ ءبىر سويلەسۋ كەرەك ەدى. سۇحبات الىپ.
– ءبىز دايىنبىز عوي. قازىر ۇشەۋمىز وسىندامىز. ۇلتتىق قۇرامانىڭ بولاشاعى عوي. جاقسى جوسپار جاسادىق. دامۋ جولى. كوماندانى كوكتەمدە جينايمىز. جىگىتتەر قازىر وقۋ-جاتتىعۋ جيىندارىندا ءجۇر. مالىمەت الىپ وتىرمىز. بىلتىرعى ولقىلىقتاردى انىقتادىق. ەندى ءبىر ساتى كوتەرىلۋىمىز كەرەك قوي.
– بارەكەلدى! تەك العا سامعاڭىزدار.
– ورتاق شارۋا, ءتىلشىلەر دە سىرت قالماۋى ءتيىس. ويىندى سىزدەر تالداساڭىزدار, قاتەلىكتەردى كورسەتۋ كەرەك. سوندا وسەمىز.
– تۇسىندىك, تالعاتجان, ۇنەمى نازاردا ۇستايمىز.
تالعاتتان تىزگىن كەتىپتى. قازاقستان قۇراماسىن ەندى الەكساندر بوروديۋك جاتتىقتىراتىن بولدى. ءبىر جىل بويى ۇلتتىق قۇرامادا جۇمىس ىستەگەن, كومانداعا وزىنە رەڭ بەرگەن, وزىندىك تالاپ قويعان تالعات مارۋان ۇلى ءۇش ءجۇز كۇننىڭ ىشىندە كەمى ءۇش جىلعا تاتيتىن ءناتيجە كورسەتتى. ءبارى ەستە. اۋەلى ءوزىمىز ءسىڭىرىپ الايىق. اتقارعان شارۋاسىن سونان سوڭ تالدارمىز.
امانگەلدى سەيىتحانوۆ,
جۋرناليست
استانا
