مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ باعدارلاماسىنا سايكەس الاش قوزعالىسىنىڭ 100 جىلدىعىنا وراي, سەمەي قالاسىندا 100-دەن استام ماڭىزدى شارالار لەگى وتەتىن بولادى. قازىرگى ۋاقىتتا سەمەيدەگى ارحيۆ قىزمەتكەرلەرى وسىدان ون جىل بۇرىن شىققان الاش قوزعالىسى تۋرالى كىتاپتى جاڭادان تولىقتىرىپ شىعارعالى جاتىر. ابايدىڭ مەملەكەتتىك تاريحي مەموريالدىق مۇراجايىنىڭ ديرەكتورى بولات ءجۇنىسبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, قالاداعى «مۇحتار اۋەزوۆ جانە الاش ارىستارى» مۇراجاي-ۇيىندە كۇردەلى ءجوندەۋلەر جۇرگىزىلۋدە. ءۇي حIح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىندا قىزىل كىرپىشتەن سالىنعان.
– الاش قوزعالىسى قىزمەتىنە ارالاسقان تۇلعالاردىڭ ءبىرى ءانيار قوجاباي ۇلى مولداباەۆ 1850 جىلى تۋىپ, 1934 جىلى دۇنيەدەن قايتقان, – دەيدى شەجىرە اقساقال, ەتنوگراف مولدابەك جانبولات ۇلى. – ءانياردىڭ اكەسى قوجاباي شەگىر ۇلى سۇيەكتەن, اعاشتان ورنەكتى بۇيىمدار جاسايتىن شەبەر, ىسمەر ادام بولعان. قوجاباي 1858 جىلى دۇنيە سالادى دا, سۇندەتباي, ۇمبەتباي, ءانيار اتتى بالالارى اكەسىنىڭ ءىنىسى مولدابايدىڭ قولىندا تاربيەلەنەدى. 1865 جىلى 15 جاسار ءانياردى اباي مولدابايدان سۇراپ الىپ, سەمەي شاھارىنداعى ورىس-قازاق ۋچيليششەسىنە وقۋعا بەرەدى. ونى بىتىرگەن سوڭ ءانيار تاشكەنتكە بارىپ جوعارى ءبىلىم الادى. زاڭ قىزمەتكەرى بولىپ ءاندىجاندا, كەيىن مارعۇلاندا كىشى شەنەۋنىك بولىپ قىزمەت ىستەيدى. 1890 جىلدارى سەمەيدەگى مەملەكەتتىك بانكتىڭ قىزمەتكەرى, كەيىن ونىڭ مەڭگەرۋشىسى, ۋەزدىك سوت بولادى.ءانيار مولداباەۆ سەمەيدە قىزمەت جاساپ جۇرگەندە اباي ءوزىنىڭ اۋلەتىنەن مال جيعىزىپ, 30 بەستىنىڭ قارجىسىنا سەمەيدەگى موسكۆين دەگەن ورىستىڭ ءۇيىن ءانيارعا ساتىپ اپەرەدى. ۇلى اباي سەمەيگە كەلگەن كەزىندە وسى ۇيگە ءتۇسىپ جۇرگەن.
ءانياردىڭ ءۇيى سەمەيگە كەلەتىن توبىقتى ەلىنىڭ يگى جاقسىلارى عانا ەمەس, ءاليحان بوكەيحان, مىرجاقىپ دۋلات ۇلى, ءالىمحان ەرمەك ۇلى, حالەل عاپپاس ۇلى, راقىمجان مارسەك ۇلى, سىدىق دۇيسەنباي ۇلى, مۇستاقىم مالدىباي ۇلى, بياحمەت سارسەن ۇلى سياقتى ازاماتتار ءجيى باس قوساتىن ورىنعا اينالعان.
بيىل سەمەيدە ارىستار رۋحى اسقاقتايدى. قالا كوشەلەرىنە الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ەسىمدەرى بەرىلەدى. وسىعان وراي «كوشە كۇندەرى» اتالىپ وتكىزىلەدى. جانە اليحانعا ارناپ ۇلكەن مونۋمەنت قالانىڭ سول جاعالاۋىندا, جاڭا سەمەي اۋماعىندا ورنالاسادى. احمەتتىڭ, ماعجاننىڭ, جۇسىپبەكتىڭ تاعى دا باسقا الاش قايراتكەرلەرىنىڭ ەسكەرتكىشتەرى تۇرعىزىلىپ, حالىق كەڭ دەمالىپ, قىدىراتىن ورىنعا اينالماق. الاش اللەياسى سالىنادى. قىسقاسى, تاريحي شاھاردى الاش رۋحى تەربەيتىن بولادى.
راۋشان نۇعمانبەكوۆا
سەمەي
سۋرەتتى تۇسىرگەن اۆتور
