كونە مۇرا قاستەرلەۋسىز قالا بەرە مە؟

بۇكىل تۇركى دۇنيەسىنىڭ عاجايىبى – رۋنا-بىتىك جازۋى تۋرالى كوپتەن بەرى ايتىپ كەلەمىز. ول باعا جەتپەس رۋحاني قۇندىلىق, ۇلى دالا وركەنيەتىنىڭ جويقىندىعىن پاش ەتەتىن ادامزاتتىق دەڭگەيدەگى كەرەمەت. كوك تۇرىكتەرىنىڭ ەرلىگى مەن ورلىگى, قايعىسى مەن مۇڭى, ارمانى مەن اڭساۋى, اماناتى مەن وسيەتى ورىلگەن كيەلى مۇرا. اتا-بابالارىمىزدىڭ سوناۋ ەرتە عاسىرلاردىڭ وزىندە ادامزاتتىڭ ءبىر قاپتالى قيالداي دا الماعان, تاعى ءبىر بولىگى ەندى-ەندى ەڭسەرە باستاعان جازبا مادەنيەتتىڭ كوشىن تۇزەگەندىگىنىڭ جارقىن ايعاعى. سول قاريا عاسىرلارداعى ايبىندى دا ابزال بابالارىمىزعا, ۇرانداپ ءدۇبىر سال­عاندا قاپتاعان قالىڭ جاۋدى شىبىن جان­نان تۇڭىلتكەن ايبىندىلارىمىزعا, با­سى بارلار ءيىلىپ, تىزەسى بارلار بۇگىلگەن قا­ھار­مان­دارىمىزعا تاعزىم ەتىپ جۇرسەك, وتكەنگە قۇر­مەت, بۇگىنگە عيبرات سول ەمەس پە؟! الايدا, ولاي جاساي الماي ءجۇرمىز. «سوناۋ باستان, و باستان, جارالعالى قارا جەر, جارالعالى كوك اسپان, ادامزاتتان با­عى اسقان» ەستەمي مەن بۋمىن, كۇل­تە­گىن مەن بىلگە قاعاندار جايلى تاريحتى ءىز­­دە­گەن­دە عانا ەسكە الامىز. سودان كەيىن بە­ل­گى­لى-بەلگىسىز مەرزىمگە ۇمىتامىز. ولار ەرتە عا­سىر­لارىمىزدىڭ اسقاقتىعىن اي­عاق­تاپ تاس تۇعىرلاردا زاڭعارلانىپ تۇر­عان جوق. نە­گى­زى­مىزدى قالاعان, تەگىمىزدى ءتۇ­گەن­دەگەن سول جوي­قىندار تۋرالى كوسىلە بايا­ن­داعان كوركەم تۋىندىلار دا, جوتالى فيلمدەر دە جوق. «ءولىمشى حالىقتى قوڭ­دى ەتكەن, جالاڭاش حالىقتى توندى ەتكەن, اش حالىقتى توق ەتكەن, از حالىقتى كوپ ەت­كەن» سول كەمەڭگەرلەردىڭ رۋحى: – بۇل قا­­لاي؟ – دەپ جۇرمەگەي. سولاي نالىماۋىن ويلاپ, الىس ءداۋىر­دەگى كەرەمەتىمىزدى قۇرمەتتەيىك دەپ, قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنىڭ ۇكىمەتىنە ەكى رەت ۇسىنىسپەن شىق­قانبىز. ىرگەدەگى رەسەي, بۇكىل سلاۆيان ءدۇ­نيەسى رۋنا-بىتىك جا­زۋىنان كەيىن پايدا بول­عان, بۇلعار بىلگىرلەرى جاساعان كيريلليتسانى جاپ­پاي قادىرلەپ, جىل سايىن ارناۋلى كۇنىن ءدۇ­رىلدەتىپ وتكىزىپ جاتقاندا اۋزىمىزدى قۋ ءشوپ­پەن ءسۇرتىپ وتىرعانىمىز جاراماس, كونەنى جاڭ­عىرتايىق, ىرگەلى ەل ەكەنىمىزدى تانىتايىق دە­گەنبىز. قايتا-قايتا ايتقان سوڭ اتقارۋشى بيلىك وڭ شەشىمگە كەلىپ, مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگى 2014 جىلدىڭ رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتىنە رۋنا-بىتىك جازۋىن اتاپ ءوتۋ ءۇشىن قار­جى ءبولۋ تۋرالى نەگىزدەمەلەردى ۇسىنعان بو­لاتىن. ءسويتىپ, اتالعان مينيسترلىكتىڭ 2014, 2015, 2016 جىلدارعا ارنالعان بيۋدجەتىنە ءبىز­دىڭ تىلەك-تالابىمىز «تۇركى جازبالارى مەن مادەنيەتى كۇنى» اتاۋىمەن ەنگەن ەدى. كۇل­تە­گىن, بىلگە قاعان, تۇي-ۇقىق, قۇ ۇلى-چور, تەر­كىن سەكىلدى ءىرى ۇستىندارداعى جازۋلاردىڭ, ولار­­دان بولەك 96 جازۋدىڭ, تايحور-چۋلۋ جار­تاسىنداعى 30 جازۋدىڭ ىشىندەگى ۇلى جا­زۋ – رۋنا-بىتىك جازۋى ءبىزدىڭ بۇگىنگى رۋحاني ءومى­رىمىزگە وسىلايشا قايتا ورالعان-دى. وسى يگى قادامدى ودان ءارى دايەكتەي تۇسەيىك دەپ, 2013 جىلعى 12 جەلتوقساندا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ داريعا نۇر­سۇل­ت­انقىزى نازارباەۆا باسقارعان الەۋ­مەتتىك-مادەني دامۋ كوميتەتىنىڭ ۇيىم­داستىرۋىمەن ەۋرازيا ۇلتتىق ۋني­ۆەر­سيتەتىندە كەڭەيتىلگەن كەڭ­ەس وتكىزىلدى. كەڭەستە اتالعان وزەكتى ماسەلە حاقىندا ويى­مىزدى ورتاعا سالىپ, بىرنەشە جاناما ۇسى­نىستار دا ايتتىق. كۇلتەگىن كەشەنىن رە­سەي زەرتتەۋشىسى ن.يادرينتسەۆ العاش تاۋىپ, الەم­نىڭ نازارىن اۋدارسا, ونداعى تاڭبالاردى تۇڭ­عىش تاراتىپ وقىعان, «رۋنيكا» اتالعان كو­نە ءماتىندى سويلەتكەن دانيا عالىمى, كوپە­ن­گاگەن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ سالىستىرمالى ءتىل ءبى­لى­مى كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى ۆيلگەلم توم­سەن ەكەنىن, تۇركى مادەنيەتىنە وسىنداي اي­رىقشا ەڭبەك سىڭىرگەن عۇلامانىڭ ەسىمىن استا­ناداعى ءبىر كوشەگە بەرسەك, قۇبا-قۇپ ەمەس پە دەگەنبىز. اسىلىندا, بۇل ادىلدىك ءارى قاريا تاري­حىڭ­دى سويلەتكەن عالىمعا بۇكىل تۇركى دۇنيە­سى­نىڭ اتىنان جاسالعان قۇرمەت بولار ەدى عوي. الايدا, ۇسىنىس ءالى كۇنگە ءداي­ەك­تەلگەن جوق. ونىڭ ەسەسىنە شەتەلدەر اس­تانالارى مەن قاي­رات­كەرلەرىنىڭ ەسىمدەرى بە­رىلگەن كو­شە­لەر­دىڭ قا­تارى جىل ساناپ تولىعىپ كەلەدى. بۇل ۇسىنىستاردى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى ارقىلى ءبىلىم جانە عىلىم, مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىكتەرىنىڭ ەسىنە سالساق ءالى دە ويلانار دەپ ۇمىتتەنەمىز. ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە ءوت­كەن, جوعارىدا اتالعان كەڭەستە رۋنا-بىتىك جا­زۋىن جىل سايىن قاي كۇنى اتاپ ءوتۋ كە­رەك­تىگى جايلى ءتۇرلى پىكىرلەر ايتىلدى. كۇل­ت­ەگىن كوك تاسىنىڭ كوشىرمە نۇسقاسى ەلگە جەتكىزىلگەن كۇندى ەسكەرۋ كەرەك شىعار دە­گەن وي ورتاعا ءتۇستى. ونى بەل­گىلى عالىم مىر­زا­تاي جولداسبەكوۆ قۇپ­تاپ, سول كۇندى, ياعني 18 مامىردى بەل­گى­لەۋدى ۇسىندى. كەڭەسكە قا­تى­سۋشىلار ءبىر­اۋىزدان كەلىستى. ءدال وسى كۇ­نى, 2001 جىلى تاريحي مۇرا ەلگە اكەلىنىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن ەۋ­رازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تورىنە قون­دىرىلعان بولاتىن. وسىنداي سىندارلى جولدان وتكەن وي-تا­لاپ ەندى ناقتى جۇزەگە اسىرىلۋى كەرەك. ءتيىستى مينيسترلىكتەر, جالپى اتقارۋشى بيلىك كەيىنگە ىسىرا بەرمەي, ناقتى ىسكە كىرىسەتىن كەز جەتتى. زامانىندا الىس-جاقىنعا ىقپالدى بولعان, ەل قۇراعان اتا-بابالارىمىزعا تاريح تا, بۇگىنگى ەستى عاسىر دا ريزا. سول ءبىر قاريا ءداۋ­ىر, كوكتۇرىكتىڭ الىپتارى مەن الديارلارى ەن­دى بىزگە ريزا بولسىن. كونە مۇرانى, كيەلى مۇ­رانى قاستەرلەيىك. الدان سمايىل, جازۋشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى