وسىدان ءبىر ايدان استام ۋاقىت بۇرىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ حالىققا ۇندەۋ ارناپ, ەلىمىزدى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە دەموكراتيالىق دامىتۋ ماقساتىندا اسا ماڭىزدى ساياسي ماسەلە تۋرالى باستاما كوتەرگەن بولاتىن. وندا وكىلەتتىكتەردى بيلىك تارماقتارى اراسىندا قايتا ءبولۋ جايىندا ايتىلعان ەدى. وسى ماقساتتا وكىلەتتىكتەردى مەملەكەتتىك بيلىك تارماقتارى اراسىندا قايتا ءبولۋ جونىندەگى جۇمىس توبى قۇرىلىپ, اتالعان ماسەلە ءبىر اي بويى حالىقتىڭ اشىق تالقىسىنا ۇسىنىلعان بولاتىن.
كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن اتالعان جۇمىس توبىنىڭ قورىتىندى وتىرىسى ءوتتى. وندا ازاماتتاردان تۇسكەن ۇسىنىس-تىلەكتەر سارالاندى. تالقىلانىپ وتىرعان ماسەلەگە بايلانىستى ەلباسى ءوزىنىڭ پىكىرىن ورتاعا سالدى.
مەملەكەت باسشىسى جۇمىس توبى بۇكىلحالىقتىق تالقىلاۋعا شىعارىلعان كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار جوباسىنا قاتىستى ۇسىنىستاردى جيناقتاۋ, پىسىقتاۋ, تالداۋ جانە تالقىلاۋ جونىندە اۋقىمدى ءىس اتقارعانىن اتاپ ءوتتى.
– ءوزىمنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىمدى پايدالانا وتىرىپ, مەن رەفەرەندۋمعا شىعارماي-اق, پارلامەنتتە تالقىلاۋ ارقىلى نەگىزگى زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادىم, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەردىڭ ءبارى ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ەرەكشە سەرپىن بەرەتىنىن جانە بۇل قادام ءبىز ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– ءبىز قازاقستاننىڭ ساياسي مودەلىن – پرەزيدەنتتىك رەسپۋبليكانى ساقتاپ قالاتىنىمىزدى ايتىپ وتكەن ءجون. مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسى زامان تالابىنا ساي يكەمدى بولۋعا ءتيىس. ءجۇرگىزىلگەن رەفورمالار ناتيجەسىندە بيلىك وكىلەتتىكتەرىنىڭ ءبىر بولىگى بيلىكتىڭ ءبىر تارماعىنان ەكىنشىسىنە بەرىلىپ, وكىلدى ورگانداردىڭ ۇكىمەت پەن اتقارۋشى ورگاندارعا قاتىستى جۇرگىزەتىن باقىلاۋ فۋنكتسيالارى كۇشەيتىلەتىن بولادى, بۇل ولاردى كاسىبيلەندىرۋگە جانە حالىق بيلىگى قاعيداتتارىن بەكىتۋگە باعىتتالادى. بىزگە حالقىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن ماڭىزدى قۇجات ماسەلەسىن شەشۋ كەرەك, بۇكىلحالىقتىق تالقىلاۋدىڭ قورىتىندىسىن شىعارىپ, ونى پارلامەنتتىڭ قاراۋىنا ەنگىزۋ مەرزىمىن انىقتاۋ قاجەت. كونستيتۋتسيانىڭ 23 بابىنا جانە زاڭدارعا 35 وزگەرىس ەنگىزىلەتىنى بەلگىلى بولدى. ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەردىڭ باستى ءمانى – پرەزيدەنتتىڭ بىرقاتار وكىلەتتىكتەرىن بيلىكتىڭ باسقا تارماقتارىنا قايتا ءبولۋ, – دەدى ەلباسى.
مەملەكەت باسشىسى باسقارۋدىڭ پرەزيدەنتتىك مودەلىنىڭ تابىستىلىق فاكتورىنا, سونىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدىڭ الەمدىك قوعامداستىقتا تانىمال بولعانىنا, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتىپ, ونى بۇدان ءارى جاقسارتۋ جونىندە جوسپارلى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانىنا قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن اۋداردى.
– ەلىمىزدە ىسكە اسىرىلىپ جاتقان بەس ينستيتۋتتىق رەفورماعا جانە قازاقستان حالقىنا ارنالعان جاڭا جولداۋعا سايكەس, رەسپۋبليكامىزدىڭ ساياسي جۇيەسى دە ناقتى وزگەرىستەردى قاجەت ەتىپ وتىر, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى ادىلبەك جاقسىبەكوۆ قازاقستان پرەزيدەنتىنە كونستيتۋتسيامەن قاتار, ەل زاڭدارىنا دا وزگەرىستەر ەنگىزۋدى كوزدەيتىن بيلىك تارماقتارى اراسىندا وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ جونىندە ۇسىنىستار ازىرلەنىپ جاتقانى تۋرالى باياندادى.
– جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرى بۇكىلحالىقتىق تالقىلاۋ بارىسىندا تۇسكەن وي-پىكىرلەردىڭ, ساۋالدار مەن ۇسىنىستاردىڭ ءبارىن تىركەدى. پرەزيدەنت اكىمشىلىگى كەز كەلگەن ازاماتتىڭ ءوز ماتەريالىن جولداۋى ءۇشىن ارناۋلى پوشتا مەكەنجايلارىن ۇيىمداستىردى. جۇرتشىلىق ۇسىنىلعان رەفورمالاردى تالقىلاۋ جونىنەن جوعارى بەلسەندىلىك كورسەتتى. ۇسىنىستار بارلىق وڭىردەن, حالىقتىڭ بارلىق توبىنان كەلىپ ءتۇستى. عالىمدار, زاڭگەرلەر, قوعام قايراتكەرلەرى مەن بيزنەس وكىلدەرى ءتۇرلى وي-پىكىرلەرىن جولدادى. ۇسىنىستاردىڭ كوپ بولىگى تالقىلاۋدىڭ سوڭعى كۇندەرىندە ءتۇستى. مۇنىڭ ءبارى كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردى قوعامدا تالقىلاۋ جونىندەگى ءسىزدىڭ شەشىمىڭىزدىڭ دۇرىس بولعانىن كورسەتىپ وتىر, – دەدى ءا.جاقسىبەكوۆ.
سونداي-اق, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ازاماتتاردان كونستيتۋتسيانىڭ 63 بابىنا قاتىستى 6 مىڭنان استام ۇسىنىس كەلىپ تۇسكەنىن, ولار نەگىزگى زاڭنىڭ بارلىق تاراۋىن قامتيتىنىن مالىمدەدى.
– ۇسىنىستار ءارتۇرلى جانە ولار بۇكىلحالىقتىق تالقىلاۋعا شىعارىلعان نورمالار جوباسىمەن عانا شەكتەلمەيدى. بۇلاردىڭ ءبارى بىرنەشە بولىك بويىنشا جۇيەلەندىرىلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءمارتەبەسى مەن وكىلەتتىگىن ايقىندايتىن ءبولىمگە قاتىستى 40-تان استام ۇسىنىس ءتۇستى. رەفورمانىڭ ماقساتى پرەزيدەنت وكىلەتتىكتەرىن بيلىكتىڭ باسقا دا تارماقتارىنا قايتا ءبولۋ بولعانىنا قاراماستان, ۇسىنىستاردىڭ كوپشىلىگى مەملەكەت باسشىسىنىڭ وكىلەتتىگىن نىعايتۋعا باعىتتالىپ وتىر. جالپى, پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىنە قاتىستى, ونىڭ ۇكىمەتتى جاساقتاۋداعى ءرولىن كۇشەيتۋ باستاماسىن قولداۋعا باعىتتالعان 88 ۇسىنىس كەلدى. اتاپ ايتقاندا, پارلامەنتتىك رەسپۋبليكاعا ءوتۋ, ءبىر پالاتالى پارلامەنت جاساۋ, دەپۋتاتتاردى ماجوريتارلىق جۇيە قاعيداتى بويىنشا سايلاۋ تۋرالى ۇسىنىستار بولدى. دەپۋتاتتىق كورپۋسقا ءبىر رەتتەن ارتىق ۇمىتكەر بولۋعا شەكتەۋ قويۋ, جاس شاماسىن ارتتىرۋ سياقتى تالاپتاردى كۇشەيتۋ ۇسىنىلدى, – دەدى جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى.
بۇعان قوسا, ءا.جاقسىبەكوۆ پارلامەنت الدىنداعى ەسەپتىلىگىن كۇشەيتۋگە قاتىستى ۇكىمەتتىڭ مارتەبەسى مەن قىزمەتى ءجونىندەگى ۇسىنىستارعا توقتالدى. ولاردىڭ قاتارىندا ۇكىمەتتىڭ بۇكىل قۇرامىن مىندەتتى تۇردە ءماجىلىسپەن كەلىسۋ, ونىڭ تەك ءماجىلىس الدىندا عانا ەمەس, تۇتاس پارلامەنت الدىندا ەسەپتى بولۋى تۋرالى تالاپتى بەكىتۋ ماسەلەسى بار.
پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ءسوزىن تۇيىندەي كەلىپ, كونستيتۋتسيالىق كەڭەستى قالىپتاستىرۋ ءتارتىبىن وزگەرتۋگە جانە ونى كونستيتۋتسيالىق سوت رەتىندە قايتا قۇرۋعا باعىتتالعان ۇسىنىستاردى اتاپ ءوتتى. كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستاردىڭ باسىم كوپشىلىگى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن سوتتاردىڭ وكىلەتتىگىنە قاتىستى بولعانى حابارلاندى.
مەملەكەت باسشىسى ازاماتتاردان كەلىپ تۇسكەن ءتۇرلى سيپاتتاعى ءار الۋان پىكىرلەر مەن ۇسىنىستار ءبىزدىڭ قىزمەتىمىزدە كەمشىلىكتەر مەن ولقىلىقتار بار ەكەنىن كورسەتەتىنىن, الداعى جۇمىس بارىسىندا ولاردى جويۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
وتىرىس بارىسىندا جۇمىس توبىنىڭ بارلىق مۇشەسى ءسوز سويلەدى. اتاپ ايتقاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ قولدانىستاعى رەداكتسياسىندا مەنشىك قۇقىعىنا قاتىستى 26-باپقا ۇسىنىلعان تۇزەتۋلەر تالقىلاندى. جۇمىس توبى مۇشەلەرى اتالعان نورماعا ۇسىنىلعان وزگەرىستەرگە قاتىستى حالىقتان ءتۇرلى ۇسىنىس تۇسكەنى تۋرالى ايتتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان ازاماتتارىنىڭ پىكىرىن ەسكەرىپ, 26-باپقا وزگەرىس ەنگىزبەۋدى ۇسىندى, سونداي-اق, زاڭنامانى جەتىلدىرۋ جانە ونىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن ءتۇسىندىرۋ شارالارىن ودان ءارى جالعاستىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
سونىمەن بىرگە, جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرى مەملەكەت باسشىسىن ەل ازاماتتارىنىڭ كوپشىلىگى پارمەندى پرەزيدەنتتىك ۆەرتيكالدى بيلىكتى ساقتاۋ قاجەتتىگىن ايتىپ, كەيبىر وكىلەتتىكتەردىڭ قايتا بولىنۋىنە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ وتىرعانى تۋرالى حاباردار ەتتى.
سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇسىنىلعان تۇزەتۋلەردى تالقىلاۋ بارىسىندا ەل ازاماتتارى جوعارى بەلسەندىلىك تانىتقانىن ايتا كەلىپ, الداعى رەفورمانىڭ ماڭىزدىلىعى مەن وزەكتىلىگىن تاعى ءبىر مارتە اتاپ ءوتتى.
– مەملەكەت قۇرىلىمىنا ۇسىنىلعان وزگەرىستەر قوعامىمىزدى دەموكراتيالاندىرۋ ءىسىن كۇشەيتىپ, حالىق بيلىگىنىڭ نەگىزىن ودان ءارى نىعايتۋعا, پارلامەنتتىڭ ءرولىن, ۇكىمەتتىڭ پرەزيدەنتتىك باسقارۋ نىسانى الدىنداعى دەربەستىگى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. رەفورمانىڭ تۇپكى ءمانى دە وسىندا جاتىر. بۇعان قوسا, قۇقىق قورعاۋ جانە سوت جۇيەسى قىزمەتىنىڭ كونستيتۋتسيالىق نەگىزى جاڭعىرتىلادى, كونستيتۋتسيالىق قاداعالاۋ جۇيەسى جەتىلدىرىلەدى. كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىمىمىزدىڭ مىزعىماستىعىنا دەگەن كەپىلدىك تە بەكەم بولا تۇسەدى. جاقىن ارادا كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر جوباسى پارلامەنتكە تالقىلاۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن بولادى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
وتىرىستى قورىتىندىلاعان مەملەكەت باسشىسى جۇمىس توبىنىڭ بارلىق مۇشەسىنە تابىستى جانە ماڭىزدى تاريحي جۇمىستارى ءۇشىن العىس ايتتى.
باۋىرجان مۇقانوۆ, «ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەت پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى
وسىدان ءبىر ايدان استام ۋاقىت بۇرىن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ حالىققا ۇندەۋ ارناپ, ەلىمىزدى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جانە دەموكراتيالىق دامىتۋ ماقساتىندا اسا ماڭىزدى ساياسي ماسەلە تۋرالى باستاما كوتەرگەن بولاتىن. وندا وكىلەتتىكتەردى بيلىك تارماقتارى اراسىندا قايتا ءبولۋ جايىندا ايتىلعان ەدى. وسى ماقساتتا وكىلەتتىكتەردى مەملەكەتتىك بيلىك تارماقتارى اراسىندا قايتا ءبولۋ جونىندەگى جۇمىس توبى قۇرىلىپ, اتالعان ماسەلە ءبىر اي بويى حالىقتىڭ اشىق تالقىسىنا ۇسىنىلعان بولاتىن.
كەشە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن اتالعان جۇمىس توبىنىڭ قورىتىندى وتىرىسى ءوتتى. وندا ازاماتتاردان تۇسكەن ۇسىنىس-تىلەكتەر سارالاندى. تالقىلانىپ وتىرعان ماسەلەگە بايلانىستى ەلباسى ءوزىنىڭ پىكىرىن ورتاعا سالدى.
مەملەكەت باسشىسى جۇمىس توبى بۇكىلحالىقتىق تالقىلاۋعا شىعارىلعان كونستيتۋتسيالىق رەفورمالار جوباسىنا قاتىستى ۇسىنىستاردى جيناقتاۋ, پىسىقتاۋ, تالداۋ جانە تالقىلاۋ جونىندە اۋقىمدى ءىس اتقارعانىن اتاپ ءوتتى.
– ءوزىمنىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىعىمدى پايدالانا وتىرىپ, مەن رەفەرەندۋمعا شىعارماي-اق, پارلامەنتتە تالقىلاۋ ارقىلى نەگىزگى زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادىم, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەردىڭ ءبارى ەلىمىزدىڭ دامۋىنا ەرەكشە سەرپىن بەرەتىنىن جانە بۇل قادام ءبىز ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– ءبىز قازاقستاننىڭ ساياسي مودەلىن – پرەزيدەنتتىك رەسپۋبليكانى ساقتاپ قالاتىنىمىزدى ايتىپ وتكەن ءجون. مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسى زامان تالابىنا ساي يكەمدى بولۋعا ءتيىس. ءجۇرگىزىلگەن رەفورمالار ناتيجەسىندە بيلىك وكىلەتتىكتەرىنىڭ ءبىر بولىگى بيلىكتىڭ ءبىر تارماعىنان ەكىنشىسىنە بەرىلىپ, وكىلدى ورگانداردىڭ ۇكىمەت پەن اتقارۋشى ورگاندارعا قاتىستى جۇرگىزەتىن باقىلاۋ فۋنكتسيالارى كۇشەيتىلەتىن بولادى, بۇل ولاردى كاسىبيلەندىرۋگە جانە حالىق بيلىگى قاعيداتتارىن بەكىتۋگە باعىتتالادى. بىزگە حالقىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن ماڭىزدى قۇجات ماسەلەسىن شەشۋ كەرەك, بۇكىلحالىقتىق تالقىلاۋدىڭ قورىتىندىسىن شىعارىپ, ونى پارلامەنتتىڭ قاراۋىنا ەنگىزۋ مەرزىمىن انىقتاۋ قاجەت. كونستيتۋتسيانىڭ 23 بابىنا جانە زاڭدارعا 35 وزگەرىس ەنگىزىلەتىنى بەلگىلى بولدى. ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەردىڭ باستى ءمانى – پرەزيدەنتتىڭ بىرقاتار وكىلەتتىكتەرىن بيلىكتىڭ باسقا تارماقتارىنا قايتا ءبولۋ, – دەدى ەلباسى.
مەملەكەت باسشىسى باسقارۋدىڭ پرەزيدەنتتىك مودەلىنىڭ تابىستىلىق فاكتورىنا, سونىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدىڭ الەمدىك قوعامداستىقتا تانىمال بولعانىنا, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ارتىپ, ونى بۇدان ءارى جاقسارتۋ جونىندە جوسپارلى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانىنا قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن اۋداردى.
– ەلىمىزدە ىسكە اسىرىلىپ جاتقان بەس ينستيتۋتتىق رەفورماعا جانە قازاقستان حالقىنا ارنالعان جاڭا جولداۋعا سايكەس, رەسپۋبليكامىزدىڭ ساياسي جۇيەسى دە ناقتى وزگەرىستەردى قاجەت ەتىپ وتىر, – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى ادىلبەك جاقسىبەكوۆ قازاقستان پرەزيدەنتىنە كونستيتۋتسيامەن قاتار, ەل زاڭدارىنا دا وزگەرىستەر ەنگىزۋدى كوزدەيتىن بيلىك تارماقتارى اراسىندا وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋ جونىندە ۇسىنىستار ازىرلەنىپ جاتقانى تۋرالى باياندادى.
– جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرى بۇكىلحالىقتىق تالقىلاۋ بارىسىندا تۇسكەن وي-پىكىرلەردىڭ, ساۋالدار مەن ۇسىنىستاردىڭ ءبارىن تىركەدى. پرەزيدەنت اكىمشىلىگى كەز كەلگەن ازاماتتىڭ ءوز ماتەريالىن جولداۋى ءۇشىن ارناۋلى پوشتا مەكەنجايلارىن ۇيىمداستىردى. جۇرتشىلىق ۇسىنىلعان رەفورمالاردى تالقىلاۋ جونىنەن جوعارى بەلسەندىلىك كورسەتتى. ۇسىنىستار بارلىق وڭىردەن, حالىقتىڭ بارلىق توبىنان كەلىپ ءتۇستى. عالىمدار, زاڭگەرلەر, قوعام قايراتكەرلەرى مەن بيزنەس وكىلدەرى ءتۇرلى وي-پىكىرلەرىن جولدادى. ۇسىنىستاردىڭ كوپ بولىگى تالقىلاۋدىڭ سوڭعى كۇندەرىندە ءتۇستى. مۇنىڭ ءبارى كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردى قوعامدا تالقىلاۋ جونىندەگى ءسىزدىڭ شەشىمىڭىزدىڭ دۇرىس بولعانىن كورسەتىپ وتىر, – دەدى ءا.جاقسىبەكوۆ.
سونداي-اق, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ازاماتتاردان كونستيتۋتسيانىڭ 63 بابىنا قاتىستى 6 مىڭنان استام ۇسىنىس كەلىپ تۇسكەنىن, ولار نەگىزگى زاڭنىڭ بارلىق تاراۋىن قامتيتىنىن مالىمدەدى.
– ۇسىنىستار ءارتۇرلى جانە ولار بۇكىلحالىقتىق تالقىلاۋعا شىعارىلعان نورمالار جوباسىمەن عانا شەكتەلمەيدى. بۇلاردىڭ ءبارى بىرنەشە بولىك بويىنشا جۇيەلەندىرىلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءمارتەبەسى مەن وكىلەتتىگىن ايقىندايتىن ءبولىمگە قاتىستى 40-تان استام ۇسىنىس ءتۇستى. رەفورمانىڭ ماقساتى پرەزيدەنت وكىلەتتىكتەرىن بيلىكتىڭ باسقا دا تارماقتارىنا قايتا ءبولۋ بولعانىنا قاراماستان, ۇسىنىستاردىڭ كوپشىلىگى مەملەكەت باسشىسىنىڭ وكىلەتتىگىن نىعايتۋعا باعىتتالىپ وتىر. جالپى, پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىنە قاتىستى, ونىڭ ۇكىمەتتى جاساقتاۋداعى ءرولىن كۇشەيتۋ باستاماسىن قولداۋعا باعىتتالعان 88 ۇسىنىس كەلدى. اتاپ ايتقاندا, پارلامەنتتىك رەسپۋبليكاعا ءوتۋ, ءبىر پالاتالى پارلامەنت جاساۋ, دەپۋتاتتاردى ماجوريتارلىق جۇيە قاعيداتى بويىنشا سايلاۋ تۋرالى ۇسىنىستار بولدى. دەپۋتاتتىق كورپۋسقا ءبىر رەتتەن ارتىق ۇمىتكەر بولۋعا شەكتەۋ قويۋ, جاس شاماسىن ارتتىرۋ سياقتى تالاپتاردى كۇشەيتۋ ۇسىنىلدى, – دەدى جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى.
بۇعان قوسا, ءا.جاقسىبەكوۆ پارلامەنت الدىنداعى ەسەپتىلىگىن كۇشەيتۋگە قاتىستى ۇكىمەتتىڭ مارتەبەسى مەن قىزمەتى ءجونىندەگى ۇسىنىستارعا توقتالدى. ولاردىڭ قاتارىندا ۇكىمەتتىڭ بۇكىل قۇرامىن مىندەتتى تۇردە ءماجىلىسپەن كەلىسۋ, ونىڭ تەك ءماجىلىس الدىندا عانا ەمەس, تۇتاس پارلامەنت الدىندا ەسەپتى بولۋى تۋرالى تالاپتى بەكىتۋ ماسەلەسى بار.
پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ءسوزىن تۇيىندەي كەلىپ, كونستيتۋتسيالىق كەڭەستى قالىپتاستىرۋ ءتارتىبىن وزگەرتۋگە جانە ونى كونستيتۋتسيالىق سوت رەتىندە قايتا قۇرۋعا باعىتتالعان ۇسىنىستاردى اتاپ ءوتتى. كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىستاردىڭ باسىم كوپشىلىگى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى مەن سوتتاردىڭ وكىلەتتىگىنە قاتىستى بولعانى حابارلاندى.
مەملەكەت باسشىسى ازاماتتاردان كەلىپ تۇسكەن ءتۇرلى سيپاتتاعى ءار الۋان پىكىرلەر مەن ۇسىنىستار ءبىزدىڭ قىزمەتىمىزدە كەمشىلىكتەر مەن ولقىلىقتار بار ەكەنىن كورسەتەتىنىن, الداعى جۇمىس بارىسىندا ولاردى جويۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
وتىرىس بارىسىندا جۇمىس توبىنىڭ بارلىق مۇشەسى ءسوز سويلەدى. اتاپ ايتقاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى كونستيتۋتسياسىنىڭ قولدانىستاعى رەداكتسياسىندا مەنشىك قۇقىعىنا قاتىستى 26-باپقا ۇسىنىلعان تۇزەتۋلەر تالقىلاندى. جۇمىس توبى مۇشەلەرى اتالعان نورماعا ۇسىنىلعان وزگەرىستەرگە قاتىستى حالىقتان ءتۇرلى ۇسىنىس تۇسكەنى تۋرالى ايتتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان ازاماتتارىنىڭ پىكىرىن ەسكەرىپ, 26-باپقا وزگەرىس ەنگىزبەۋدى ۇسىندى, سونداي-اق, زاڭنامانى جەتىلدىرۋ جانە ونىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىن ءتۇسىندىرۋ شارالارىن ودان ءارى جالعاستىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
سونىمەن بىرگە, جۇمىس توبىنىڭ مۇشەلەرى مەملەكەت باسشىسىن ەل ازاماتتارىنىڭ كوپشىلىگى پارمەندى پرەزيدەنتتىك ۆەرتيكالدى بيلىكتى ساقتاۋ قاجەتتىگىن ايتىپ, كەيبىر وكىلەتتىكتەردىڭ قايتا بولىنۋىنە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ وتىرعانى تۋرالى حاباردار ەتتى.
سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇسىنىلعان تۇزەتۋلەردى تالقىلاۋ بارىسىندا ەل ازاماتتارى جوعارى بەلسەندىلىك تانىتقانىن ايتا كەلىپ, الداعى رەفورمانىڭ ماڭىزدىلىعى مەن وزەكتىلىگىن تاعى ءبىر مارتە اتاپ ءوتتى.
– مەملەكەت قۇرىلىمىنا ۇسىنىلعان وزگەرىستەر قوعامىمىزدى دەموكراتيالاندىرۋ ءىسىن كۇشەيتىپ, حالىق بيلىگىنىڭ نەگىزىن ودان ءارى نىعايتۋعا, پارلامەنتتىڭ ءرولىن, ۇكىمەتتىڭ پرەزيدەنتتىك باسقارۋ نىسانى الدىنداعى دەربەستىگى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. رەفورمانىڭ تۇپكى ءمانى دە وسىندا جاتىر. بۇعان قوسا, قۇقىق قورعاۋ جانە سوت جۇيەسى قىزمەتىنىڭ كونستيتۋتسيالىق نەگىزى جاڭعىرتىلادى, كونستيتۋتسيالىق قاداعالاۋ جۇيەسى جەتىلدىرىلەدى. كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىمىمىزدىڭ مىزعىماستىعىنا دەگەن كەپىلدىك تە بەكەم بولا تۇسەدى. جاقىن ارادا كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر جوباسى پارلامەنتكە تالقىلاۋ ءۇشىن ۇسىنىلاتىن بولادى, – دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
وتىرىستى قورىتىندىلاعان مەملەكەت باسشىسى جۇمىس توبىنىڭ بارلىق مۇشەسىنە تابىستى جانە ماڭىزدى تاريحي جۇمىستارى ءۇشىن العىس ايتتى.
باۋىرجان مۇقانوۆ, «ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەت پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن الىندى
سوڭعى جاڭالىقتار
قازاق سپورتشىلارى وليمپيادانىڭ العاشقى كۇنىندە قالاي ونەر كورسەتتى؟
وليمپيادا • كەشە
قىسقى وليمپيادانىڭ العاشقى التىن جۇلدەسى كىمگە بۇيىردى؟
وليمپيادا • كەشە
ازيا چەمپيوناتى: قازاقستان جەڭىل اتلەتيكادان ەكىنشى التىن جۇلدەنى جەڭىپ الدى
جەڭىل اتلەتيكا • كەشە
ەرتەڭ ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە داۋىلدى ەسكەرتۋ جاريالاندى
اۋا رايى • كەشە
جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسى ساراپشىلاردىڭ قولداۋىنا يە بولدى
اتا زاڭ • كەشە
جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىن برايل قارپىمەن جازۋ ۇسىنىلدى
اتا زاڭ • كەشە
