ادامگەرشىلىكتىڭ ايشىقتى بەلگىسى

1 ناۋرىز – العىس ايتۋ كۇنى. بىلتىر قازاقستان حالقى تۇڭعىش رەت وسى كۇندى اتاپ ءوتتى. سەبەبى, 2016 جىلدىڭ 14 قاڭتارىندا مەملەكەت باسشىسى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلعان كۇنى – 1 ناۋرىزدى العىس ايتۋ كۇنى دەپ جاريالاپ, ءتيىستى جارلىققا قول قويعان بولاتىن. وسى ورايدا, ەلورداداعى قازاق­­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭ­­عىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كىتاپ­حا­نا­سىندا «العىس ايتۋ كۇنى – قازاقستان حالقى بىرلىگى­نىڭ نىشانى» تاقىرىبىندا ءدوڭ­گە­لەك ۇستەل ءوتتى. جيىنعا ءدىن ىستەرى جانە ازاماتتىق قوعام مي­نيستر­­لىگىنىڭ, «قوعامدىق كەلى­سىم» رەسپۋبليكالىق مەملە­كەت­تىك مەكەمەسىنىڭ, قازاقستان پرەزي­دەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ, «جاس­تار» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى­نىڭ جانە ازەربايجان مادەني بىرلەستىگىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. جيىندى اشقان ەلباسى كىتاپ­حاناسى ديرەكتورىنىڭ ورىن­باسارى جاپسارباي قۋا­نىشەۆ: «قازاقستانداعى كوپەتنوستى­لىق ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا سەرپىن بەردى. سەبە­بى, تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ ءال-اۋقا­تىن ارتتىرۋ جولىندا قازاق­ستان­دىقتار حال-قادەرىنشە جۇمىلا ەڭبەك­ ەتتى», دەي كەلە, قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە قازاق جەرىنەن پانا تاپقان ءتۇرلى ۇلت وكىلدەرى العىس ايتۋ كۇنىندە قازاقستانعا دەگەن ءوز ريزاشىلىق سەزىمدەرىن بىلدىرە الاتىنىن, سەبەبى, بۇل كۇن قازاقستان حالقى تاريحى مەن بىرلىگىنىڭ نىشانى ەكەنىن جەتكىزدى. «الجير» مۋزەيىنىڭ بۇرىنعى ديرەكتورى اپريزا قۇسايىنوۆا العىس ايتۋ كۇنىنىڭ قازاقستان حالقى ءۇشىن ماڭىزىنا توقتالدى. «قازاق حالقى ءار جىلدارى قان­شاما ەتنوس وكىلدەرىنە قۇشاعىن جايىپ, ءوز قامقورلىعىنا الدى, باۋىرىنا باستى. ماسەلەن, سايا­سي قۋعىن-سۇرگىن جىلدارى ءوز جاع­دايلارىنىڭ قيىندىعىنا قارا­ماستان, وزگە ۇلت وكىلدەرىن ۇيلەرىندە تۇرعىزىپ, ءبىر ناندى ءبولىپ جەدى, قولۇشىن سوزدى. ال قازىر قازاق حالقىنىڭ وسى ءبىر ادامگەرشىلىك قاسيەتىن وزگە ەلدەر ۇلگى ەتىپ ايتىپ ءجۇر», – دەدى ا. قۇسايىنوۆا. سونىمەن قاتار, ول 2010 جىلى «الجير» مۋزەيى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىمەن بىرلەسىپ, «تاريحتان – تاعىلىم, وتكەنگە – تاعزىم» دەگەن اتاۋمەن ۇلكەن جوبا ۇيىمداستىرعانىن, وعان قۋعىن-سۇرگىن جىلدارى زار­داپ شەككەن ازاماتتاردىڭ 200-دەن استام ۇرپاعى كەلگەنىن اتاپ ءوتتى. «الجير» مۋزەيىنىڭ اعا عى­لى­مي قىزمەتكەرى گۇلنۇر تولەپ­بەرگەنوۆا دا لاگەر تۇت­قىن­دارى باستارىنان وتكەرگەن قيىن­دىق­تارعا توقتالدى. ونىڭ ايتۋى­نشا, 1937-1953 جىلدار ارالىعىندا ازاپ­تاۋ لاگەرلەرىندە 20 مىڭ­عا جۋىق ايەل بولعان. «سول ايەل­دەردىڭ 8 مىڭى «الجير» لا­گەرىندە وتىردى. بۇل رەتتە, سول كەزدەگى «جاڭاجول» اۋىلى تۇر­عىن­دارىنىڭ جاناشىرلىعىن, قامقورلىعىن, مەيىرباندىعىن, ادامگەرشىلىگىن, ەڭ باستىسى, تاپ­قىرلىعىن ايتپاي كەتۋگە بولماس. سەبەبى, ولار دالادا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن ايەلدەرگە تاس لاقتىرعانداي كەيىپتە ءجۇرىپ, شىن مانىسىندە, قۇرت لاقتىرىپ وتىرعان. ايەلدەر سول قۇرتتاردى جيناپ, از ۋاقىت بولسا دا جۇرەك جالعايدى ەكەن. بۇدان بولەك, اۋىل ازاماتتارى قامىستىڭ اراسىنا نان, ماي, ەت تاستاپ كەتەتىن بولعان. بۇل جايتتاردى گەرترۋدا پلاتايس ەسىمدى نەمىس ايەلىنەن ەستىگەننەن كەيىن رايسا گولۋبەۆا دەگەن مۇعالىم «قۇرت – اسىل تاس» دەگەن ولەڭ جازعان», دەدى ول. تاريح عىلىمدارىنىڭ دوك­تورى, «قوعامدىق كەلىسىم» رەسپۋب­ليكالىق مەملەكەتتىك مەكەمە­سىنىڭ وكىلى نۇربەك شاياح­مەتوۆ: «ال­عىس ايتۋ كۇنىنىڭ فيلو­سو­فيا­لىق, تاريحي, تاربيەلىك ءمانى زور. بۇل كۇندى تەك تاريحي وقيعالارمەن, دەپور­تاتسيا كەزەڭىمەن شەكتەۋگە بول­­مايدى. سەبەبى, مۇنىمەن ال­عىس ايتۋ كۇنىنىڭ اۋقىمى مەن ار­نا­سى شەكتەلىپ قالۋى مۇمكىن», – دەدى. وتىرىس بارىسىندا ءسوز ال­عان PhD دوكتورى ەلنۇر اسىل­تاەۆا «قازاقستاندىق بىرەگەي­لىكتى قالىپتاستىرۋدىڭ قازىرگى جاي-كۇيى» تاقىرىبىندا ءسوز سويلەپ, وسى تاقىرىپ بويىنشا جۇرگى­زىل­گەن تالداۋدىڭ ناتيجەسىمەن تانىستىردى. ءلايلا ەدىلقىزى, «ەگەمەن قازاقستان»