ەلەكتروندى كۇندەلىك – بارشاعا ءتيىمدى قۇرال

پرەمەر-مينيستر باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن كەشەگى ۇكىمەت وتىرىسىندا نەگىزىنەن ءۇش ماسەلە قارالدى. ونىڭ ءبىرىنشىسى – مەملەكەت باسشىسىنىڭ 14 اقپانداعى جارلىعىمەن بەكىتىلگەن اگروونەركاسىپتىك كەشەندى (اوك-ءتى) دامىتۋدىڭ 2017-2021 جىلدارعا ارنالعان باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ جوسپارى. وسى ماسەلە بويىنشا بايانداما جاساعان اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى قايرات ايتۋعانوۆ اتالعان باعدار­لامانىڭ ماقساتى نارىقتاردا سۇرانىسقا يە, باسەكەگە قابىلەتتى اگروونەركاسىپتىك كەشەن ءونىمىن ءوندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابى­لاتىندىعىن ايتىپ, باعدار­لاما­داعى 8 نەگىزگى مىندەتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 134 ءىس-شارانىڭ قاراس­تىرىلىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. «ەلباسىنىڭ «قازاقستاننىڭ ءۇشىنشى جاڭعىرۋى: جاھاندىق باسە­كەگە قابىلەتتىلىك» اتتى قازاق­ستان حالقىنا جولداۋىندا ءبىر­قاتار باعىتتار بويىنشا ءبىزدىڭ الەمدە ءىرى اگرارلىق ەكسپورتتىق ءونىم ءوندىرۋشى ەلدەردىڭ ءبىرى بولا الاتىنىمىز اتاپ ءوتىلدى. ءاسى­رەسە, بۇل ەكولوگيالىق تازا تاعام­دارعا قاتىستى ايتىلدى. بۇل ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, شاعىن جانە ورتا شارۋاشىلىقتاردى كوو­پەراتسيالارعا كەڭىنەن تارتۋ كوزدەلۋدە», – دەدى ءبىرىنشى ۆيتسە-مينيستر. قارالىپ وتىرعان جوسپار اياسىن­دا ىشكى نارىقتى اۋىلشارۋا­شى­لىق تاۋرلارىمەن تولتىرۋ, وتان­­دىق ءونىمنىڭ ەكسپورتتىق الەۋە­تىن دامىتۋ, وسى ماقساتتارعا قول جەت­كىزۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قول­داۋ­دىڭ قارجىلىق شارالارىن ءتيىم­دى جۇرگىزۋ, سۋ رەسۋرستارى مەن جەر رەسۋرستارىن ءتيىمدى پاي­دا­لانۋ­عا جاعداي جاساۋ, وتان­دىق تاۋار ءون­دىرۋ­شىلەردى اۋىلشارۋا­شى­لىق تەح­ني­كالارى, حيميالىق قۇرال­دار­مەن قامتاماسىز ەتۋدى ارت­تىرۋ, اوك-ءتى عىلىمي-تەحنو­لو­گيا­لىق, كادرلىق جانە اقپا­رات­تىق-مار­كەتينگتىك قامتاماسىز ەتۋ سەكىل­دى كوپتەگەن ماڭىزدى ماسە­لەلەر قامتىلعان. وسى ماسەلەنى قورىتىندىلاعان ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى – اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى اسقار مىرزاحمەتوۆ جوسپاردى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا كوپتەگەن مىندەتتەر جەرگىلىكتى اتقارۋ ور­گان­دارىنا جۇكتەلگەندىگىن, سون­دىق­تان, ولار ءوز مىندەتتەرىنە ءساي­كەس ءاربىر اۋدان دەڭگەيىنە دەيىن وسىنداي جوسپار تۇزگەندەرى ءجون بولاتىندىعىن ايتىپ ءوتتى. ۇكىمەت وتىرىسىندا قارالعان ەكىنشى ماسەلە مەكتەپتەردە ەلەك­تروندى كۇندەلىكتى ەنگىزۋدىڭ قانات­قاقتى جوباسى جايىندا بولدى. وسى ماسەلە جايىندا بايانداعان ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعا­ديەۆ بۇل شارا مينيسترلىكتىڭ اق­­پا­راتتىق جۇيەلەرىن بىرىكتىرۋ ايا­سىندا ىسكە اسىراتىندىعىن اتاپ ءوتتى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ول باسقاراتىن ۆەدومستۆو اياسىندا 73 اقپاراتتىق جۇيە جۇمىس ىستەيدى. وسى جۇيەلەردەگى دەرەكتەر 4 پلاتفورماعا بىرىكتىرىلگەن. ونىڭ ءبىرىنشىسى – ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ فدەرەكتەر بازاسىندا ءبىلىم جۇيەسى بويىنشا بارلىق اكىم­شىلىك اقپا­راتتاردى جيناقتاۋ. ەكىنشى پلاتفورما – ەلەكترون­دى كۇندەلىكتە وقۋشى­لاردىڭ كۇن­دەلىكتى ۇلگەرىمى, مەكتەپتىڭ, تەح­ني­كالىق-كاسىپتىك ءبىلىمنىڭ اكا­دەميالىق اقپاراتى جيناق­تالادى. ءۇشىنشى پلاتفورما – بۇلت­تى بۋحگالتەريا بويىنشا بارلىق ءبىلىم ۇيىمدارىنىڭ بىرىڭعاي بۋح­گال­تەرياسى جۇمىس ىستەمەك. ءتور­تىن­شى پلاتفورما – جوعارى ءبىلىم­دى باسقارۋدىڭ بىرىڭعاي جۇيە­سى دەپ اتالادى. مۇندا اتىنا ءساي­كەس, ەلى­مىزدەگى جوعارى وقۋ ورىن­دارى­نىڭ اقپاراتتىق جۇيەسى جيناقتالادى. «ەلەكتروندى جۋرنالداردىڭ بىرىڭعاي جۇيەسىن ەندىرۋ سالانىڭ تولىقتاي اۆتوماتتاندىرۋعا ءمۇم­كىندىك بەرەدى. وسىنىڭ نەگىزىندە ەندى مينيسترلىك, جەرگىلىكتى اكىم­دىكتەر مەن ءبىلىم بولىمدەرى وڭىرلەر مەن ايماقتاردا, مەكتەپتەردە, سىنىپ­تارداعى جاعداي جونىندە اقپارات الىپ, ساراپتاۋ مەن شەشىم­دەر قابىلداۋ ءۇشىن قولايلى قۇ­رالعا يە بولماق. سونىمەن قاتار, مەك­تەپتەردەگى بالالار كون­تينگەنتىن جوسپارلاۋ, وقۋشى ورىندارىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن بولجاۋ, تاعى باسقا ماسەلەلەردى شەشۋ مۇمكىندىكتەرى ەداۋىر جەڭىل­دەنەدى», دەدى مينيستر. بۇل جۇيەنىڭ مەكتەپتەر مەن ولار­داعى مۇعالىمدەر ءۇشىن بەرەتىن پاي­داسى دا مول بولماق. ولار ەندى سىنىپتارداعى جاعدايدى ونلاين باقىلاۋ مۇمكىندىكتەرىنە يە بولماق. ءويت­كەنى, ەندىگى كەزەكتە ءىس جۇرگىزۋ قا­عاز­­دان ەلەكتروندى نۇسقاعا كوشى­رى­لە­­دى. ەلەكتروندى كۇندەلىكتىڭ اتا-انا­­لار ءۇشىن ءتيىمدى جاعى, ولار ەندى با­لا­­لارىنىڭ ءبىلىم الۋداعى دامۋ با­رى­سىن, ولاردىڭ باعالارىن, ءۇي تاپ­­سىر­­مالارىن قاداعالاۋعا ءمۇم­كىن­­دىك الادى. ويتكەنى, بۇل قىز­مەت­­تەر تۇتىنۋشىلار ءۇشىن تەگىن ۇسىنىلادى. مينيستر وسىعان وراي قولعا الىنعان قاناتقاقتى جوبا اياسىندا «ەلەكتروندى كۇندەلىك» جۇيەسىن پايدالاناتىن مۇعالىمدەر سانى قا­زىر 174 مىڭنان اسقاندىعىن, ونى 1,4 ملن وقۋشى مەن 854 مىڭنان استام اتا-انا قولدانىپ وتىرعاندىعىن جەتكىزدى. 2016 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىنان باستاپ وسى ەلەكتروندى كۇندەلىك ارقىلى 64,5 ملن باعا قويىلىپ, 9,6 ملن ءۇي تاپسىرمالارى بەرىلگەن ەكەن. بۇل جۇيەنى بۇكىل ەل كولەمىندە تاراتۋ ءۇشىن قولعا الىنعان ءمىن­دەت­تەر ىشىندەگى ماڭىزدىلارى – مەك­تەپتەردەگى ينتەرنەتتىڭ جىلدامدىق لي­ميتتەرى ماسەلەسىن شەشۋ جانە ءار سىنىپقا WiFi جەتكىزۋ بولىپ وتىرعاندىعىن ايتا كەتسەك, ارتىق بولماس. ەرلان ساعاديەۆ بالالارعا ارنالعان جاڭا دەڭگەيلى تسيفرلى ءبىلىم رەسۋرستارىن (تسبر) دامىتۋ تۋرالى دا ايتىپ ءوتتى. تسبر دەگەنىمىز – بەينە جانە ينتەراكتيۆتى ساباقتار. ەلىمىزدەگى ءبىر مىڭنان استام مەكتەپ, ولاردىڭ ىشىندە نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى «BilimMediaGroup» كومپانياسى ۇسىنعان وسىنداي رەسۋرس­تاردى 2014 جىلدان باس­تاپ قولدانىپ كەلەدى ەكەن. 2016 جىلى كومپيۋتەر, پروەكتور جانە ەكراننان تۇراتىن وسىنداي «ۇشتىكتەر» جيناعىنىڭ 7300 داناسى ساتىپ الىنسا, 2017 جىلى 11 000-ى الىنباق. ال 2018 جىلى 12 000 جيناق ساتىپ الۋ جوسپارلانعان. ءبىرىنشى كەزەكتە مۇنداي كەشەندى قۇرالدارمەن اۋىل مەكتەپتەرى جانە ينتەرنەتكە قوسىلۋ مۇمكىندىكتەرى جوق ءبىلىم وشاقتارى جابدىقتالاتىن بولادى. مينيستر بۇل ورايداعى باستى مىندەت – بارلىق ءپان بويىنشا ەڭ ۇزدىك بەينەساباقتاردى اۋىل مەكتەپتەرىنە جەتكىزۋ ەكەندىگىن ايتىپ ءوتتى. بۇگىنگى كۇنى بالالارعا ارناپ ءۇش تىلدە جاسالعان 50 مىڭ بەينەساباق جيناقتالعان. مۇعا­لىمدەرگە ارنالعان بەينەماتەريالدار دا جەتكىلىكتى. العا قويىلعان ماقساتقا ءساي­كەس ءبىلىم بەرۋ سالاسىن اقپارات­تاندىرۋ ىسىمەن بەل شەشە كىرىسكەن مينيستر وسىنداي ماسەلە­دە تۋىن­دايتىن اقپاراتتىق قاۋىپسى­زدىك جايىنا دا توقتالىپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ءاربىر اقپاراتتىق جۇيە, ەڭ الدىمەن, مىندەتتى تۇردە اق­پاراتتىق قاۋىپسىزدىك تۇرعىسى­نان تەكسەرىلىپ, سەرتيفيكاتتاۋدان وتكىزىلەدى. دەرەكتەر مەملەكەتتىك سەرۆەرلىك ورتالىقتا ساقتالادى. «كۇندەلىكتەگى» جەكە تۇلعالار تۋرالى مالىمەتتەر مەملەكەتتىك دەرەكتەر بازالارىنا كىرىكتىرىلەدى. 2016 جىلى قولدانىسقا ەنگىزىل­گەن «اۆتوماتتاندىرۋ تۋرالى» زاڭ تالاپتارىنا سايكەس, مەملەكەت­تىك ورگاندار جۇيەلەرىنىڭ وپەرا­تورى رەتىندە «ۇلتتىق اقپارات­تىق تەحنولوگيالار» اق تاعايىن­دالعان. ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىن اق­پاراتتىق تەحنولوگيالارمەن قام­تا­ماسىز ەتۋ, ولاردىڭ ءبىرىڭ­عاي جۇيەسىن قۇرۋ ءۇشىن 36 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان ەكەن. وسى­عان وراي اتالعان ماسەلەنى قورى­تىن­دىلاعان ۇكىمەت باسشىسى قازىرگى ۋاقىتتا بۇكىل الەم بويىنشا اق­پا­رات­تان­­دىرۋ ءىسىنىڭ جەدەل دامۋى­نا باي­لا­نىس­تى ونىڭ تەحنو­لو­گيا­لارى دا جىل­د­ان جىلعا جاڭا­رىپ, بۇرىن­عىلارى تەز ەسكىرىپ قا­­لىپ جات­قان­دىعىن ەسكە سالدى. دەمەك, اتال­عان ماسەلەدە قار­جى جۇم­­ساۋ­­دىڭ تيىمدىلىگى بارىن­شا ەس­ك­ەرى­لۋى كەرەك. «بىزگە اق­پاراتتىق تەح­نول­و­گيالار مەن ولار­دىڭ قۇرال-جاب­دىق­تارىن ساتىپ العان كەزدە وسى جا­عىن مىق­تاپ ەسكەرۋ كەرەك. ەر­تەڭ ول قۇرال­دار جاراماي قالدى دەگەن­دەي قارجىنى بوسقا شاشىپ ءجۇر­مەيىك», دەپ اتاپ ءوتتى باقىتجان ساعىنتاەۆ. كۇن تارتىبىندەگى ءۇشىنشى ماسەلە – مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار كەزىندە كەلىسىمشارتتاردى قازىناشىلىق سۇيەمەلدەۋ تۋرالى قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆ­تىڭ بايانداماسى تىڭدالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, مەم­لەكەت­تىك ساتىپ الۋلار جونىندە جا­سال­عان كەلىسىم­شارتتاردىڭ ورىن­دالۋى ەندى قازى­ناشىلىق تۇر­عى­دان باقى­لانا­تىن بولادى. ونىڭ جوباسى «اتا­مەكەن» ۇلت­تىق كاسىپ­كەر­لەر پالاتا­سىنىڭ قاتىسۋى­مەن جا­س­ا­لدى. بۇل ءىس تە ەلىمىزگە قانات­قاقتى جوبا دەڭگەيىندە بىرتە-بىرتە ەنگىزىلمەك. پرەمەر-مينيستر ەلىمىزدە جۇرگىزىلەتىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ءىسىنىڭ ەلباسى سىنىنا ىلىك­كەن­دىگىن, سوندىقتان, وسى باعىت­تا ەنگىزى­لەتىن قاناتقاقتى جوبا­عا بارىنشا مۇقيات قاراۋ قاجەت­تىگىن اتاپ ءوتتى. ءاري­نە, كەيبىر جەر­لەردە وسى ىسكە كەدەر­گى كەلتىرۋ­شىلىك­تىڭ كەزدەسۋى دە عاجاپ ەمەس. سون­دىقتان, بۇل باعىت­تا ات­قارىلاتىن جۇمىستارمەن جۇرت­شىلىقتى حابارلاندىرىپ وتىرۋ قاجەتتىگىن ەسكە سالدى. سۇڭعات ءالىپباي, «ەگەمەن قازاقستان»