يتبالىقتار يەن دالادا قايدان ءجۇر؟

ماڭعىستاۋ تابيعاتىندا توسىن جاعداي ورىن الدى. سۋدا تىرشىلىك ەتەتىن اڭنىڭ تولدەرى تەڭىزدەن قاشىپ, قۇرعاق دالادا جورعالاپ ءجۇر! سۋدان ۇزاق ۋاقىتقا شىعارسا بار كۇشىمەن بۇلاڭداي بۇلقىنىپ, قۇيرىق-قاناتىمەن جەر سابالاپ جانتالاساتىن تۇقىمنىڭ بۇل ارەكەتىن تۇسىنبەي جۇرتشىلىق دال... سوڭعى جىلدارى يتبالىق­تاردىڭ جاپپاي ولۋىنە جورامالدار از بولعان جوق. ەندى ماڭعىس­تاۋدىڭ قۇرعاق دالاسىن كەزىپ, جاپان تۇزگە شىعىپ كەتۋىن ەشكىم تۇسىندىرە الار ەمەس. الدىمەن اقپان ايىنىڭ بىردە جىلىمىق, بىردە ايازدى الدامشى اۋا رايىنىڭ اياسىندا الىسقا «ۇزاعان» يتبالىقتاردى مۇنايشىلار تاۋىپ العان. ءبىرىن تەڭىزدەن 30 شاقىرىمداي قاشىقتىقتاعى «قاراجانباس» كەن ورنىنداعى تاس جولدىڭ ماڭىنان تاپسا, ەكىنشىسىن «سولتۇستىك بوزاشى» كەن ورنى ماڭىنان «ۇستاعان». كوپ كەشىكپەي تاعى ءبىر تۇرعىن يتبالىقتىڭ ءتولىن «قاراجانباس» كەن ورنىنا قاشىق ەمەس تۇستان كەزىكتىرگەن. يتبالىقتاردىڭ سۋدان الىستاۋىنا قاتىستى پىكىر دە ەكىگە جارىلىپ وتىر, ءبىرى – كاسپي تەڭىزىنىڭ سۋى لاستانۋى سالدارىنان ولار ءوز ورتاسىن, سۋ الەمىن تاستاپ قاشقان دەسە, ەكىنشى پىكىر – ولاردىڭ شالعايعا شاشىلۋىنا ادام قولى ارالاسقان, ايتپەسە سۋ اڭىنىڭ سۋدان بەزىنۋى مۇمكىن ەمەس دەگەندى ايتادى. سوڭعى پىكىردى ايتۋشىلار, جاعالاۋدا جاتقان ءتولدى قىزىقتاعان ادامدار الىپ كەتىپ, دالاعا قالدىرىپ كەتكەن دەگەنگە كەلتىرەدى. الايدا, يتبالىقتار تابىلعان مۇناي كەن ورىندارى ماڭىنا ولاردى الىپ ءوتۋ مۇمكىن ەمەس ەكەن, سەبەبى, ارنايى تەكسەرۋ بەكەتىنەن ءوتۋ كەزىندە يتبالىقتار تۇگىلى, ارتىق ينەنىڭ جىبەرىلمەيتىنى راس. «يتبالىقتاردىڭ قىرىلۋى كاسپي تەڭىزىندە مۇناي كەن ورىندارى يگەرىلمەي تۇرىپ تا ورىن الدى. ول كەزدە تەڭىز سۋى تازا بولاتىن. بۇگىندە يتبالىقتاردىڭ ءولۋى مەن دالادان كەزىگۋىن تەڭىز سۋىنىڭ لاستانۋىمەن بايلانىس­تىراتىندار بار. راس, تەڭىز سۋى ءموپ-ءمولدىر, تاپ-تازا دەي المايمىز, ايتسە دە يتبالىقتار ۇدەرە كوشەتىندەي دارەجەدە لاستاندى دەپ تاعى ايتا المايمىز» دەگەن ماماندار يتبالىقتارعا قاتىستى ماسەلەنى ولاردىڭ تولدەۋى كەزىندەگى «كىندىكقاتار» جاعدايىمەن بايلانىستىردى. تابيعات, سول سياقتى سۋ الەمى دە ءوزارا تەپە-تەڭدىكتى ساقتاپ تۇرادى, يتبالىقتار ماسەلەسى دە سول تابيعاتتىڭ توسىن ءبىر قۇپياسى بولۋى مۇمكىن دەگەندى ايتادى ەكولوگتار. گۇلايىم شىنتەمىرقىزى, «ەگەمەن قازاقستان» ماڭعىستاۋ وبلىسى