شوق ۇتىك تە, توق ۇتىك تە تولىپ تۇر

سەمەيدەگى وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە «شوق ۇتىكتەن توق ۇتىككە دەيىن» اتتى كورمە اشىلدى. كورمەدە ۇتىكتەردىڭ شىعۋ تاريحى, دامۋى, ەجەلگى داۋىرلەردەن بۇگىنگە دەيىن قانداي وزگەرىسكە ۇشىراعاندىعى جايلى قىزىقتى ماعلۇماتتار بەرىلدى. ەكسپوزيتسياعا ارقاي­سىسىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى بار بىرەگەي زاتتار قويىلعان. كيىم تەگىستەۋگە ارنالعان قۇرالدىڭ قاراپايىم تاس تاقتايدان باستالىپ, بىلەۋ, شوق ۇتىكتەر, سودان كەيىنگى زامانداعى قۇيىلعان شو­يى­ن ۇتىكتەر تۇرىنە دەيىن جالعاسىن تاپقان, ءتىپتى ءبۇ­گىنگى توق ۇتىككە دەيىنگى تاريح تولىق قامتىلىپتى. ءما­سەلەن, العاشقى ۇتىكتەر تۇ­تاستاي شويىننان نە قو­لا­دان قۇيىلىپتى. وتقا قىزدىرىلاتىن بولعان. سال­ماقتارى اۋىر, بىراق وتە تەز سۋىپ قالادى. ۋاقىت وتە كەلە تۇتاستاي قۇيىلىپ جاسالاتىن ۇتىكتەر جەتىلدىرىلە تۇسكەن. وعان ورتاق الىنبالى تۇتقاسى بار تەگىستەيتىن قوس شويىن تابان جاسالعان. ءبىر تابانىمەن كيىم تەگىستەپ جاتقاندا, ەكىنشىسى پەشتىڭ ۇستىنە قىزدىرۋعا قويىلعان. ۇتىكتەردىڭ مۇنداي ءتۇرى ءحVىىى عاسىردا پايدا بولىپ, حح عاسىردىڭ 60-جىلدارىنا دەيىن پايدالانىلعان. ارينە, ول كەزدەرى توق ۇتىكتەر قول­دا­­نىستا بولعانىنا قارا­ماس­تان, شوق ۇتىك تە قولدا­نىلعان. كورمەگە كەلۋشىلەر بىلەۋ مەن شويىن ۇتىكتى ۇستاپ كورۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. كورمەگە مۋزەي قورىنداعى جادىگەرلەر پايدالانىلىپتى. كورمەنى ۇيىمداستىرۋ بويىنشا جۇرگىزىلگەن جۇمىستارعا سۋرەتشى-بەزەن­دىرۋشى پ.ۋكولوۆ, «جەر-سۋ» كلۋ­بىنىڭ جەتەكشىسى ۆ.كول­بين جانە تاعى باسقالار قا­تىستى. – ەجەلگى ادامدار ءۇستى­لەرىنە تەرىدەن تىگىلگەن كيىم كيگەندىكتەن ونى جازىپ, ۇتىك­تەپ كيۋدى دە بىلگەن, – دەدى مۋزەيدىڭ قىزمەتكەرى ساقتاعان سەردالينا, – ول ءۇشىن ەكى تاس پليتا الىنىپ, اراسىندا تەرىنى سالعان. اۋىر سالماقتان تەرى تاق­تايداي تەگىستەلىپ, كيىم رەتىن­دە كەسىپ, ءپىشىپ تىگۋگە دايى­ن بولعان. راۋشان نۇعمانبەكوۆا سەمەي سۋرەتتى تۇسىرگەن اۆتور