ساحنا پاديشاسى تۋرالى ءسوز

الماتىدا ۇلتتىق كىتاپحانانىڭ ن.داۋلەنوۆ اتىنداعى زالىندا قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى حاديشا بوكەەۆانىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان ەسكە الۋ كەشى ءوتتى. رۋحاني شاراعا ەلىمىزدىڭ مادەنيەت جانە ونەر قايراتكەرلەرى, تەاتر ارتىستەرى, ونەر يەسىنىڭ ساحنالاس ءىزباسارلارى مەن شاكىرتتەرى جانە ۇلتتىق كىتاپحانانىڭ قىزمەتكەرلەرى قاتىستى. تەاتر ساحناسىنىڭ پاديشاسىنا اينالعان قازاق ونەرىنىڭ حاديشاسىن شاكىرتتەرى مەن زامانداستارى تەبىرەنە ەسكە الدى. ونىڭ رۋحاني بيىكتىگى, ءومىر تاريحى, ساحناداعى قايتالانباس وبرازدارى, سىرتقى بەينەسى مەن ىشكى دۇنيەسىنىڭ سۇلۋلىعى, بيىك مادەنيەتى, ۇزتازدىق قايراتكەرلىگى ءبارى-ءبا­رى كوز الدىمىزدان ءوت­كەندەي بولدى. قازاق تەاتر ونەرىنىڭ جارىق جۇلدىزىنا اينالعان تاريحي تۇلعانىڭ ءومىر وتكەلدەرى, اسقان اسۋلارى مەن اتتاعان بەلەستەرى, ءجۇرىپ وتكەن جولدارى ونەرپازدىڭ كوزىن كورگەن شاكىرتتەرى مەن ءىزباسارلارى تاراپىنان تەرەڭ مازمۇندا ايتىلدى. حاديشا اپامىزدىڭ ءتالىمىن كورگەن ت. جۇرگەنوۆ اتىنداعى ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ پروفەسسورى, تەاتر ونەرى فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى امان قۇلباەۆ: «حاديشا اپامىزبەن كوپ جىلدار قىزمەتتەس بولدىق. تەاتر ونەرىندەگى پلاستيكالىق ونەردىڭ قىر-سىرىنا قانىقتىرىپ, اركەز انالىق, ۇستازدىق مەيىرىمىنە بولەپ جۇرەتىن. ول كىسىلەردىڭ ىقپالىن, ونەرگە دەگەن تازالىعىن, ومىرگە دەگەن ىڭكارلىگىن كوردىك. سۇلۋ ونەرگە دەگەن قۇلشىنىستى ءارى قاراي قانات­تاندىرۋدا جاستاردى تاربيەلەۋدەگى قاجىرلى ەڭبەگىن اياماعان پاراساتتى دا يبالى تۇلعالاردىڭ ءبىرى ەدى. لەنينگرادتاعى چەركاسوۆ اتىنداعى ينستيتۋتتا ءتالىم العان ول كىسى تالاي-تالاي تەاتر جانە كينو ونەرىنىڭ مايتالماندارىن تاربيەلەپ شىعاردى. كەيىن مەن دە سول ينستيتۋتقا اسپيرانتۋراعا وقۋعا بارعانىمدا وقۋ تەاترىنىڭ ۇلكەن زالىندا «ءبىزدىڭ جۇلدىزدار» دەپ اتالعان ماڭدايشادان حاديشا بوكەەۆانىڭ دا سۋرەتىن كوردىم. ۆ.مەركۋرەۆ, ك.لاۆروۆ سياقتى الەمگە ايگىلى ساحنانىڭ ساڭلاق ءدۇلدۇل­دەرىمەن قاتار تۇرعان حاديشا اپامىزدىڭ بەينەسىن كورگەنىمدە ماعان قانات ءبىت­كەندەي بولدى. ماقتانىش سەزىمىن ۇيا­لاتقانى سونشالىق, قازاق ەكە­نىمە قۋاندىم», دەپ اقتارىلا ەسكە الدى. – حاديشا اپامنىڭ بيازىلىعى, ءمىر­دىڭ وعىنداي سالماقتى سوزدەرى, تەاتر ساحنا­سىنداعى شەبەرلىگى, مەيىرباندىعى مەن ادالدىعى جادىمىزدا جاڭعىرىپ تۇر. ول كىسىمەن تالاي ساحنالىق قويى­لىم­داردا بىرگە ونەر كورسەتتىم. ءار سومداعان كەيىپكەرىنىڭ تاريحىن تەرەڭ زەرتتەپ, ءجۇرىس-تۇرىسى مەن ىشكى جان دۇنيەسىنىڭ بۇلقىنىسىنا دەيىن وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, سول ادامنىڭ وبرازىنا ەنىپ كەتەتىن. ارتىنان ەرگەن ءىزباسارلارىنا باعىت-باعدار كورسەتىپ, ونەر مەن ساحنانىڭ قۇ­دىرەتتىلىگىن ۇعىن­دى­رۋدان جالىقپايتىن جان ەدى. ومىرلىك سەرىگى بايعالي دوسىمجانوۆ ەكەۋى دە سوڭعى دەمى قال­عانشا قازاق ونەرىنە قىزمەت قىلدى» – دەپ ەسكە الدى حالىق ءارتىسى نۇكەتاي مىشباەۆا. بۇگىنگى تاڭدا قازاق تەاتر ونەرىنىڭ تانىمال تۇلعالارىنا اينالعان ءبىر توپ شاكىرتتەرى – ساليقا قوجاقوۆا, بايان يماشەۆا, راحيلا ءابدىراحمانوۆا, بولات ءابدىلمانوۆتار ونەر يەسىنىڭ ساحنادان تىس ومىردەگى ادامي قالىبى مەن ىزگى قاسيەتتەرى جايلى ايتىپ ۇس­تازدارىن تەبىرەنە ەسكە الدى. كەش بارىسىندا ءداس­تۇرلى ءانشى جاسۇلان مۇساعالي قازاقتىڭ قارا دومبىراسىمەن اۋەلەتىپ ءان شىرقاپ, جينالعانداردى ءبىر جەلپىنتىپ تاستادى. حاديشا بوكەەۆانىڭ ونەردەگى تىنىسىن اشىپ ەكىنشى ۇيىنە اينالعان مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى دراما تەاتردىڭ باسشىسى, حاديشا اپامىزدىڭ كەنجە شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى ەرلان ءبىلال, بيىلعى تەاتر كوكتەمى فەستيۆالى قازاق ونەرىنىڭ ايتۋلى تۇلعاسى حاديشا بوكەەۆاعا ارنالاتىنىن ايتتى. تەاتر ساحناسىندا تالاي-تالاي سۇيەك­تى رولدەردى سومداپ, قاسيەتتى ونەر­دىڭ كيەسىن كەتىرمەگەن, تۇنىعىن لايلا­ماعان حاديشا بوكەەۆانىڭ دارا جولى مەن جار­قىن بەينەسى حالىق جادىندا ساقتالىپ, تاريح پاراعىندا قاتتالا بەرمەك. ارمان وكتيابر, جۋرناليست الماتى