پروكۋرور ادۆوكاتتى نە ءۇشىن جازاعا تارتۋدى سۇرادى دەگەن ماسەلە توڭىرەگىندە ويلاندىراتىن تۇستار از ەمەس
جاپتىم جالا, جاقتىم كۇيە
ون ەكىدە ءبىر گ ۇلى اشىلماعان مەكتەپ وقۋشىسىن زورلاۋ وقيعاسى م.جۇماباەۆ اۋدانىندا ورىن العان ەدى. شاعىن ەلدى مەكەندە ورتا مەكتەپ بولماعاندىقتان, ۆاليانىڭ اكە-شەشەسى قىزدارىنىڭ وقۋدى بۋلاەۆو كەنتىندە جالعاستىرۋىن ءجون دەپ شەشكەن. وسىنداعى كوپ بالالى تۋىستارىندا تۇرۋدىڭ ىڭعايى كەلمەگەندىكتەن, ءبىر تانىسىنىڭ ۇيىنە ورنالاستىرعان. تابيعاتىنان توماعا- تۇيىق قىز بالانىڭ جاڭا ورتاعا ءبىردەن ۇيرەنىسىپ كەتە الماي, ءوزىن ساياق ۇستاعانىن سوت ماتەريالدارى دا, كۋاگەرلەر دە ايعاقتايدى. اۋىلدان ۇزاپ شىقپاعان ونى قالانىڭ وزگەشە ءومىر سالتى قىزىقتىردى ما, ءالدە ەلىكتەۋشىلىك پە, ەلدەن ەرەكشەلەنىپ, جارقىراي كيىنۋدى ءسان كورگەن. الايدا, ءجۇرىس-تۇرىسىنان, مىنەز-قۇلقىنان ەشقانداي وعاشتىق بايقالماسا دا, سىنىپتاستارى باسقاشا ويعا جورىپ, بويلارىن اۋلاق سالۋعا تىرىسقان. مەكتەپ مۇعالىمدەرى دە, الەۋمەتتىك پەداگوگتار دا بەيتانىس ورتاعا تاپ بولعان وقۋشىنىڭ وقشالانۋدان, جاتىرقاۋدان ارىلۋىنا, ءوز ورنىن تابۋىنا مۇمكىندىك جاساپ, قامقورلىق-كومەك كورسەتۋدىڭ ورنىنا ساندا بار بولعان سوڭ ساناتتا جۇرگەنىن قاناعات ەتۋمەن شەكتەلگەن ءتارىزدى. بۋلاەۆو – قالا مارتەبەسىن يەلەنەدى دەمەسەڭ شاعىن كەنتتەردىڭ ءبىرى. تۇرعىندار توننىڭ ءىشكى باۋىنداي ارالاسپاسا دا, ءبىر-ءبىرىن جاقسى تانيدى. سول سياقتى ۆاليانىڭ اتا-اناسى دا بۇرىننان بىلەتىن ءۇي يەسىنىڭ ءىشىمدىككە ءۇيىر ەكەنىن ءبىلمەۋى مۇمكىن ەمەس. ونداي ساناتتاعىلاردىڭ «ارپا ءىشىندەگى ءبىر بيداي» قۇساپ كوزگە تەز ءتۇسەتىنى, ءتارتىپ ساقشىلارى نازارىنا لەزدە ءىلىگەتىنى بار. جۇرتشىلىق اراسىندا ارقيلى پىكىر تۋدىرعان وقيعا كامەلەتكە تولماعان قىزدىڭ جانىنا ايىقپاس جارا سالىپ, بۇدان بىلايعى ءومىرىن مۇلدەم ءوزگەرتىپ جىبەردى. سول كۇنى ونىڭ جاستايىنان كەسەل بولىپ جابىسقان دەمىكپە اۋرۋى سىر بەرىپ, دارىگەرگە قارالعان سوڭ پاتەرگە ورالادى. كەلسە, ءۇي يەسىنىڭ ءبىر بەيتانىس جانمەن اراق ءىشىپ وتىرعانىن كورەدى. سوتتا 23 جاستاعى ءجىگىتتىڭ ءوزىنىڭ اناسىنداي ايەلمەن ءبىرگە تۇراتىنى انىقتالادى. ادامگەرشىلىك قاسيەتتەردەن جۇرداي ەكىاياقتى قورقاۋدان ءبارىن كۇتۋگە بولاتىنىن وقۋشى قىز, ارينە, بىلمەيدى. بىراق اش قاسقىرشا جالاڭداعان ءناپسىقۇمارلىق كوزقاراسىنان سەسكەنىپ قالادى. ەسىكتى ىشتەن ورىندىقپەن تىرەپ قويىپ, كوپكە دەيىن ەلەگىزىپ ۇيىقتاي المايدى. ءتۇن ورتاسى اۋا بوتەلكەلەسىنىڭ اۋىر ۇيقىعا كەتكەنىن ءبىلىپ, ارام ويىن ءىشىنە بۇككەن زالىم كورشى بولمەگە قاراي ۇمتىلادى. ەسىكتى بۇزىپ كىرىپ, نە كەرەك, اققا قارا داق سالىپ تىنادى. سوت-ساراپتاما قورىتىندىلارى كورسەتكەندەي, قارشاداي قىزدىڭ قارسىلىعىن باسۋ ءۇشىن بىرنەشە اۋىر دەنە جاراقاتىن سالادى. باس-كوز بولىپ ءجۇر دەپ سەنىپ تاپسىرعان ءۇي يەسى بولعان وقيعانى ءتيىستى ورىندارعا حابارلاۋدىڭ ورنىنا, ابىرويى ايرانداي توگىلگەن قىزدىڭ ءوزىن كىنالاپ, ەشكىمگە ايتپاۋعا كوندىرەدى. ءوڭ مەن ءتۇستىڭ اراسىندا مەڭ-زەڭ قالپى قالعان ول قاپەلىمدە نە دەي قويسىن؟ كوڭىل-كۇيى مەن ۇنجىرعاسىنىڭ مۇلدەم ءتۇسىپ, ءوڭىنىڭ ولىكتەي بوزارىپ جۇرگەنىنە مەكتەپتەگىلەر نازار اۋدارا قويمايدى. اكە-شەشە تاراپىنان دا جىلى قاباق تانىتىلمايدى. جان ازابىن كۇشپەن قانشا تەجەسە دە, ار-ۇياتىنا يە بولا المايدى. ىشكە شەمەن بولىپ قاتقان مۇڭ-شەرىن نەمەرە اعاسىنا اقتارىپ, كوز جاسىن كولدەي ەتەدى. «اۋرۋدا شانشۋ جامان, سوزدە قاڭقۋ جامان». جۇرتشىلىق وعان دەيىن-اق ەل ءىشىن الاتايداي ءدۇرلىكتىرگەن وقيعادان قۇلاقتانىپ, سىپسىڭ ءسوز تاراپ كەتكەن ەدى. ءۇي يەسىنىڭ سوزىنە الدانىپ, جاسىرىپ كەلگەنى ونىڭ باسىنا تاياق بولىپ ءتيدى.ولىمنەن ۇيات كۇشتى
زورلاۋ فاكتىسى بويىنشا قىلمىستىق كودەكستىڭ 120-بابىنا سايكەس ءىس قوزعالعانىن بىلە تۇرا, ايىپتى تاراپ بەيبىت تۇردە مامىلەگە كەلۋدىڭ جولدارىن ىزدەستىرىپ, الايدا, بۇل ارەكەتتەرىنەن تۇك ونبەگەننەن كەيىن «جاقسى قورعانىس – شابۋىل» دەگەندەي, جاس قىزدىڭ نازىك جانىن جارالايتىن عايبات سوزدەردى قارشا بوراتادى. ءماسەلەن, دەنە شىنىقتىرۋ مۇعالىمىمەن ءتوسەكتەس ەكەن دەگەن سىقىلدى ءاڭگىمەلەر دە تارالدى. ۆاليانىڭ بۇعان دەيىن پاك ەكەنىن, ەشقانداي جىنىستىق قاتىناستا بولماعانىن ءدالەلدەيتىن پسيحولوگيالىق-پسيحياتريالىق, مەديتسينالىق ساراپتاما قورىتىندىلارى جالا جابۋ ناۋقانىن توقتاتا المادى. جارايدى, «يت ۇرەدى, كەرۋەن كوشەدىنىڭ» كەرى دەلىك مۇنى. ال بولعان وقيعانى بويامالاپ كورسەتىپ, مەكتەپ وقۋشىسىن جەڭىلتەكتىككە, جەڭىلجۇرىستىككە تەلۋشىلەردىڭ جۋان ورتاسىندا زورلاۋشىنىڭ ادۆوكاتى ءجۇرۋى اقىلعا سىيىمسىز كورىنگەنىمەن, فاكتىنىڭ اتى – فاكت! كولدەنەڭ كوك اتتىلاردىڭ ءبىرى ادامگەرشىلىك ارىنان اتتاپ جاتسا, «ە, قويشى سونى, ورەسى جەتكەنى سول دا», دەپ قولدى ءبىر سىلتەي سالۋعا بولار ەدى. قۇزىرلى سوتتىڭ بيىك مىنبەسىنەن اۋىر ايىپتاردىڭ ايتىلىپ, ونىڭ سوڭى نەگە سوقتىرارىن سورلاپ قالعان قىزدان باسقا ەشكىم بىلمەگەن. جابىق جاعدايدا وتكەن سوتتا پروكۋرور ماكسيم دوروۆيك بۇلتارتپاس ايعاقتار نەگىزىندە كۇدىكتىنىڭ قىلمىسىن دالەلدەپ بەرگەنىنە قاراماستان, قورعاۋشى, كەرىسىنشە, ونى زارداپ شەگۋشى رەتىندە اقتاپ الۋدىڭ, جاۋاپكەرشىلىكتەن قۇتقارۋدىڭ نەبىر ايلا-شارعىلارىن ويلاپ تاپتى. – ول ءۇشىن ۆاليانى بارىنشا جاعىمسىز جاعىنان سيپاتتاپ, ساباق ۇلگەرىمى تومەن, ءتارتىبى ناشار, وتىرىكشى, جەڭىلتەك وقۋشى رەتىندە كورسەتۋگە تىرىستى. ءتىپتى, ونى كۋاگەرلەردىڭ ۆاليا جايلى ايتقان اراشا سوزدەرى دە ەش ويلاندىرمادى, – دەگەن زارداپ شەگۋشىنىڭ ادۆوكاتى سۆەتلانا كورمششيكوۆا تەرگەۋالدى شارالارىنىڭ ءاۋ باستان دۇرىس ءجۇرگىزىلمەگەنىن ايتتى. قوعامدىق ورتادان قاعاجۋ, كوزتۇرتكى كورگەن, مورالدىق قولداۋ تاپپاعان قىزعا تەرگەۋشىلىككە ەر ازاماتتىڭ بەلگىلەنۋى, سۇراق-جاۋاپ الۋ پروتسەسىنە پسيحولوگتىڭ قاتىستىرىلماۋى, ادۆوكات تاراپىنان سوت ادەبىنىڭ ورەسكەل بۇزىلۋى اۋىر سوققى بولىپ تيگەن. دالەلسىز ايىپتاۋلارعا پروكۋرور دا شىداي الماسا كەرەك, ار-نامىس كودەكسىن بۇزعان ادۆوكاتتى جاۋاپقا تارتۋدى تالاپ ەتىپ, سوتقا شاعىم تۇسىرگەن. ءبىز وسى ماسەلە بويىنشا وبلىستىق پروكۋراتۋرانىڭ ەكىنشى باسقارماسىنىڭ جەتەكشىسى باقىتجان سادىبەكوۆپەن سويلەسكەنىمىزدە, ادۆوكاتتىڭ ءىس-ارەكەتىنە بايلانىستى سوت جەكە قاۋلى شىعارماعاندىقتان, شاعىم ءتۇسىرۋ قۇقىعى جوقتىعىن, تەك ادۆوكاتتار القاسىنان اكىمشىلىك شارا قولدانۋ سۇرالعانىن جەتكىزدى. قىلمىستىق ءىس بىرنەشە مارتە قىسقارتىلىپ, تەرگەۋشىلەر اۋىستىرىلعان. مۇنىڭ ءبارى كامەلەتكە تولماعان ءجاسوسپىرىمنىڭ جان كۇيزەلىسىنە ايتارلىقتاي اسەر ەتكەنى انىق. مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق سوتتىڭ ۇكىمىمەن كۇدىكتى كىنالى دەپ تابىلىپ, 13 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلعانىن ۆاليا ەستي العان جوق. ارى اياققا تاپتالىپ, ءجۇيكەسى سىر بەرگەن وقۋشىنىڭ جارىق دۇنيەمەن قوشتاسۋدان باسقا امالى قالماعان ەدى. وزىنە ءوزى قول سالعان ول «مەن بۇلاي ءومىر سۇرە المايمىن» دەگەن ءبىر جاپىراق حات قالدىرىپ, ءوزىنىڭ كىرشىكسىز ادالدىعىن اجالمەن ءدالەلدەگەن. كىنالىنىڭ ادۆوكاتى شىعارىلعان ۇكىممەن كەلىسپەي جوعارى ينستانتسياعا تالاپ ارىز ءتۇسىرۋى زاڭدىق تۇرعىدان دۇرىس-اۋ. ال ادامگەرشىلىكتىڭ قاي قالىبىنا سىيادى دەگەن ساۋال تۋسا, كىبىرتىكتەپ قالارىمىز كادىك. جاس قىزدىڭ اششى ءولىمى مۇز جۇرەكتى جىبىتە الماعان سياقتى. جاقىندا م.جۇماباەۆ اۋدانىنىڭ پروكۋرورى ارمان نۇرتازيننەن ءبىلگەنىمىزدەي, قىلمىستىق قۇرامنىڭ بولماۋىنا بايلانىستى ءىس قىسقارتىلعان. ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان» سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, م.جۇماباەۆ اۋدانى
