ءوڭىردىڭ دامۋ قارقىنى تومەندەمەيدى

ەسەپتى جىلدا ءوڭىر ەكونوميكاسى دامۋىن تومەندەتكەن جوق. ءوندىرىستىڭ فيزيكالىق كولەم يندەكسى 100,3 پايىزدى قۇراپ, 600,1 ميلليارد تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلدى. ونىڭ ىشىندە وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ ءونىمى 8,4 پايىزعا ارتتى. بىلتىردان باستاپ قوستاناي وبلىسىندا شيكىزات كەيىن شەگىنىپ, وڭدەۋ ونەركاسىبىنىڭ قادامى العا باستى. وڭىردەگى ماشينا قۇراستىرۋ مەن اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەۋ سالاسىنداعى ىلكىمدى ىستەردىڭ ءباسى باسىم بولىپ وتىر. مىسالى, 2016 جىلى ماشينا جاساۋ سالا­سىن­­دا قازاق­ستاندىق مازمۇن 4,2 پايىز­عا ارتتى. وتكەن جىلى جۇك ماشي­نالارىن جاساۋ 44,1 پايىزعا ءوسىپ, 206 ماشينا ساپقا قويىلدى. سونىمەن قاتار, استىق جينايتىن 320 كومباين جاسالدى, بۇل الدىڭعى جىلعا قاراعاندا 100 بىرلىككە ارتىق, ياعني ونى ءوندىرۋ 39 پايىزعا ارتقان. جالپى, قوستانايدىڭ ماشينا جاساۋشىلارى سوڭعى جىلد­ارى جەڭىل ماشينالاردىڭ 50 مودە­لىن جاساۋدى يگەردى, سونىڭ ءىشىن­دە SsangYong, Peugeot, IVEGO,Toyoto, Hyndai, JAC cەكىلدى الەم­­دىك مويىندالعان برەندى­لەر بار. «سارىارقااۆتوپروم» زاۋى­تى شى­عار­عان 12 ەلەكتروموبيل ەسەپتى جىلدىڭ جاڭالىعى بولىپ وتىر. «بايان سۇلۋ» كونديتەر فابري­كاسى وتكەن جىلى «التىن ساپا» باي­قاۋىن­دا «حالىق تۇتىناتىن ءۇز­دىك تاۋار» اتالىمى بويىنشا لاۋرەات اتاندى. وبلىس بويىنشا كون­ديتەر­لىك بۇيىمدار 1,6 ەسە, ەت 37,2 پا­يىزعا, شۇ­جىق ونىمدەرى 11,8, ءسۇت پەن قايماق 33,3, سارى ماي 8,1, ۇن 17,9 پايىزعا ارتتى. 2010 جىلى ءوڭىر ونەركاسىبىندە ءوڭ­دەۋ كاسىپورىندارىنىڭ ۇلەسى 29 پايىز بولسا, بىلتىر ول 52,7 پا­يىزعا جەتتى. وبلىس ەكونومي­كاسى­نا ينۆەستيتسيا تارتۋ ءوندىرىس­تىڭ ءوسۋ كەپىلىنە اينالىپ وتىر. وسى جىلدار ىشىندە وبلىس ەكونو­ميكا­سىنا 125 ميلليارد تەڭگە ينۆەس­تيتسيا تارتىلىپ, 84 جوبا جۇزەگە اسىرىلدى, سونىڭ ارقاسىندا 5000 جۇمىس ورنى اشىلدى. تەك بىلتىر عانا 107,8 ميلليارد تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلگەن. ەكىنشى بەسجىلدىقتا كا­سىپ­كەرلىكتى قولداۋ كارتاسىنا ەنگى­زىلگەن 333,4 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيتسيالىق قارجى سالىنعان 19 جوبا جۇزەگە اسىرىلۋعا ءتيىس ەدى. سودان قۇنى 8,9 ميلليارد تەڭگە بو­لاتىن 7 نىسان پايدالانۋعا بە­رىلىپ, 223 ادام جۇمىس ورنىن تاپ­تى. وسى جىلى تاعى دا 16 ميل­ليارد تەڭگە جۇمسالاتىن 3 كاسىپورىن ىسكە قوسىلماق, وندا 306 جۇمىس ورنى ۇسىنىلادى. وبلىس وڭىرىندە وسىمدىك مايىن سىعاتىن ءىرى ەكى ماي زاۋىتى دا «Eurasian Foods Corporation» جانە «KazirAgro» كومپانيالارى ينۆەس­تيتسيالايتىن 34 ميلليارد تەڭگەگە سالىناتىن بولادى. وتكەن جىلى قوستانايلىق دي­قان­دار 5,6 ميلليون توننا استىق جينادى, گەكتار اينالىمى 13,3 تسەنتنەردەن كەلدى. 215 مىڭ توننا مايلى داقىل جينالدى. قويماعا 186 مىڭ توننا كار­­توپ, 71 مىڭ توننا كوكونىس سالىن­­دى. مال ازىعى دا جەتكىلىكتى دايىندالدى. وتكەن جىلى 22 ميلليارد تەڭگەگە 1145 بىرلىك اۋىلشارۋاشىلىق تەح­ني­كا­لارى الىندى. وبلىستان 1,4 ميل­ليون توننا استىق, 860 مىڭ توننا ۇن ەكس­پورتتالدى. بۇل الدىڭعى جىلعا قارا­عاندا 1,5 ەسە كوپ. رەس­پۋب­ليكادان سىرت­قا شىعارىل­عان استىقتىڭ 25, ۇن­نىڭ 30 پايىزى قوستاناي جەرىندە وندىرىلگەن. مال شارۋاشىلىعىندا ءسۇت پەن جۇمىرتقا ءوندىرۋ كولەمى ارتتى. سونىڭ ارقاسىندا ەت 2 مىڭ توننا, ءسۇت 3,5 مىڭ توننا, جۇمىرتقا 15 ملن دانا كوپ وندىرىلگەن. وبلىستا «سىباعا», «قۇلان», «التىن اسىق», «ىرىس» باعدارلا­ما­لا­رى­نىڭ بارلىعى دا اسىرا ورىندالعان. جولدىڭ ەكونوميكا ءۇشىن دە, الەۋمەتتىك سالا ءۇشىن دە پايدا­سى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ەسەپتى جىلى بۇل ماقساتقا بيۋدجەت­تەن 16 ميل­ليارد تەڭگە قارجى ءبولىن­دى. ەكاتەرينبۋرگ –الماتى رەسپۋبليكالىق جولىنداعى توبىل وزەنىنىڭ ۇستىنەن وتەتىن كوپىر­گە جاڭعىرتۋ جۇمىستارى جۇرگى­زىلدى. بىلتىر نەگىزىنەن اۋداندىق ماڭىزى بار جولدارعا كوڭىل ءبولىندى. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا جىل بويىندا اتقارىلعان يگى ىستەرگە ءولىم-ءجىتىمنىڭ ازايعانى كەپىل بولا الادى. نارەستەلەر ءولى­مى 15,9, تۋبەركۋلەزدەن بولاتىن ءولىم-ءجىتىم 9,4, قان اينالى­مىنان قايتىس بولعاندار سانى 2,7 پا­يىز­عا تومەن­دەگەن. ناتيجەسىندە وڭىردەگى جاس ۇزاقتىعى 70,7 جاستى قۇرادى. ارحيمەد بەگەجان ۇلى ءبىلىم, تۇر­عىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋا­شى­لىق, الەۋمەتتىك قورعاۋ, مادە­نيەت, تاعى باسقا سالالارداعى جىل بويى اتقارىل­عان جاقسى ىستەر تۋرا­لى ايتىپ ءوتتى. وبلىستا بيىل اتقارىلار, باس­­تا­لار جوبالار بىتكەن ىستەن دە اۋقىم­دى. قوستاناي قالاسىندا يندۋستريا­لىق ايماقتىڭ ىرگەسى قالانىپ, ونىڭ ينفراقۇرىلىمى جاسالۋدا. وندا بىرنەشە زاۋىت سالىنادى. سونىڭ بىرەگەيى اۆتوكومپونەنتتەر شىعارۋ زاۋىتى بولماق. سونىمەن قاتار, ءبىرسىپىرا ينۆەستيتسيالىق باسقا دا جو­بالار جۇزەگە اساتىن بولادى. مى­سالى, جىلىنا 300 مىڭ توننا ساف­لور مايىن وندىرەتىن زاۋىت تا وسى ين­دۋس­تريالىق ايماقتان ورىن تەبەدى. جوبا كۇنباعىس, باسقا دا مايلى داقىلداردى قابىلداپ, ساقتاي­­تىن ءۇش ەلەۆاتوردى قامتي­تىن بولا­دى. سونى­مەن قاتار, بيىل وبلىس ورتالى­عىن­دا اگرو­ونەر­­كاسىپتىك پاركتىڭ قۇرى­لى­­سى باس­تال­­ماق. وندا نىساننىڭ وندىرىستىك قۋاتىنا ساي جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلماق. وبلىستىڭ مادەني-رۋحاني ومىرىندە دە سەرپىلىستەر كۇتىپ تۇر. ۇلى اعارتۋشى ىبىراي ال­تىن­ساريننىڭ كەسەنەسى قايتادان سالى­نادى, شاقشاق جانىبەككە ءزاۋلىم ەسكەرتكىش ورناتىلادى. قىر­كۇيەك ايىندا كەسەنەسى دايىن بولىپ, كەيكى باتىردىڭ باس سۇيەگى تۋعان جەر قوينىنا تاپسىرىلادى. وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحام­بەتوۆ زالدان قويىلعان سۇراق­تار­دىڭ بارلىعىنا جاۋاپ بەردى, جۇرتشىلىق وكىلدەرى كوتەرگەن الەۋمەتتىك ماسەلە­لەردى الداعى ۋاقىتتا نازاردا ۇستاپ, شەشىمىن تابۋى ءۇشىن جۇمىس جۇرگى­زىلەتىنىن ايتتى. ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان» قوستاناي وبلىسى