ىقتيارحاتپەن كەلگەن قانداستار قالاي تىركەلەدى؟

كەز كەلگەن قازاقستاندىق ۋاقىتشا باسقا قالادا تۇرۋى كەرەك بولسا, ول ۋاقىتشا مەكەن-جاي بويىنشا تىركەۋدەن وتۋگە مىندەتتى. تىركەۋگە تۇرماعان ادامعا 10 اەك (23 مىڭ تەڭگەگە جۋىق) كولەمىندە ايىپپۇل سالىنادى. كوشى-قون زاڭدارىنا ەنگىزىلگەن جاڭا ەرەجە قوعامدا ءجيى تالقىلانعان وزەكتى تاقىرىپقا اينالدى. وسى رەتتە ىقتيارحاتپەن جۇرگەن قانداستارىمىزدى ۋاقىتشا تىركەۋگە الۋ قالاي جۇزەگە اسۋدا دەگەن زاڭدى سۇراق تۋىندايدى. ىقتيارحات – شەت ەل ازاماتتارىنا 10 جىلعا نەمەسە 5 جىلعا بەرىلەتىن قۇجات. ياعني, ازاماتتىق العانعا دەيىن تۇراقتى تىركەۋگە تۇرۋعا مۇمكىندىك بە­رەدى. شەت ەل ازاماتتارى ىق­تيار­حاتتىڭ كومەگى­مەن شەكارادان ۆيزاسىز شىعۋى­نا, ەركىن ءجۇرىپ-تۇرۋىنا مۇمكىن­دىك الادى. ىشكى ىستەر ءمينيسترى­نىڭ 2015 جىلعى 7 ساۋىردەگى №315 بۇيرىعىندا «شەتەلدىكتەر مەن ازاماتتىعى جوق ادامداردى تىركەۋ جانە ولارعا قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىندا تۇراقتى تۇرۋعا رۇقسات بەرۋ», «ازاماتتىعى جوق ادام­دارعا كۋالىك­تەر جانە قازاقستان رەس­پۋبليكاسىندا تۇراقتى تۇرا­تىن شەتەلدىكتەردىڭ تۇرۋىنا ىقتيارحات بەرۋ», «قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن الۋدى جانە ودان شىعۋدى ءتىر­كەۋ» ماسەلەلەرى ايتىلىپ, بەكى­تىلگەن بولاتىن. ماسەلەن, قىتاي حالىق رەس­پۋب­ليكاسىنان ەلىمىزگە ورال­عان قانداسىمىز, الماتى قالا­سىن­داعى «حالىقارالىق قازاق-قىتاي كوللەدجىنىڭ» 2-ءشى كۋرس ستۋدەنتى جۇپار دۇيسەنبەك «ىق­تيارحات الاردا تۇرعىلىقتى مەكەن-جايىم بويىنشا كوشى قون پوليتسياسى ارقىلى اۆتوماتتى تۇردە تۇراقتى تىركەۋگە تۇردىم. تۇرعىلىقتى جەرىم – الماتى وبلىسىنىڭ شەلەك اۋىلى. الماتى قالاسىندا وقي­تىندىقتان العاشىندا ۋا­قىت­شا تىركەۋ ماسەلەسى شىق­قان­دا ازاماتتىق الا قويماعان ءبىز­دەر ءۇشىن ۋاقىتشا تىركەۋگە تۇ­رۋ قالاي بولماق دەپ الاڭ­دا­عا­نىم راس. اركىم ءار ءتۇرلى ايتا­دى. وسىعان قاتىستى ناقتى اق­پاراتتار بەرىلىپ, ءتۇسىندىرۋ جۇ­مىس­تارى جۇرگىزىلسە», دەيدى. وسى سۇراققا جاۋاپ الۋ ماق­ساتىندا الماتى قالاسىن­داعى وسى ماسەلەگە جاۋاپتى ماماندار كەڭەسىنە جۇگىنگەن ەدىك. حالىققا قىزمەت كور­سەتۋ ورتالىقتارىنا حابارلاس­قانىمىزدا, اتالعان سۇراققا جاۋاپ بەرە المايتىندارىن ايتىپ, كوشى-قون پوليتسياسىنا باعىتتادى. الماتى قالالىق كوشى-قون پوليتسياسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى, پولكوۆنيك جاندوس تۇرىس­بەكوۆ ۋاقىتشا تىركەۋ ءما­سە­­­لەسىنىڭ ىقتيارحاتپەن ءجۇر­گەن قانداستارىمىزعا ەشقان­داي قاتىسى جوقتىعىن ايتا­دى. «ازاماتتىق الما­عان قان­داس­تا­رىمىزدىڭ تىركە­لۋ ءما­سەلەسى بۇر­ىن­عى قال­پىندا رەت­تەلەدى. ىشكى ىستەر مينيس­ترلىگىندە وسىعان قاتىستى ءبىراز اڭگى­مەلەر بولعان. دەگەنمەن, ناقتى ماقۇلدانعان جوق. ىقتيار­حاتى بار ەتنوستىق قا­زاق­تار تۇرعىلىقتى مەكەن-جايى بويىنشا تىركەۋگە تۇرا بەرەدى. ىقتيارحاتپەن جۇرگەن باسقا شەت ەل ازاماتتارىنا دا ۋا­قىت­شا تىركەۋگە تۇرۋ كەرەك ەمەس. كە­رى­سىنشە, ول ازاماتتار تۇراقتى ءتىر­­كەۋگە تۇرعان جەرىنەن باسقا مە­كەن-جايعا ۋاقىتشا تىركەلگەن جاع­­دايدا بۇل زاڭ بۇزۋشىلىق بولىپ ەسەپتەلەدى. وسىنداي ساۋال­مەن بىزگە كەلىپ جاتقان ازاماتتار لەگى كوپ. ولارعا بارىنشا ءتۇ­­سىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جا­­تىر.ۋاقىتشا تىركەۋ بويىنشا ول ازاماتتارعا ەشقانداي الاڭ­داۋدىڭ قاجەتى جوق», – دەدى ول. كوشى-قون پوليتسياسى قىز­مەت­كەرىنىڭ بۇل جاۋابىنان كوپشىلىكتى الاڭداتقان ماسە­لەنىڭ ارا-جىگى اشىلعانداي بولعانى راس. ويتكەنى, جۇپار دۇيسەنبەك تىلگە تيەك ەتكەندەي, عالامتور بەتتەرى مەن جاۋاپتى مەكە­مەلەردىڭ سايتتارىنان بۇل ساۋالعا قاتىستى ناقتى اقپارات تابا المادىق. تاريحي اتامەكەنىنە كوش ءتۇ­زەپ جاتقان قانداس­تا­رىمىزدىڭ باسىم بولىگى ءوز­بەكستان مەن قىتايدان قونىس اۋدارعان­دار. مەملەكەت تا­راپىنان ولارعا بارىنشا قولداۋ كورسەتىلۋدە. ەلباسىمىز «الەمدە ءوز قان­داستارىن اتاجۇرتقا جيناپ, مەملەكەتتىك تۇرعىدان ارنايى باعدارلامالار قابىلداعان, كەلگەندەردىڭ جاڭا ورتادا جاتسىنباي, بىردەن ءسىڭىپ, جايلى عۇمىر كەشىپ كەتۋىنە بارلىق جاعدايلارىن جاساپ جاتقان دۇنيە جۇزىندەگى ءۇش ەلدىڭ ءبىرى – قازاقستان», دەپ بەكەر ايتپاسا كەرەك. قانداستارىمىزدىڭ الەۋ­مەتتىك جاعدايىنىڭ جاق­سا­رىپ, ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋى ەلى­مىز ءۇشىن زور ابىروي. وسى رەتتە ولارعا قۇقىقتىق تۇر­عى­دان كومەك كورسەتۋ بارلىق قو­عام ءمۇ­شەلەرىنىڭ مىندەتى بولۋعا ءتيىس. ارمان وكتيابر, جۋرناليست الماتى