ازەربايجان ميللي مەدجليسىنىڭ دەپۋتاتى اديل اليەۆپەن اڭگىمە
– قازاقستانعا حوش كەلدىڭىز! ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بۇعان دەيىن دە بىرنەشە مارتە كەلگەنىڭىز ەسىمىزدە...
– كوپ راحمەت! ءيا, قازاقستانعا ءۇشىنشى مارتە جولىم ءتۇسىپ وتىر. ەڭ العاش بىرنەشە جىل بۇرىن تمد ەلدەرى پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنىڭ وتىرىسىنا كەلگەن بولاتىنبىز. ەكىنشى رەت وتكەن جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا قازاقستانداعى پارلامەنتتىك سايلاۋعا حالىقارالىق بايقاۋشى رەتىندە قاتىستىق. سايلاۋدىڭ حالىقارالىق تالاپتارعا ساي, ءادىل وتكەنىنە كۋا بولدىق. وسى جولى ازەربايجان-قازاقستان پارلامەنتارالىق دوستىق توبىنىڭ جەتەكشىسى رەتىندە كەلىپ وتىرمىن. الداعى ۋاقىتتا سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىزگە تاعى دا جولىم تۇسەدى دەگەن ۇمىتتەمىن.
– جالپى, ازەربايجان مەن قازاقستان اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ دامۋ بارىسىن قالاي باعالايسىز؟
– ءبىز قازاقستاندى ازەربايجاننىڭ سەنىمدى دوسى, باۋىرلاس مەملەكەت دەپ تانيمىز. ەكى ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ دەڭگەيىندە, پارلامەنتاريلەر دەڭگەيىندە وتە جاقسى دوستىق قاتىناستاردىڭ ورناعانىنا كوپ جىل ءوتتى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ءوزارا دوستىعىمىز نىعايىپ, قارىم-قاتىناستارىمىز كۇشەيىپ كەلە جاتقانىن كورىپ وتىرمىز.
ءبىز قازاقستانعا جانە قازاقستان باسشىسىنا ەرەكشە قۇرمەتپەن قارايمىز. ەكى ەل باسشىلىعىنىڭ اراسىنداعى دوستىقتى جوعارى باعالايمىز. ءوز باسىم مەملەكەتتەرىمىزدىڭ اراسىنداعى پارلامەنتارالىق دوستىق توبىنىڭ جەتەكشىسى رەتىندە بىزگە دەيىن جاسالعان جۇمىستاردى ودان ءارى جەتىلدىرە تۇسۋگە مۇددەلىمىن. سونداي-اق, جاساعان جۇمىستارىمىزدىڭ الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تابا بەرۋىنە تىلەكتەسپىن. قازاقستاندىق ارىپتەستەرىمىزبەن ويىمىز ءبىر جەردەن شىعادى دەپ ۇمىتتەنەمىن.
– قازاقستاندى مەكەندەيتىن ازەربايجان ەتنوسىنىڭ وكىلدەرى جەتەرلىك. ولاردىڭ مۇنداعى تۇرمىس-تىرشىلىگى تۋرالى قانداي پىكىردەسىز؟
– بيىل ازەربايجان حالقىنىڭ قازاقستان مەن ورتالىق ازيا ەلدەرىنە جەر اۋدارىلعانىنا سەكسەن جىل تولىپ وتىر. سەكسەن جىل بۇرىن قازاق حالقى ءبىزدىڭ قانداستارىمىزعا ادامي تۇرعىدا ۇلكەن جاقسىلىق جاسادى. ازەربايجاندىقتاردى شەتتەتپەي, باۋىرىنا تارتتى. ونى ءبىز ەشقاشان ۇمىتپايمىز.
بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا تۇراتىن ازەربايجانداردىڭ قاتارى 120 مىڭعا جۋىقتايدى. ولار وزدەرىن بوتەن ەلدە ەمەس, ءوز ەلىندە جۇرگەندەي سەزىنەدى. قازاقستاننىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنىڭ بارلىق سالاسىندا ازەربايجان ۇلتىنىڭ وكىلدەرى بار. ەلدىڭ دامۋىنا, ءوسىپ-وركەندەۋىنە بارشا قازاقستاندىقتارمەن بىرگە ۇلەس قوسىپ جاتىر. قازاقستاندا حالىق يگىلىگى ءۇشىن جاسالىپ جاتقان جاقسىلىقتاردىڭ بارلىعىن كورۋدە.
ازەربايجان حالقىنىڭ سالت-ءداستۇرىنە, تىلىنە, رۋحاني قۇندىلىقتارىنا قۇرمەتپەن قاراپ, ولاردى ساقتاپ قالۋعا بارلىق جاعداي جاسالعانىن جاقسى بىلەمىن. شىنىمدى ايتسام, ءوز باسىم, جەرگىلىكتى ازەربايجانداردىڭ اراسىنان بۇل ەلگە كوڭىلى تولمايتىن ادامدى كەزدەستىرگەن دە, ول تۋرالى ەستىگەن دە ەمەسپىن.
– قازاقستان-ازەربايجان اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستاردىڭ كەلەشەگى تۋرالى ايتساڭىز.
– ەكى مەملەكەتتىڭ بىرلەسكەن ءىرى جوبالارى بار. ءاسىرەسە, مۇناي, ينۆەستيتسيا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق قارقىندى دامۋدا. تەمىر جول, سۋ جولى, اۆتوموبيل جولى سالالارىنداعى ينفراقۇرىلىمدى ورىستەتۋدە جاقسى جەتىستىكتەرگە جەتتىك. بۇل ەكى ەلدىڭ دە ەكونوميكاسىنا سەرپىن بەرۋدە.
سونىمەن قاتار, باسقا مەملەكەتتەر قاتىساتىن جوبالار دا از ەمەس. قازاقستان مەن ازەربايجاننىڭ تەرريتورياسى تاريحتاعى ۇلى جىبەك جولىنىڭ اسا ماڭىزدى بولىگى ەكەنىن بىلەسىز. وسى ورايدا, جاڭعىرعان ۇلى جىبەك جولى – بىرنەشە مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن قامتيتىن اسا ءىرى حالىقارالىق جوبا بولىپ وتىر. جالپى, ازيا مەن ەۋروپانى بايلانىستىرۋدا ەكى ەلدىڭ گەوگرافيالىق ورنى ۇلكەن ماڭىزعا يە, بۇل – ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزدى ورىستەتۋ ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىك.
بۇگىندە اقتاۋ پورتى ارقىلى ەۋروپادان ازياعا, ازيادان ەۋروپاعا جۇك تاسىمالداۋ جولعا قويىلعان. قازاقستان ءۇشىن ازەربايجان پورتتارى ارقىلى ەۋروپاعا شىعۋ ەكونوميكالىق جاعىنان وتە ءتيىمدى. ازەربايجان دا ءوزىنىڭ كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا كۇش سالىپ جاتىر.
قازاقستان مەن ازەربايجان پرەزيدەنتتەرى ەكى ەلدىڭ مۇددەسىن كوزدەيتىن, ەكەۋىنە دە ءتيىمدى ساياسي, ەكونوميكالىق باستامالاردىڭ بارلىعىن قولداپ, قۋاتتاپ كەلەدى. ءاسىرەسە, سوڭعى جىلدارى بايلانىس نىعايىپ كەلە جاتىر دەپ ايتا الامىن. سول سەبەپتى, قازاقستان-ازەربايجان قاتىناستارىنىڭ بولاشاعىنا زور سەنىممەن قاراعان ءجون.
ءبىز قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتى تۇركى الەمىنىڭ اقساقالى دەپ بىلەمىز. قازاقستان باسشىلىعىنىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتىنا قاشاندا قۇرمەتپەن قارايمىز. جالپى, ەكى ەل باسشىلىعى حالىقارالىق ارەنادا ءبىر-ءبىرىنىڭ باستامالارىن ۇنەمى قولداپ كەلەدى. بولاشاقتا قازاقستان مەن ازەربايجاننىڭ ارىپتەستىك, دوستىق قاتىناستارى تەرەڭدەي تۇسەتىنىنە كامىل سەنەمىن.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
ارنۇر اسقار,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ورىنباي بالمۇرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
– قازاقستانعا حوش كەلدىڭىز! ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بۇعان دەيىن دە بىرنەشە مارتە كەلگەنىڭىز ەسىمىزدە...
– كوپ راحمەت! ءيا, قازاقستانعا ءۇشىنشى مارتە جولىم ءتۇسىپ وتىر. ەڭ العاش بىرنەشە جىل بۇرىن تمد ەلدەرى پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنىڭ وتىرىسىنا كەلگەن بولاتىنبىز. ەكىنشى رەت وتكەن جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا قازاقستانداعى پارلامەنتتىك سايلاۋعا حالىقارالىق بايقاۋشى رەتىندە قاتىستىق. سايلاۋدىڭ حالىقارالىق تالاپتارعا ساي, ءادىل وتكەنىنە كۋا بولدىق. وسى جولى ازەربايجان-قازاقستان پارلامەنتارالىق دوستىق توبىنىڭ جەتەكشىسى رەتىندە كەلىپ وتىرمىن. الداعى ۋاقىتتا سىزدەردىڭ ەلدەرىڭىزگە تاعى دا جولىم تۇسەدى دەگەن ۇمىتتەمىن.
– جالپى, ازەربايجان مەن قازاقستان اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ دامۋ بارىسىن قالاي باعالايسىز؟
– ءبىز قازاقستاندى ازەربايجاننىڭ سەنىمدى دوسى, باۋىرلاس مەملەكەت دەپ تانيمىز. ەكى ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ دەڭگەيىندە, پارلامەنتاريلەر دەڭگەيىندە وتە جاقسى دوستىق قاتىناستاردىڭ ورناعانىنا كوپ جىل ءوتتى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ءوزارا دوستىعىمىز نىعايىپ, قارىم-قاتىناستارىمىز كۇشەيىپ كەلە جاتقانىن كورىپ وتىرمىز.
ءبىز قازاقستانعا جانە قازاقستان باسشىسىنا ەرەكشە قۇرمەتپەن قارايمىز. ەكى ەل باسشىلىعىنىڭ اراسىنداعى دوستىقتى جوعارى باعالايمىز. ءوز باسىم مەملەكەتتەرىمىزدىڭ اراسىنداعى پارلامەنتارالىق دوستىق توبىنىڭ جەتەكشىسى رەتىندە بىزگە دەيىن جاسالعان جۇمىستاردى ودان ءارى جەتىلدىرە تۇسۋگە مۇددەلىمىن. سونداي-اق, جاساعان جۇمىستارىمىزدىڭ الداعى ۋاقىتتا دا جالعاسىن تابا بەرۋىنە تىلەكتەسپىن. قازاقستاندىق ارىپتەستەرىمىزبەن ويىمىز ءبىر جەردەن شىعادى دەپ ۇمىتتەنەمىن.
– قازاقستاندى مەكەندەيتىن ازەربايجان ەتنوسىنىڭ وكىلدەرى جەتەرلىك. ولاردىڭ مۇنداعى تۇرمىس-تىرشىلىگى تۋرالى قانداي پىكىردەسىز؟
– بيىل ازەربايجان حالقىنىڭ قازاقستان مەن ورتالىق ازيا ەلدەرىنە جەر اۋدارىلعانىنا سەكسەن جىل تولىپ وتىر. سەكسەن جىل بۇرىن قازاق حالقى ءبىزدىڭ قانداستارىمىزعا ادامي تۇرعىدا ۇلكەن جاقسىلىق جاسادى. ازەربايجاندىقتاردى شەتتەتپەي, باۋىرىنا تارتتى. ونى ءبىز ەشقاشان ۇمىتپايمىز.
بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا تۇراتىن ازەربايجانداردىڭ قاتارى 120 مىڭعا جۋىقتايدى. ولار وزدەرىن بوتەن ەلدە ەمەس, ءوز ەلىندە جۇرگەندەي سەزىنەدى. قازاقستاننىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنىڭ بارلىق سالاسىندا ازەربايجان ۇلتىنىڭ وكىلدەرى بار. ەلدىڭ دامۋىنا, ءوسىپ-وركەندەۋىنە بارشا قازاقستاندىقتارمەن بىرگە ۇلەس قوسىپ جاتىر. قازاقستاندا حالىق يگىلىگى ءۇشىن جاسالىپ جاتقان جاقسىلىقتاردىڭ بارلىعىن كورۋدە.
ازەربايجان حالقىنىڭ سالت-ءداستۇرىنە, تىلىنە, رۋحاني قۇندىلىقتارىنا قۇرمەتپەن قاراپ, ولاردى ساقتاپ قالۋعا بارلىق جاعداي جاسالعانىن جاقسى بىلەمىن. شىنىمدى ايتسام, ءوز باسىم, جەرگىلىكتى ازەربايجانداردىڭ اراسىنان بۇل ەلگە كوڭىلى تولمايتىن ادامدى كەزدەستىرگەن دە, ول تۋرالى ەستىگەن دە ەمەسپىن.
– قازاقستان-ازەربايجان اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستاردىڭ كەلەشەگى تۋرالى ايتساڭىز.
– ەكى مەملەكەتتىڭ بىرلەسكەن ءىرى جوبالارى بار. ءاسىرەسە, مۇناي, ينۆەستيتسيا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق قارقىندى دامۋدا. تەمىر جول, سۋ جولى, اۆتوموبيل جولى سالالارىنداعى ينفراقۇرىلىمدى ورىستەتۋدە جاقسى جەتىستىكتەرگە جەتتىك. بۇل ەكى ەلدىڭ دە ەكونوميكاسىنا سەرپىن بەرۋدە.
سونىمەن قاتار, باسقا مەملەكەتتەر قاتىساتىن جوبالار دا از ەمەس. قازاقستان مەن ازەربايجاننىڭ تەرريتورياسى تاريحتاعى ۇلى جىبەك جولىنىڭ اسا ماڭىزدى بولىگى ەكەنىن بىلەسىز. وسى ورايدا, جاڭعىرعان ۇلى جىبەك جولى – بىرنەشە مەملەكەتتىڭ مۇددەسىن قامتيتىن اسا ءىرى حالىقارالىق جوبا بولىپ وتىر. جالپى, ازيا مەن ەۋروپانى بايلانىستىرۋدا ەكى ەلدىڭ گەوگرافيالىق ورنى ۇلكەن ماڭىزعا يە, بۇل – ءبىزدىڭ ەكونوميكامىزدى ورىستەتۋ ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىك.
بۇگىندە اقتاۋ پورتى ارقىلى ەۋروپادان ازياعا, ازيادان ەۋروپاعا جۇك تاسىمالداۋ جولعا قويىلعان. قازاقستان ءۇشىن ازەربايجان پورتتارى ارقىلى ەۋروپاعا شىعۋ ەكونوميكالىق جاعىنان وتە ءتيىمدى. ازەربايجان دا ءوزىنىڭ كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا كۇش سالىپ جاتىر.
قازاقستان مەن ازەربايجان پرەزيدەنتتەرى ەكى ەلدىڭ مۇددەسىن كوزدەيتىن, ەكەۋىنە دە ءتيىمدى ساياسي, ەكونوميكالىق باستامالاردىڭ بارلىعىن قولداپ, قۋاتتاپ كەلەدى. ءاسىرەسە, سوڭعى جىلدارى بايلانىس نىعايىپ كەلە جاتىر دەپ ايتا الامىن. سول سەبەپتى, قازاقستان-ازەربايجان قاتىناستارىنىڭ بولاشاعىنا زور سەنىممەن قاراعان ءجون.
ءبىز قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتى تۇركى الەمىنىڭ اقساقالى دەپ بىلەمىز. قازاقستان باسشىلىعىنىڭ جۇرگىزىپ وتىرعان ساياساتىنا قاشاندا قۇرمەتپەن قارايمىز. جالپى, ەكى ەل باسشىلىعى حالىقارالىق ارەنادا ءبىر-ءبىرىنىڭ باستامالارىن ۇنەمى قولداپ كەلەدى. بولاشاقتا قازاقستان مەن ازەربايجاننىڭ ارىپتەستىك, دوستىق قاتىناستارى تەرەڭدەي تۇسەتىنىنە كامىل سەنەمىن.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن
ارنۇر اسقار,
«ەگەمەن قازاقستان»
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ورىنباي بالمۇرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
