كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردىڭ نەگىزگى باعىتتارى باياندالعان قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ۇستىمىزدەگى جىلى قاڭتاردا جاريالاعان ۇندەۋى مەملەكەت پەن ازاماتتىق قوعامدى اشىق ۇنقاتىسۋعا شاقىردى. وسىعان وراي, ءبىز بۇل ماسەلە توڭىرەگىندە ءوز ويىمەن ءبولىسۋ ءۇشىن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ عىلىم كوميتەتى مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ەركەش نۇرپەيىسوۆپەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.
– ەركەش قالي ۇلى, پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇسىنىپ وتىرعان كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ حالىق اراسىندا كەڭ قولداۋ تابۋى بۇل قادامنىڭ شىنايى ءومىردەن وزىق تۇرعاندىعىن ءبىلدىرمەي مە؟
– البەتتە. قازىرگى ۋاقىتتا جاڭا مەملەكەت پەن جاڭا ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستاردى قالىپتاستىرۋدىڭ قيىن كەزەڭى ارتتا قالدى. ەلىمىزدەگى جاعدايدىڭ تۇراقتالۋى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ تۇراقتى قىزمەت ەتۋى, نارىقتىق ەكونوميكانىڭ مىزعىماس نەگىزدەرىنىڭ ەنگىزىلۋى پرەزيدەنتكە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ءتۇرلى سالاسىنا باسشىلىق ەتۋدەن ارىلىپ, باسقا ماڭىزدى ىستەرگە كۇش جۇمىلدىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اتاپ ايتساق, ولار – سىرتقى ساياسات, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك پەن ەلدىڭ قورعانىس قابىلەتى. ماسەلەن, پرەزيدەنت وكىلەتتىگىنىڭ مۇنداي باسىمدىقتارى 2017 جىلعى 25 قاڭتارداعى كونستيتۋتسيالىق تۇزەتۋلەر جوباسىندا قاراستىرىلعان. وعان ءسايكەس, پرەزيدەنتكە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ بۇل باعىتتارىنا جاۋاپتى جەتەكشىلەردى تاعايىندايتىن ەرەكشە قۇقىق بەرىلگەن. ال باسقا ورتالىق جەتەكشىلەردى تاعايىنداۋ قۇقىعى ماجىلىسپەن كەڭەسۋدەن سوڭ عانا بەكىتىلەدى.
دەگەنمەن, كونستيتۋتسيانىڭ 40-بابىنا سايكەس, پرەزيدەنت حالىق پەن مەملەكەتتىك بيلىك بىرلىگىنىڭ, كونستيتۋتسيانىڭ مىزعىماستىعىنىڭ, ادام جانە ازامات قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ نىشانى ءارى كەپىلى رەتىندە مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بارلىق تارماعىنىڭ كەلىسىپ جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتەدى. مىسالى, ءۇندەۋدە «جاڭا جاعدايدا بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى قاتىناستاردىڭ جوعارى تورەلىك ءرولى, ستراتەگيالىق قىزمەتى پرەزيدەنت ءۇشىن باسىمدىق بولادى» دەپ بەلگىلەنگەن. ال كونستيتۋتسيادا پرەزيدەنتتىڭ مۇنداي مارتەبەسى بەلگىلەنبەگەن. بۇل كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەردە دە جوق.
– وسىعان بايلانىستى, مەملەكەتتىك بيلىك تارماقتارىنىڭ اراسىنداعى جوعارعى اربيتر رەتىندە پرەزيدەنتتىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن نىعايتۋ ءۇشىن كونستيتۋتسيا باپتارىنا ءتيىستى تولىقتىرۋلار قاجەت بولادى دەيسىز عوي.
– دۇرىس ايتاسىز, مۇنداي جاعدايدا كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ قورىتىندىسى پرەزيدەنتتىڭ پارلامەنتتى, تۇتاستاي العاندا, سەنات پەن ءماجىلىستى, سونداي-اق, ۇكىمەتتى تاراتۋدا ايرىقشا قۇقىعىن قامتاماسىز ەتەدى. ناقتى ايتقاندا, بۇل جەردە ماسەلە پارلامەنتتى تاراتۋدا ەمەس, دەپۋتاتتاردىڭ قۇزىرەتتىلىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋدا بولۋى ءتيىس. سونداي-اق, ءماجىلىستىڭ ءوزىن ءوزى تاراتۋ تاجىريبەسى دە زاڭ شەڭبەرىنە ەنبەيتىنىن ايتا كەتكەن ءجون. ءماجىلىستىڭ قۇقىقتىق نەگىزدە قىزمەتىنىڭ توقتاتىلۋىنا دەپۋتاتتاردىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن وتستاۆكاعا كەتۋ تۋرالى ءوتىنىش ءبىلدىرۋى سەبەپ بولۋى مۇمكىن. بۇل جاعدايدا زاڭ ەرەجەلەرىن بۇزباي, ءماجىلىس وكىلەتتىگىنىڭ قالعان مەرزىمىنە جانە بوس ورىندارعا سايلاۋ وتكىزۋگە بولادى.
– پرەزيدەنتتىڭ ۇندەۋىندە ۇكىمەتكە مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى بەكىتۋ جانە ونى ورىنداۋ بويىنشا جاۋاپكەرشىلىك ارتتىرۋ تۋرالى ايتىلعان. بۇل باعدارلامالار نارىقتىق جاعدايلارعا ساي كەلەتىن باسقارۋ قىزمەتىن جاڭاشا قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرە مە؟
– ارينە. ۇكىمەت ازىرلەيتىن, بيزنەس-قۇرىلىمدار جانە ءوندىرىستىك ەمەس سەكتور ىسكە اسىراتىن مەملەكەتتىك باعدارلامالار ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك سالالاردىڭ تەڭدەستىرىلگەن دامۋىن قامتاماسىز ەتەدى. سوندىقتان, كونستيتۋتسيادا نارىقتىڭ كەيدە قيسىندى شەكتەن شىعىپ كەتەتىن ستيحياسىن رەتتەۋدىڭ پارمەندى قۇرالى بولاتىن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ رەتتەۋشى ءرولى كورسەتىلۋى ءتيىس.
مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ مىندەتى – تاۋار-ماتەريالدىق قۇندىلىقتاردىڭ شىعىندارىن, قارجىسىن جانە ونىڭ كوزدەرىن, تۇتىنۋشىلارىن ەسەپكە الا وتىرىپ, ءوندىرىستىڭ كولەمىن انىقتاۋ. بۇل تەڭدەستىرىلگەن ەكونوميكالىق دامۋعا قول جەتكىزۋگە ءمۇمكىندىك بەرەدى. مۇنىڭ بارلىعى كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن ءوزگەرىستەر جوباسىندا كورسەتىلۋى ءتيىس.
– قازاقستاننىڭ سوت جۇيەسى سوڭعى كەزدەرى وراسان زور وزگەرىستەرگە ۇشىرادى. سونىڭ ناتيجەسىندە بۇگىندە ءادىل سوت جۇيەسى قالىپتاستى, سۋديالاردى تاعايىنداۋ ءتارتىبى ءوزگەردى, ءىس قاراۋدىڭ بەس دەڭگەيلى ساتىسى ءۇش دەڭگەيگە الماستىرىلدى. بۇعان نە ايتاسىز؟
– ءيا, ءسىز ايتىپ وتىرعان وسى جانە باسقا دا ءىس-شارالار ءوزىنىڭ وڭ اسەرىن تيگىزىپ, بۇگىندە سوت جۇيەسىن جاقسارتا ءتۇستى. الايدا, ادىلەتتىلىكتىڭ قولجەتىمدىلىگىنە كەدەرگى بولىپ تۇرعان تاعى ءبىر نارسە بار, ول – ادۆوكات قىزمەتتەرىنىڭ قۇنى مەن مەملەكەتتىك باج سالىعى. داۋدى سوت تارتىبىمەن قاراستىرۋدى قيىن ساناۋى سياقتى, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق ءبىلىمىنىڭ تومەندىگىن ەسكەرمەگەن كۇندە دە, سوتتاردا ءىس جۇرگىزۋ شىعىندارى سوتقا شاعىمدانۋ سانىنىڭ از بولۋىنا اسەر ەتۋشى ەلەۋلى فاكتورلاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. بۇل ماسەلەنى جەڭىلدەتۋ ماقساتىمەن, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن لاۋازىمدى تۇلعالارعا قاتىستى سوتقا ارىزدانعان ازاماتتاردى مەملەكەتتىك باج تولەۋدەن بوساتۋ ءجون بولار ەدى.
سونىمەن قاتار, وسىنداي ازاماتتارعا سوتتا مۇددەلەرىن قورعاۋ بويىنشا تەگىن قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ كەرەك. ءناتيجەسىندە, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ولاردىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىن ازاماتتىق باقىلاۋ ارتىپ, شەنەۋنىكتەردىڭ وزبىرلىعى ازايار ەدى. سونداي-اق, سوت بيلىگىنىڭ اتقارۋشى بيلىككە قاتىستى تەجەۋشى ىقپالى بايقالار ەدى. الايدا, اتالعان ماسەلەلەر كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن ءوزگەرىستەر جوباسىنا كىرمەگەندىگىن اتاپ ءوتۋ قاجەت.
– پروكۋراتۋرانىڭ قاداعالاۋ قۇزىرەتىنە بايلانىستى نە ايتاسىز؟
– مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتى مەن اكتىلەرىن باقىلاۋ بويىنشا پروكۋراتۋرا قىزمەتىنە جالپى وڭ باعا بەرە وتىرىپ, كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىن جالپى قاداعالاۋ ماقساتىمەن جوسپارلى تەكسەرۋ پراكتيكاسىن قاتاڭ سىنعا الۋ كەرەك. بۇل تەكسەرىستەر كەزىندە قۇجاتتاردى تاركىلەۋ, قىزمەتكەرلەردەن سۇراق-جاۋاپ الۋ, ءتىپتى, كاسىپورىن ەسەپشوتتارىن تۇتقىنداۋ ونىڭ جۇمىسىنا كەدەرگى كەلتىرىپ, كەيدە شىعىنعا دا اكەلىپ سوقتىرادى. مۇنداي تەكسەرۋلەر بۇرىن تەك جۇمىسشىلاردىڭ جانە قۇقىعى بۇزىلعان ازاماتتاردىڭ, قۇقىق بۇزۋشىلىق بەلگىلەرىن انىقتاعان مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وتىنىشتەرى بويىنشا عانا ىسكە اسىرىلاتىن ەدى.
پرەزيدەنتتىڭ ۇندەۋىنەن تۋىندايتىن جانە زاڭدى تۇرعىدان شەشىلۋى ءتيىس ماسەلەلەر شەڭبەرى بۇل ماقالادا كورسەتىلگەننەن, ارينە, ەداۋىر اۋقىمدى.
اڭگىمەلەسكەن
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردىڭ نەگىزگى باعىتتارى باياندالعان قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ۇستىمىزدەگى جىلى قاڭتاردا جاريالاعان ۇندەۋى مەملەكەت پەن ازاماتتىق قوعامدى اشىق ۇنقاتىسۋعا شاقىردى. وسىعان وراي, ءبىز بۇل ماسەلە توڭىرەگىندە ءوز ويىمەن ءبولىسۋ ءۇشىن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ عىلىم كوميتەتى مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ جەتەكشى عىلىمي قىزمەتكەرى, زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ەركەش نۇرپەيىسوۆپەن اڭگىمەلەسكەن ەدىك.
– ەركەش قالي ۇلى, پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇسىنىپ وتىرعان كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ حالىق اراسىندا كەڭ قولداۋ تابۋى بۇل قادامنىڭ شىنايى ءومىردەن وزىق تۇرعاندىعىن ءبىلدىرمەي مە؟
– البەتتە. قازىرگى ۋاقىتتا جاڭا مەملەكەت پەن جاڭا ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستاردى قالىپتاستىرۋدىڭ قيىن كەزەڭى ارتتا قالدى. ەلىمىزدەگى جاعدايدىڭ تۇراقتالۋى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ تۇراقتى قىزمەت ەتۋى, نارىقتىق ەكونوميكانىڭ مىزعىماس نەگىزدەرىنىڭ ەنگىزىلۋى پرەزيدەنتكە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ءتۇرلى سالاسىنا باسشىلىق ەتۋدەن ارىلىپ, باسقا ماڭىزدى ىستەرگە كۇش جۇمىلدىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. اتاپ ايتساق, ولار – سىرتقى ساياسات, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك پەن ەلدىڭ قورعانىس قابىلەتى. ماسەلەن, پرەزيدەنت وكىلەتتىگىنىڭ مۇنداي باسىمدىقتارى 2017 جىلعى 25 قاڭتارداعى كونستيتۋتسيالىق تۇزەتۋلەر جوباسىندا قاراستىرىلعان. وعان ءسايكەس, پرەزيدەنتكە مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ بۇل باعىتتارىنا جاۋاپتى جەتەكشىلەردى تاعايىندايتىن ەرەكشە قۇقىق بەرىلگەن. ال باسقا ورتالىق جەتەكشىلەردى تاعايىنداۋ قۇقىعى ماجىلىسپەن كەڭەسۋدەن سوڭ عانا بەكىتىلەدى.
دەگەنمەن, كونستيتۋتسيانىڭ 40-بابىنا سايكەس, پرەزيدەنت حالىق پەن مەملەكەتتىك بيلىك بىرلىگىنىڭ, كونستيتۋتسيانىڭ مىزعىماستىعىنىڭ, ادام جانە ازامات قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ نىشانى ءارى كەپىلى رەتىندە مەملەكەتتىك بيلىكتىڭ بارلىق تارماعىنىڭ كەلىسىپ جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتەدى. مىسالى, ءۇندەۋدە «جاڭا جاعدايدا بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى قاتىناستاردىڭ جوعارى تورەلىك ءرولى, ستراتەگيالىق قىزمەتى پرەزيدەنت ءۇشىن باسىمدىق بولادى» دەپ بەلگىلەنگەن. ال كونستيتۋتسيادا پرەزيدەنتتىڭ مۇنداي مارتەبەسى بەلگىلەنبەگەن. بۇل كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەردە دە جوق.
– وسىعان بايلانىستى, مەملەكەتتىك بيلىك تارماقتارىنىڭ اراسىنداعى جوعارعى اربيتر رەتىندە پرەزيدەنتتىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن نىعايتۋ ءۇشىن كونستيتۋتسيا باپتارىنا ءتيىستى تولىقتىرۋلار قاجەت بولادى دەيسىز عوي.
– دۇرىس ايتاسىز, مۇنداي جاعدايدا كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ قورىتىندىسى پرەزيدەنتتىڭ پارلامەنتتى, تۇتاستاي العاندا, سەنات پەن ءماجىلىستى, سونداي-اق, ۇكىمەتتى تاراتۋدا ايرىقشا قۇقىعىن قامتاماسىز ەتەدى. ناقتى ايتقاندا, بۇل جەردە ماسەلە پارلامەنتتى تاراتۋدا ەمەس, دەپۋتاتتاردىڭ قۇزىرەتتىلىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتۋدا بولۋى ءتيىس. سونداي-اق, ءماجىلىستىڭ ءوزىن ءوزى تاراتۋ تاجىريبەسى دە زاڭ شەڭبەرىنە ەنبەيتىنىن ايتا كەتكەن ءجون. ءماجىلىستىڭ قۇقىقتىق نەگىزدە قىزمەتىنىڭ توقتاتىلۋىنا دەپۋتاتتاردىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن وتستاۆكاعا كەتۋ تۋرالى ءوتىنىش ءبىلدىرۋى سەبەپ بولۋى مۇمكىن. بۇل جاعدايدا زاڭ ەرەجەلەرىن بۇزباي, ءماجىلىس وكىلەتتىگىنىڭ قالعان مەرزىمىنە جانە بوس ورىندارعا سايلاۋ وتكىزۋگە بولادى.
– پرەزيدەنتتىڭ ۇندەۋىندە ۇكىمەتكە مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى بەكىتۋ جانە ونى ورىنداۋ بويىنشا جاۋاپكەرشىلىك ارتتىرۋ تۋرالى ايتىلعان. بۇل باعدارلامالار نارىقتىق جاعدايلارعا ساي كەلەتىن باسقارۋ قىزمەتىن جاڭاشا قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرە مە؟
– ارينە. ۇكىمەت ازىرلەيتىن, بيزنەس-قۇرىلىمدار جانە ءوندىرىستىك ەمەس سەكتور ىسكە اسىراتىن مەملەكەتتىك باعدارلامالار ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك سالالاردىڭ تەڭدەستىرىلگەن دامۋىن قامتاماسىز ەتەدى. سوندىقتان, كونستيتۋتسيادا نارىقتىڭ كەيدە قيسىندى شەكتەن شىعىپ كەتەتىن ستيحياسىن رەتتەۋدىڭ پارمەندى قۇرالى بولاتىن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ رەتتەۋشى ءرولى كورسەتىلۋى ءتيىس.
مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ مىندەتى – تاۋار-ماتەريالدىق قۇندىلىقتاردىڭ شىعىندارىن, قارجىسىن جانە ونىڭ كوزدەرىن, تۇتىنۋشىلارىن ەسەپكە الا وتىرىپ, ءوندىرىستىڭ كولەمىن انىقتاۋ. بۇل تەڭدەستىرىلگەن ەكونوميكالىق دامۋعا قول جەتكىزۋگە ءمۇمكىندىك بەرەدى. مۇنىڭ بارلىعى كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن ءوزگەرىستەر جوباسىندا كورسەتىلۋى ءتيىس.
– قازاقستاننىڭ سوت جۇيەسى سوڭعى كەزدەرى وراسان زور وزگەرىستەرگە ۇشىرادى. سونىڭ ناتيجەسىندە بۇگىندە ءادىل سوت جۇيەسى قالىپتاستى, سۋديالاردى تاعايىنداۋ ءتارتىبى ءوزگەردى, ءىس قاراۋدىڭ بەس دەڭگەيلى ساتىسى ءۇش دەڭگەيگە الماستىرىلدى. بۇعان نە ايتاسىز؟
– ءيا, ءسىز ايتىپ وتىرعان وسى جانە باسقا دا ءىس-شارالار ءوزىنىڭ وڭ اسەرىن تيگىزىپ, بۇگىندە سوت جۇيەسىن جاقسارتا ءتۇستى. الايدا, ادىلەتتىلىكتىڭ قولجەتىمدىلىگىنە كەدەرگى بولىپ تۇرعان تاعى ءبىر نارسە بار, ول – ادۆوكات قىزمەتتەرىنىڭ قۇنى مەن مەملەكەتتىك باج سالىعى. داۋدى سوت تارتىبىمەن قاراستىرۋدى قيىن ساناۋى سياقتى, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق ءبىلىمىنىڭ تومەندىگىن ەسكەرمەگەن كۇندە دە, سوتتاردا ءىس جۇرگىزۋ شىعىندارى سوتقا شاعىمدانۋ سانىنىڭ از بولۋىنا اسەر ەتۋشى ەلەۋلى فاكتورلاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. بۇل ماسەلەنى جەڭىلدەتۋ ماقساتىمەن, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن لاۋازىمدى تۇلعالارعا قاتىستى سوتقا ارىزدانعان ازاماتتاردى مەملەكەتتىك باج تولەۋدەن بوساتۋ ءجون بولار ەدى.
سونىمەن قاتار, وسىنداي ازاماتتارعا سوتتا مۇددەلەرىن قورعاۋ بويىنشا تەگىن قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ كەرەك. ءناتيجەسىندە, مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ولاردىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارىن ازاماتتىق باقىلاۋ ارتىپ, شەنەۋنىكتەردىڭ وزبىرلىعى ازايار ەدى. سونداي-اق, سوت بيلىگىنىڭ اتقارۋشى بيلىككە قاتىستى تەجەۋشى ىقپالى بايقالار ەدى. الايدا, اتالعان ماسەلەلەر كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن ءوزگەرىستەر جوباسىنا كىرمەگەندىگىن اتاپ ءوتۋ قاجەت.
– پروكۋراتۋرانىڭ قاداعالاۋ قۇزىرەتىنە بايلانىستى نە ايتاسىز؟
– مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتى مەن اكتىلەرىن باقىلاۋ بويىنشا پروكۋراتۋرا قىزمەتىنە جالپى وڭ باعا بەرە وتىرىپ, كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىن جالپى قاداعالاۋ ماقساتىمەن جوسپارلى تەكسەرۋ پراكتيكاسىن قاتاڭ سىنعا الۋ كەرەك. بۇل تەكسەرىستەر كەزىندە قۇجاتتاردى تاركىلەۋ, قىزمەتكەرلەردەن سۇراق-جاۋاپ الۋ, ءتىپتى, كاسىپورىن ەسەپشوتتارىن تۇتقىنداۋ ونىڭ جۇمىسىنا كەدەرگى كەلتىرىپ, كەيدە شىعىنعا دا اكەلىپ سوقتىرادى. مۇنداي تەكسەرۋلەر بۇرىن تەك جۇمىسشىلاردىڭ جانە قۇقىعى بۇزىلعان ازاماتتاردىڭ, قۇقىق بۇزۋشىلىق بەلگىلەرىن انىقتاعان مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وتىنىشتەرى بويىنشا عانا ىسكە اسىرىلاتىن ەدى.
پرەزيدەنتتىڭ ۇندەۋىنەن تۋىندايتىن جانە زاڭدى تۇرعىدان شەشىلۋى ءتيىس ماسەلەلەر شەڭبەرى بۇل ماقالادا كورسەتىلگەننەن, ارينە, ەداۋىر اۋقىمدى.
اڭگىمەلەسكەن
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان»
سوڭعى جاڭالىقتار
ەرتەڭ ەلىمىزدىڭ باسىم بولىگىندە جاڭبىر مەن قار جاۋادى
اۋا رايى • بۇگىن, 18:43
مەملەكەت باسشىسى ليتۆا پرەزيدەنتىنە قۇتتىقتاۋ جەدەلحاتىن جولدادى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 18:15
حالىقارالىق قاۋىمداستىق كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ اشىقتىعىن باعالادى
رەفەرەندۋم • بۇگىن, 17:56
تەڭگە نەلىكتەن نارىقتاعى باعاعا اسەر ەتە الماي وتىر؟
قارجى • بۇگىن, 17:50
جاپونيانىڭ ۇلتتىق كۇنىنە وراي استانادا جاپون سالتى ورىندالدى
مەرەكە • بۇگىن, 17:34
پرەزيدەنت UAE SWAT Challenge-2026 جارىسىنىڭ جەڭىمپازدارىن ماراپاتتادى
پرەزيدەنت • بۇگىن, 17:31
اۋە بيلەتىندەگى قاتە جازىلعان دەرەكتەر قانداي جاعدايدا تەگىن تۇزەتىلەدى؟
قوعام • بۇگىن, 17:21
تازا پايدا 7%-عا ءوستى: ءوسىم بويىنشا قاي بانك كوش باستاپ تۇر؟
ەكونوميكا • بۇگىن, 17:12
اقتوبە وبلىسىندا جولدى كۇتىپ-ۇستاماعان 66 شەنەۋنىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى
ايماقتار • بۇگىن, 17:06
جۇمىس ورىندارى, تەحنولوگيالار, ينۆەستيتسيالار: تشو-نىڭ جەرگىلىكتى ءوندىرىستى دامىتۋداعى ءرولى
ەكونوميكا • بۇگىن, 16:52
جالپىۇلتتىق كواليتسياسىنىڭ استانا قالالىق فيليالى قۇرىلدى: 1 000 ءىس-شارا وتكىزىلەدى
ەلوردا • بۇگىن, 16:44
عالىمدار ديابەت جانە جۇرەك اۋرۋلارىنىڭ الدىن الاتىن ءونىم ازىرلەپ جاتىر
قوعام • بۇگىن, 16:40
الماتىدا اۋعان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرىنە قۇرمەت كورسەتىلدى
قوعام • بۇگىن, 16:33
ەلوردادا ونەركاسىپ ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 3,4 ترلن تەڭگەدەن استى
ەكونوميكا • بۇگىن, 16:30
