قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ حالىق الدىندا ەسەپتى كەزدەسۋىن وتكىزدى.
ءوندىرىس ورگە باستى
ايماقتىڭ نەگىزگى ەكونوميكاسى مۇناي وندىرىسىنە تىكەلەي بايلانىستى بولعانىمەن, سوڭعى جىلدارى ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ ماسەلەسى قولعا الىنعان ەدى. سونىڭ ارقاسىندا ايماق دامۋىنىڭ بىرقاتار كورسەتكىشتەرىندە وڭ ديناميكا انىق بايقالادى. ايتالىق, وڭىردە جەرگىلىكتى شيكىزاتتى وڭدەيتىن, ونىمدەرى الەمدىك نارىقتا سۇرانىسقا يە بولاتىن بىرقاتار كاسىپورىندار سالىنىپ جاتىر. ناقتى دالەل رەتىندە, بىلتىر ەكى بىردەي تسەمەنت زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى باستالعانىن ايتا الامىز. جاڭاقورعانداعى زاۋىت قۇرىلىس تسەمەنتىن, شيەلىدەگى كاسىپورىن تامپوناجدى تسەمەنت وندىرەدى. بۇل ەكى جوبا بويىنشا ينۆەستيتسيانىڭ كولەمى 74 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايدى. جوبا تولىق جۇزەگە اسقاندا 400 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. «سونىمەن قاتار, «ارالتۇز» اكتسيونەرلىك قوعامى قۋاتتىلىعى 300 توننالىق كالتسيلەندىرىلگەن سودا زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسىن قولعا الماق. اتالمىش جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا قازاقستان دامۋ بانكى كەلىسىپ وتىر. بۇل ەل ازاماتتارى تۇتىناتىن كالتسيلەندىرىلگەن سودانىڭ 75 پايىزىن وتەيتىن بىردەن ءبىر زاماناۋي زاۋىت بولماق. ايتپاقشى, يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا وندىرىسكە يسپان تسەحىن قوسۋدىڭ ناتيجەسىندە «ارالتۇز» بۇگىندە ءوز ءونىمىنىڭ 60 پايىزىن شەت ەلگە ەكسپورتتاۋدا. سوڭعى ەكى جىلدىڭ وزىندە زاۋىت رەسەيدىڭ اس تۇزى نارىعىنىڭ 12 پايىزىن يەلەندى. ال 2016 جىلى كاسىپورىن اس جانە تەحنيكالىق تۇز شىعاراتىن ەكىنشى تسەحتى ىسكە قوستى. ناتيجەسىندە, قۇرعاقتىلىعى نولدىك اس تۇزىن ءوندىرۋ كولەمى جەتى ەسەگە ۇلعايدى. شىعارىلاتىن ونىمدەردىڭ ءتۇرى كوبەيدى جانە قوسىمشا 200-دەن استام جۇمىس ورنى قۇرىلۋدا»,– دەدى قىرىمبەك ەلەۋ ۇلى. قىزىلوردا قالاسىنىڭ يندۋستريالاندىرۋ ايماعىندا ۇشوكسيدتى موليبدەن ءوندىرىسى بويىنشا كاسىپورىن جۇمىسىن باستايدى. كاسىپورىننىڭ ونىمدەرى اتوم ەنەرگەتيكاسى مەن اۆياتسيالىق-عارىشتىق تەحنيكادا, ميكرو جانە وپتوەلەكترونيكادا پايدالانىلادى. وسى ورايدا, ونىمدەردى جاپونياعا ەكسپورتتاۋ دا جوسپاردا بار دۇنيە. كەن ورىندارىن قايتا قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى اياقتالدى. ماسەلەن, «شالقيا» قورعاسىن-مىرىش كەن ورنىندا كەن بايىتۋ كومبيناتى مەن گاز-تۋربينالى ەلەكتر ستانساسىن سالۋ جۇمىستارى باستالادى. بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ەۋروپالىق بانك ىنتا تانىتىپ وتىر. فەرروقورىتپا زاۋىتى بويىنشا جۇمىستار جالعاسۋدا. جوبانىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى دايىندالىپ, ينفراقۇرىلىمدارى تارتىلدى. بىلتىر ۆارشاۆادا اتالعان جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا پولياك كومپانياسىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى. سونىمەن بىرگە, پولشانىڭ ۇلتتىق بانكى جوباعا شامامەن 300 ميلليون اقش دوللارى كولەمىندە ينۆەستيتسيا سالۋعا دايىن ەكەنىن راستاعان.جالاقى قارىزى جوق
داعدارىس زامانىندا ايلىقتىڭ كەشىگۋى, جۇمىس ورىندارىنىڭ قىسقارۋى سەكىلدى كەلەڭسىز جاعدايلاردىڭ ورىن الاتىنىن بىلەمىز. بىلتىر قىزىلوردا وبلىسىندا 900 ميلليون تەڭگەدەن استام جالاقى قارىزى ءوندىرىلىپتى. جالاقىنى ۋاقتىلى تولەۋ ماسەلەسىن ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستادىق. ەڭبەكاقىعا قارىز مەكەمەلەردىڭ پروبلەماسىن «قولمەن باسقارۋ» جولىمەن شەشۋگە تۋرا كەلدى. وتكەن جىلى 54 كاسىپورىنداعى 900 ميلليون تەڭگەدەن استام جالاقى قارىزى جەدەل تۇردە ءوندىرىلدى, دەيدى اكىم. سولايشا, 5600 ادام ادال اقى, ماڭداي تەرىنىڭ وتەۋىن الدى. جۇمىس ورىندارىنىڭ قىسقارماۋى دا نەگىزگى ماقساتتىڭ ءبىرى. وسى ورايدا, وبلىستاعى بارلىق ءىرى كاسىپورىندارمەن مەموراندۋم بەكىتىلىپ, جۇمىس ورىندارىن ساقتاۋ تۋرالى كەلىسىم جاسالعان بولاتىن. بىرقاتار كاسىپورىندار ەكونوميكالىق جاعدايىنىڭ قيىنداۋىنا بايلانىستى جۇمىسشىلاردى قىسقارتۋعا ءماجبۇر بولدى. بىلتىردىڭ وزىندە 503 ادام وسىنداي جاعدايمەن بەتپە-بەت كەلگەن. سوعان قاراماستان, ايماقتا جىل كولەمىندە 11 مىڭنان اسا جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلسا, ونىڭ 10 مىڭعا جۋىعى تۇراقتى جۇمىس ورىندارى ەكەن. ناتيجەسىندە جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن ساقتاپ قانا قويماي, ونى 2016 جىلدىڭ باسىنداعى 5 پايىزدان تومەندەتۋگە قول جەتتى. ال 2017 جىلى 9500-گە جۋىق تۇراقتى جۇمىس ورنىن اشۋ مىندەتى بار. وتكەن جىلى «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنىڭ ارقاسىندا اسىرەسە, قۇرىلىس سەكتورىندا جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا مۇمكىندىك الدىق. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋ ەسەبىنەن 18 مىڭنان استام ادام قۇرىلىستا جۇمىسپەن قامتىلدى, دەدى ق.كوشەرباەۆ. وسى ورايدا سوڭعى ءۇش جىلدا قىزىلوردا قالاسىندا 11 شاعىن اۋداننىڭ سالىنعانىن ايتا كەتكەن ءجون شىعار.اۋىل شارۋاشىلىعى ادىمىن اشتى
تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعى مەرەكەسى قارساڭىندا سىر شارۋالارى ەل تاريحىندا تۇڭعىش رەت كۇرىشتىڭ ءار گەكتارىنان 56 تسەنتنەردەن جيناپ, رەكورد ورناتتى. ال جەكەلەگەن شارۋاشىلىقتار 80 تسەنتنەرگە دەيىن ءونىم الدى. بۇل وتە ۇلكەن كورسەتكىش. سوڭعى 3 جىلدا كۇرىشتىڭ جالپى جيىنتىق ءونىمى ۇشتەن ءبىر بولىككە كوبەيگەن. بۇعان داقىل كولەمىن ۇلعايتۋدان ەمەس, قايتا كۇرىش سورتتارىنىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ ەسەبىنەن قول جەتىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ەكسپورتقا شىعارۋ نەگىزگى مىندەتتەردىڭ ءبىرى. اتالمىش باعىتتا دا بىرقاتار شارۋالار قولعا الىنعان. مىسالى, وتكەن جىلى شيەلى اۋدانىندا قۋاتتىلىعى تاۋلىگىنە 400 ليتر شۇبات وندىرەتىن تسەح ىسكە قوسىلدى. قىزىلوردا قالاسىندا جارتىلاي فابريكات ەت ونىمدەرىنىڭ فابريكاسى, سىرداريا اۋدانىندا جىلىنا 250 توننا ءونىم شىعاراتىن ەت كومبيناتى بار 10 مىڭ باس قوزى وسىرەتىن كەشەن سالىندى. ايماق تۇرعىندارى تۇتىناتىن قۇس ەتىنىڭ بارلىق كولەمى وزگە وبلىستاردان كەلەتىنىن ەسكەرىپ, بۇل ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋدى ماقسات ەتتىك. وسىلايشا, قۇس ەتى ءوندىرىسى بويىنشا جوبالاردى ىنتالاندىرا باستادىق. رەسپۋبليكالىق ينۆەستيتسيالىق ورتالىقتىڭ قارجىسى ەسەبىنەن سىرداريا اۋدانىندا ۇيرەك پەن قاز وسىرەتىن قۇس فەرماسىنىڭ جوباسىن نەسيەلەندىردىك. قازىردىڭ وزىندە بۇل فەرمادا 10 مىڭنان استام قۇس وسىرىلۋدە, دەدى قىرىمبەك ەلەۋ ۇلى. وبلىستىڭ اگرارلىق سەكتورى شەتەلدىك ينۆەستورلار ءۇشىن دە قولايلى بولا تۇسۋدە. سونداي بىرلەسكەن جوبالاردىڭ ءبىرى – 2018 جىلى جاڭاقورعان اۋدانىندا تومات سىقپاسىن شىعاراتىن زاۋىتتى ىسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. سونداي-اق, جاڭاقورعان اۋدانىندا جىلىنا 100 مىڭ توننا كەشەندى مينەرالدى تىڭايتقىشتار وندىرەتىن زاۋىت قۇرىلىسىن باستاۋ جوسپارلانىپ وتىر. ال ارال اۋدانىندا تۇيە ءسۇتىن وڭدەۋ زاۋىتى سالىنباق. قازىر بۇل جوبالار شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن بىرگە ازىرلەنۋ ۇستىندە. باقشا داقىلدارى ءوندىرىسى دە قالىپقا كەلۋدە. بىلتىر قىزىلوردانىڭ قاۋىنى رەسەي مەن قىرعىزستان نارىعىنا شىقتى. بيىل دا باقشا داقىلدارىنىڭ كولەمىن ۇلعايتۋ جوسپاردا تۇر.ءتۇيىن
بيىلعى ەسەپتى كەزدەسۋدىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى رەتىندە ونىڭ تىكەلەي ەفير ارقىلى كورسەتىلىپ, حالىقتىڭ ونلاين ءتۇرىندە سۇراق قويعانىن ايتار ەدىك. اكىمنىڭ قۇر ەسەبى ەمەس, اتقارۋشى بيلىك پەن حالىقتىڭ تىكەلەي ديالوگى تۇرىندەگى كەزدەسۋدە ايماقتاعى بارلىق سالا بويىنشا ءسوز قوزعالىپ, ناقتى جاۋاپ الىندى. ەرجان بايتىلەس, «ەگەمەن قازاقستان» قىزىلوردا وبلىسى
