وپەك كوتەرگەن باعانى اقش تومەندەتىپ جاتىر

2017 جىلدىڭ 1 قاڭ­تارىنان باستاپ وپەك پەن وعان كىرمەيتىن وزگە دە مۇناي ەكسپورتتاۋشى ەلدەر مۇناي ءوندىرىسى كولەمىن جىل ورتاسىنا دەيىن تاۋلىگىنە 1,2 ملن باررەلگە ازايتۋ تۋرالى ورتاق كەلىسىمگە كەلگەن ەدى. ۇيىمنىڭ مالىمەتىنشە, بۇگىندە اتالعان كورسەتكىشتىڭ 90 پايىزى ورىندالعان. سونىڭ ىشىندە ساۋد ارا­بياسى, يراك پەن بىرىك­كەن اراب امىرلىكتەرى جوسپارلى كورسەتكىشتى ورىنداپ تاستاسا, وتكەن اپتادا رەسەي وزىنە تيەسىلى 600 مىڭ باررەلدىڭ 300 مىڭىن قىسقارتقا­نىن مالىمدەدى. كەرىسىنشە, ليۆيا مەن نيگەريا اتال­عان كەلىسىمدى ءالى ورىنداماي وتىر. ال تاۋلىگىنە 20 مىڭ باررەل قىسقارتاتىن بو­لىپ كەلىسكەن قازاقستان قاڭ­تار اياقتالماي جاتىپ ءون­دى­رىستى جەلتوقسانداعى كور­سەتكىشپەن سالىستىرعاندا 30 مىڭ باررەلگە ازاي­تىپ, ۇيىم الدىنداعى مىن­دەت­تەمەسىن ارتىعىمەن ورىن­داپ تاستاعان. بۇل تۋرالى ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكا ءمي­نيسترى قانات بوزىمباەۆ جۋر­ناليستەرگە بەرگەن سۇح­باتىندا ايتقان ەدى. ال وتكەن اپتادا ەلباسىنىڭ قا­بىل­داۋىندا بولعان مي­نيستر جاڭا تاپسىرما ال­دى. پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ وعان بيىل مۇ­ناي ءوندىرىسىن كوبەيتۋدى تاپ­سىردى. وسىلايشا, ەلىمىزدىڭ باس ەنەرگەتيگى ءبىر جاعىنان وپەك شارتىن ساقتاي وتى­رىپ, ەكىنشى جاعىنان وتان­دىق مۇناي ءوندىرىسىن قايتا كۇشەيتۋگە بەكىنىپ وتىر. حالىقارالىق ەنەرگەتي­كا­لىق اگەنتتىكتىڭ مالى­مەتىنشە, وپەك ەلدەرى مۇ­ناي ءوندىرىسىن قاڭتار ايىن­­دا كەلىسىمشارتتا كور­سەتىل­گەن كورسەتكىشتەن 90 پا­يىز­­عا ازايتىپ ۇلگەرىپتى. وسى­­لاي­شا, مۇناي ءوندىرىسى قاڭ­تار ايىندا تاۋلىگىنە 1 ملن باررەلگە قىسقارىپ, جال­­پى ءوندىرىس كولەمى قا­زىر 32,06 ملن باررەلگە تە­­ڭەست­ى. ال جىل باسىن­دا شي­كى­زات نارىعىنا جا­ساعان بولجامىندا اقش-تىڭ Goldman Sachs ينۆەس­تيتسيالىق بانكى مۇناي ءوندىرىسىن ازايتۋ تۋرالى وپەك+ (ۇيىمعا مۇشە جانە وعان كىرمەيتىن ەكسپورتتاۋشى ەلدەر) كەلىسىمىنىڭ 84 پا­يىزعا ورىندالاتىنىن حابارلاعان ەدى. جالپى, بانك مامان­دارىنىڭ پىكىرىنشە, 2018 جىلعا دەيىن نارىقتاعى بۇل ەكىۇدايىلىق ساقتال­عانى­مەن, جىل ورتاسىنا دەيىن قارا التىن قۇنى باررەلىنە 59 دوللاردى ماڭايلاپ قالۋى ءتيىس. 1 قاڭتاردا كەلىسىمشارت كۇشىنە ەنگەننەن كەيىن نا­رىقتاعى مۇناي باعاسى ەداۋىر كوتەرىلدى. جىلدى 50 دوللاردىڭ ۇستىندە قورى­تىندىلاعان برەنت ماركالى مۇناي اينالاسى ءبىر ايدىڭ ىشىندە 10 پايىزعا دە­يىن كوتەرىلىپ, قاڭتاردىڭ سو­ڭىندا 57 دوللارعا دە­يىن جەتتى. الايدا, وپەك+ ەل­دەرىنىڭ ءوندىرىستى ازايت­قانىن ءوز ۇپايلارىنا ءتيىم­دى پايدالانا بىلگەن اقش ەنەر­گەتيكالىق كومپا­نيا­­­لارى ءوندىرىستى ەسەلەپ ارت­­­تىر­دى. امەريكالىق Baker Hughes اگەنتتىگىنىڭ مالى­مەتىنشە, قازىرگى تاڭدا اقش-تا جۇمىس ىستەپ تۇر­عان بۇرعىلاۋ قۇرىل­عى­لارى­نىڭ سانى 2015 جىل­دىڭ قارا­شا­سىنان بەرگى رە­كورد­تىق كور­سەتكىشكە جەت­كەن. ياعني, اقش شي­كىزات نارىعىن­دا ءوزى­نىڭ ورنىن بەلگىلەي باس­تادى. ينۆەستورلاردىڭ وپەك+ كەلىسىمىنە ءبىر كەز­دەرى سەنىمسىزدىكپەن قارا­عانى دا وسى ەدى. ەۋرا­زيا­­لىق كەڭىستىكتە ءوندىرىس ازاي­تىل­عانىمەن, ەسەسىنە اقش-تىڭ تاقتاتاس مۇ­نايى نا­رىقتاعى ۇلەسىن ارت­تىرۋ­دا. بۇل, ارينە, وپەك-ءتىڭ جوس­پارىنا قايشى كەلىپ تۇر. نارىقتاعى ۇسىنىستىڭ كوپ­تىگىن جويۋ ءۇشىن ءوندىرىستى ازاي­تىپ, ۇسىنىس پەن سۇرا­نىستىڭ تەپە-تەڭدىگىن ورنا­تىپ باعانى قالىپقا كەلتى­رە­مىز دەگەن وپەك ەلدەرىنە ەندى اقش ءوندىرىسى كەدەرگىسىن كەلتىرۋدە. ماسەلەن, كەشە عانا وپەك ۇيىمىنىڭ اي سايىنعى ەسەبىندە ءوندى­رىس كولەمىنىڭ ازايتىلۋى جوس­پاردان ارتىق ورىندا­لىپ جاتقانى ايتىلعانى­مەن, باعا كەرىسىنشە, اپتا باسىن­دا وتكەن اپتا سوڭىن­داعى كورسەتكىشتەن ارزان­داپ, 55,80 دوللارعا دەيىن قۇلدىرادى. ويتكەنى, اقش وندىرىسكە قارقىن بەرۋدە. تەڭگەنىڭ دوللارعا شاق­قانداعى باعامىنا نەگىزگى اسەر ەتۋشى فاكتور مۇناي بولسا, ءوز كەزەگىندە مۇنايدىڭ قۇنىن بەلگىلەۋدە دوللاردىڭ وزىندىك قۇنىنىڭ ماڭىزى جوعارى. Commerzbank ساراپشىسى كارستەن ءفريتچ­تىڭ پىكىرىنشە, 57 دوللار­لىق مەجەنى ساقتاپ تۇرۋ ءۇشىن قازىرگى تاڭدا شيكىزات نارىعى دايىن. الايدا, ترامپ پرەزيدەنتتىگىنىڭ ال­عاش­قى كۇندەرىنەن باستاپ قور نارىعىندا دوللار باعا­­مىنىڭ تۇراقسىزدىعى قارا التىن باعاسىن ءبىر ورىن­­عا تۇراقتاتپاي وتىر. ەگەر جىل ورتاسىنا دەيىن دول­­لار ءوز ورنىن تاۋىپ, ءتىپتى نى­­عايا تۇسەتىن بولسا, مۇناي باعا­­سى ءالى دە كوتەرىلە ءتۇسۋى ءتيىس. سالىستىرمالى تۇر­دە 2017 جىل شيكىزات نارى­عى ءۇشىن جايلى بول­ماق. حالىق­ارالىق ەنەرگەتي­كا­لىق اگەنتتىك قارا التىن قۇنى 57,5 دوللار بولادى دەيدى. ال Goldman Sachs ينۆەستيتسيالىق بانكى بۇل كورسەتكىشتى 59 دوللارعا دەيىن كوتەرگەن. جىل باسىن­دا «سامۇرىق-قازىنانىڭ» جا­سا­عان جورامالىندا مۇناي باعاسى 50-52 دوللار ارا­لىعىندا اۋىتقيدى دەلىنگەن. دەگەنمەن, بۇل جورامال­دىڭ اقيقاتتان الشاق ەكەنى قازىردىڭ وزىندە بايقالۋدا. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىن­شە, باعا ەندى 54 دوللاردان تۇسپەۋى ءتيىس. قالاي دەگەندە دە, قازاق­ستان ەكونوميكاسى مۇنداي ستسەناريلەردىڭ وربۋىنە دايىن. ولاي دەيتىنىمىز, دۇي­سەنبىدە ۇلتتىق ەكونو­ميكا ءمينيسترى تيمۋر سۇلەي­مەنوۆ ۇكىمەتتە 2017-2019 جىلدارعا ارنالعان بيۋد­جەت­تىڭ ناقتىلانعان نۇسقاسىن تانىستىردى. وندا الداعى جىلى ءىجو ءوسىمى 2,5 پايىز بولادى دەۋمەن قاتار, مۇ­ناي باعاسى 50 دوللارمەن بەل­گىلەنگەن. ال تەڭگەنىڭ دول­لار­عا شاققانداعى باعامى 330 دەپ بەكىتىلگەن.