بىرلىك پەن بەرەكە مەيرامى

ناۋرىز مەيرامى ەلىمىزدە العاش رەت ازاتتىقتىڭ اق تاڭى ارايلاپ اتاردان ءۇش جىل بۇرىن تويلانعانى بەلگىلى. سول كەزدەن بەرى قازىر جىلدان-جىلعا ءمانى مەن ماڭىزى ارتىپ كەلە جاتقان مەيرام قازاق دالاسىنىڭ ءار جەرىندە ەرەكشە ىقىلاس­پەن اتالىپ ءجۇر. بيىلعى ناۋرىز مەيرامى دا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ءسان-سالتاناتپەن اتاپ ءوتىلدى. سونىڭ ىشىندە مەرەكەنىڭ باستى الاڭىنا اينالعان استانادا 22 ناۋرىزدا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن ناۋرىز العاش رەت «قازاق ەلى» مونۋمەنتى الاڭىندا ءوتتى. استانا تۇرعىندارى مەن قو­ناق­تارى الدىندا سويلەگەن ءسو­زىن­دە ەل پرەزيدەنتى ناۋرىزدىڭ ەڭ ەجەلگى مەرەكەلەردىڭ ءبىرى ەكەنىنە جانە بەس مىڭ جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى اتاپ ءوتىلىپ كەلە جاتقانىنا توقتالدى. – حالقى­مىز ۇلى كۇنگە با­لا­عان, جىل باسى ساناعان جاسامپاز ناۋرىز – بىرلىك پەن بەرەكە مەيرامى. بارشاڭىزدى وسى ۇلا­عاتتى مەرەكەمەن شىن جۇرەكتەن قۇت­تىقتايمىن! الەمنىڭ وزگە مەملەكەتتەرىمەن بىرگە ءبىز دە كۇن­تىزبەلىك جاڭا جىلدى دا, كوك­تەم مەرەكەسى ناۋرىزدى دا اتاپ وتەمىز. سونداي-اق, ونى ءدال قۇر­بان ايت پەن روجدەستۆو كۇن­دە­رىن­دەگىدەي قۋانىشتى كوڭىل-كۇيمەن, شىنايى سەزىممەن تويلايمىز. قايتا جاڭارعان ناۋرىزدىڭ تاريحى – ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى­مىز­دىڭ تاريحى! ءبىز كونە تاري­حى­مىزدان كۇش-قۋات الىپ, تاۋەل­سىز­دىك تۋرالى ءوز ارمانىمىزدى ءجۇ­زە­گە اسىرا الدىق, – دەدى پرەزيدەنت. نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق­ستان ءوز تاۋەلسىزدىگىنىڭ جيىر­ما­سىنشى جىلىنداعى كوكتەمدى قۋاتتى, تۇراقتى جانە قارىشتاپ دامىپ كەلە جاتقان مەملەكەت  رەتىندە قارسى الىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. الەم ەلدەرىندە سوڭعى ەكى جىلدا بارلىق الەۋمەتتىك شى­عىندار ەداۋىر قىسقارۋدا, كا­سىپورىندار جابىلۋدا, جۇمىس­سىز­دىق ارتا تۇسۋدە. قازاقستان, كەرىسىنشە, ون جىلدان بەرى كا­سىپ­ورىنداردى ىسكە قوسىپ, تۇرعىن ۇيلەر سالۋدا, ازاماتتاردى الەۋ­مەت­تىك قورعاۋدى ۇلعايتىپ كەلەدى. شاكىرتاقى, ەڭبەكاقى, زەي­نەت­اقى, الەۋمەتتىك جاردەماقى تۇراقتى تۇردە ارتۋدا. حا­لىق­تىڭ ءال-اۋقاتى تومەن توبىن قول­داۋ جالعاسىن تابۋدا. ەلىمىز بوي­ىنشا ونداعان مىڭ جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلۋدا. مەك­تەپتەر, اۋرۋحانالار, بالا­باقشالار, جولدار سالىنۋدا. جاڭا ەگەمەن ەلدەردىڭ بىردە-ءبىرى قازاقستان تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا جەتكەندەي تابىستارعا جەتە العان جوق, دەدى مەملەكەت باسشىسى. ەلباسى كەلەسى كەزەكتە ءبىزدىڭ باستى قۇندىلىعىمىز حا­لىق­تار بىرلىگى ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. سوندىقتان مەرەكە كۇندەرى دە, جۇمىس كۇندەرى دە ءبىز بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى ۇنەمى نى­عاي­تۋعا ءتيىسپىز. تاۋەلسىزدىك جىل­دا­رىن­دا ءبىز ءوز الدىمىزعا قويعان بارلىق ماقساتتارعا مەرزىمىنەن بۇرىن قول جەتكىزدىك. ءبىز مەم­لە­كەتىمىزدىڭ دامۋىنىڭ جاڭا كە­زە­ڭىنە قادام باستىق. الدا اتقارار ءىس اۋقىمدى. ءبىزدىڭ الدىمىزدا ەكو­نوميكا مەن قوعامدى تۇبە­گەي­لى جاڭعىرتۋ مىندەتى تۇر. ءبىز قا­زاقستاندى حالىق­تىڭ ورتاق يگىلىگىنە قىزمەت ەتەتىن الەۋمەتتىك مەملەكەت رەتىندە قۇرامىز. بار­لىق قيىندىقتارعا قاراماستان, مەملەكەت وزىنە العان بارلىق الەۋمەتتىك مىندەتتەمەلەردى ءمۇل­تىك­سىز ورىندايدى,  دەدى مەملەكەت باسشىسى. پرەزيدەنت الداعى جىلى جاڭا ەكونوميكانىڭ نەگىزى قا­لا­نىپ, مىڭداعان جاڭا كاسىپ­ورىن­دار پايدا بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. يننوۆاتسيا جانە عىلىمعا نەگىزدەلگەن وندىرىستەر كەلەشەكتەگى دا­مۋىمىزدىڭ قوزعالتقىشىنا اينالادى. مىڭداعان شاقى­رىم­دىق جاڭا تەمىر جول مەن اۆتوموبيل جولدارى سالىناتىن بو­لادى. قازاقستاندا سوڭعى ون جىل كولەمىندە 45 ميلليون شار­شى مەتر تۇرعىن ءۇي تۇرعى­زىل­دى. الداعى ءار جىلدا تاعى 6 ميل­ليون شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي تۇر­عىزىلادى. ءجۇز مىڭداعان قازاق­ستاندىق جاڭا پاتەرلەردە ءومىر سۇرەتىن بولادى. حالىقتىڭ الەۋ­مەتتىك قورعالعان توپتارىنا ار­نالعان تۇرعىن ۇيلەر قۇرى­لى­سىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. بارلىق قازاقستاندىقتار زاماناۋي ءبىلىم مەن ساپالى مەديتسي­ناعا قولجەتىمدىلىككە يە بولادى. پرەزيدەنت سونداي-اق, قازىرگى قازاقستاننىڭ الەمدە ۇلكەن بە­دەل-قۇرمەتكە يە ەكەنىنە توق­تال­دى. ەلىمىزدە اسا ماڭىزدى حا­لىق­ارالىق سامميتتەر مەن كەزدەسۋلەر ءوتىپ تۇراتىنىن, الەم­نىڭ قولداۋىنا يە بولعان جاڭا باستامالار كوتەرىلەتىنىن ايتتى. – بۇگىن بۇكىل ەلىمىز ناۋرىز مەيرامىن تويلاۋدا. قازىر ءبىز بار­شامىز جاڭارۋدىڭ ورتاق قۋا­نىشىن بىرگە باستان كەشۋدەمىز. بۇل كۇندەرى كۇللى ەلىمىز جا­ڭارا­دى. ءبىز بارلىق كۇش-جىگەرىمىزدى, بارلىق وي-نيەتىمىز بەن ءىسىمىزدى قازاقستاننىڭ گۇلدەنۋىنە با­عىت­تايمىز, – دەدى ەلباسى. حالقىمىز قاشاندا جاڭا جىل­دان جاقسىلىق كۇتىپ, كەلەر كۇننەن ءۇمىتىن ۇزبەگەن. بۇگىنىن بولاشاعىمەن بايلانىستىرىپ, بار ىزگىلىكتىڭ باستاۋىن يگى نيەتتەن ىزدەگەن. سوندىقتان, تىرشىلىك جاڭاراتىن ناۋرىزدا ءار ادام  جاقسىلىققا نيەت ەتۋى ءتيىس,  دەگەن نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاق­ستاندىقتاردى مەرەكەمەن قۇت­تىق­تاي كەلە, بارشاعا باقىت, بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم تىلەدى. ەلباسىنىڭ سوزىنەن كەيىن الاڭ­دا «ناۋرىز دۋمان» تەاتر­لان­دىرىلعان قويىلىمى كورسە­تىل­دى. قازاق حالقىنىڭ سالت-ءداس­تۇرى مەن بەرەكە-بايلاعىن بەي­نەلەيتىن قازاق اۋىلىندا  «جىل وياتۋ» ءراسىمى باستالدى. بۇل تەاتر­لاندىرىلعان قويىلىمدا قازاق اۋىلىنىڭ تابيعاتتىڭ تۇلەپ, جەر-انانىڭ جاڭارعان ۋ­اقى­تىن­داعى جىل باسى, عا­سىرلار قويناۋىنان كەلە جاتقان دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتىڭ مەرەكەسى سانالاتىن ناۋرىز مەي­رامىن تويلاۋ دايىندىعى كور­سەتىلدى. وندا قويىلىمنىڭ نەگىزگى جەلىسى تابيعاتتىڭ ءتىرىلۋىن بەينەلەيتىن نارەستەنىڭ دۇنيەگە كەلۋىمەن باي­لا­نىستىرىلدى. ودان كەيىن ءنا­رەس­تەنىڭ جىگىتتىك جاسىنا دەيىنگى قازاق حالقىنىڭ ادەت-عۇ­رىپتارى مەن ىرىمدارى ۇسى­نىل­دى. سونى­مەن بىرگە, كورەر­مەندەرگە قازاق حالقىنىڭ «ءسۇيىن­شى», «بەسىككە سالۋ», «ءۇي­لە­نۋ تويلارى» سەكىلدى باسقا دا سالت-ءداس­تۇر­لەرى مەن «كوك­پار», «قىز قۋ» سياقتى ۇلت­تىق ويىندارى مەن «ناۋرىز كو­جە­نىڭ» دايىندىعى پاش ەتىلدى. ناۋرىز تويلانىپ جاتقان اۋىلعا ايگىلى ءانشى روزا رىم­باەۆا, نۇرجامال ۇسەنباەۆا, با­­تىرحان شۇكەنوۆ, اسىل­بەك ەڭ­سەپوۆتىڭ قوناققا كەلىپ, اننەن, كۇيدەن شاشۋ شاشۋى, رەسپۋب­ليكالىق جانە استانالىق تاڭ­داۋلى بي ۇجىمدارىنىڭ ونەر كورسەتۋى اۋىل تۇرعىن­دارىن ىستىق ىقىلاسقا بولەدى. وسى كۇنى «قازاق ەلى» مونۋمەنتى الاڭىندا تىگىلگەن وتىز كيىز ۇيدە تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن قازاقتىڭ ۇلتتىق سالت-ءداس­تۇرلەرى مەن عۇرىپتارى تانىس­تىرىلىپ, كەلۋشىنىڭ ارقايسىسى مەيرامنىڭ تاعامى – «ناۋرىز كوجەدەن» ءدام تاتا الدى. الاڭعا جينالعان جاستار جاعى ال­تىباقان تەۋىپ, جۇمباقتار مەن جاڭىلتپاشتار جاسىرىپ, دوم­بى­رامەن ءان ايتتى. تاعى بىرەۋلەرى كيىز ءۇي ىشىندە وينالاتىن «ساناماق», «ورامال تاستاۋ», «سوقىرتەكە», «ۇشتى-ۇشتى», «ساقينا جاسىرۋ», «قاسسىڭ با, دوسسىڭ با؟» ويىندارىن ويناپ, كەلگەن  قوناقتاردى ءماز ەتتى. داستان كەنجالين.