قازاقتاي قايىرىمدى حالىق كورمەدىم – دەيدى چەحيادان قايتا ورالعان ۆالەنتينا پەسترۋ

كەڭقولتىق قازاق ەلى تالاي ۇلت­تى باۋىرىنا تارتقان,  دوستىق سەزىمىنىڭ جىلى شۋاعىنا ءبو­لە­گەن ۇياداي قاسيەتتى  قۇت-مەكەن. بۇل سوزىمىزگە ەلىمىزدەگى جۇزدەن استام ۇلتتار مەن ۇلىستاردىڭ ىنتىماقتى تىرلىگى دالەل. كەزىندە جايلى جەر ىزدەپ, تۋعان توپىراعىنان قونىس اۋدارعان چەحتاردىڭ ءبىر توبى ۋكراينا, بەلورۋسسيا مەن رەسەيدەن دە باي­ىز تابا الماي الىستاعى اقتوبە وڭىرىنە تابان تىرەگەلى دە ەكى عاسىردان استام ۋاقىت ءوتىپتى. قيان تۇپكىرگە كەلىپ, تۇر­مىس-تىرشىلىگىن قالىپتاس­تىر­عان چەحتار كۇنى كەشەگە دەيىن  ءبىر اۋىلعا شوعىرلانىپ ءومىر كەشىپ كەلدى. كەڭەستىك جۇيە­نىڭ يدەولوگيالىق ماتاۋىنىڭ مىق­تى ءتىنى شىرىگەن جىپتەي ءۇزىلىپ, ەركىندىكتىڭ سامالى ەسكەن تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا ءار ۇلتتىڭ ءوزىنىڭ اتامەكەنىنە ورالۋىنا مۇمكىندىك تۋدى. نەگىزىنەن تەمىر اۋدانىن­دا­عى «درۋجبا» كەڭشارىندا توپ­تاسىپ تۇرىپ جاتقان چەحتار دا  ەلىمىز ەگەمەندىك الىپ, اۋىل شارۋاشىلىعىن  جاپپاي جەكەشەلەندىرۋ باستالعان كۇردەلى كە­زەڭدە  تاريحي وتانىنا قاراي قوزعالۋدىڭ قامىنا كىرىستى. اق­توبەدەن اتتانعان 30 وتباسى  باستاپقىدا زلين, يگلوۆوگورود, كۋتنيۋگورى قالالارىنا قونىس­تاندى. كوشتىڭ الدىڭعى لەگىندە بارىپ قالعانداردان چەحيا­دا­عى جاعدايدى سۇراستىرا ءجۇرىپ,   سول كەزدە اقتوبە قالاسىندا تۇ­رىپ جاتقان پەسترۋلەر وتباسى دا اتامەكەنىنە اتباسىن بۇردى. راس, تالاي جىل تامىر تارتىپ قالعان جىلى ورىندارىن سۋىتقىسى كەلمەگەنىمەن,  اتامەكەنگە دەگەن ىن­تىق كوڭىلگە مۇندا ءبارى جاقسى دەگەن  ۆالەنتينا اندرەەۆنانىڭ قۇر­بىسىنىڭ حاتى دا «وتقا ماي قۇيعانداي» بولدى. ءسويتىپ, وتاعا­سى يۆان ۆاسيلەۆيچ   زايىبى ۆالەنتينا اندرەەۆنا مەن  بالاسى يۆان ۇشەۋى چەحيادان ءبىر-اق شىقتى. الايدا, قازاقتىڭ كەڭ دالاسىنا,  كەڭقولتىق  قوناق­جاي­لىعى مەن كەڭپەيىل مەيىر­بان­دى­عىنا ۇيرەنگەن پەسترۋلەر كەلگەن بويدا-اق وزگە ءبىر الەمگە ەنىپ كەتكەندەي مازاسىز كۇي كەشتى. مۇندا بىرەۋدىڭ بىرەۋمەن ءىسى جوق, اركىم وزىمەن ءوزى, كورشىڭنىڭ ءوزى ەسى­گىڭ­نەن قارامايدى. ابىر-سابىر تىرلىك, ارالاس-قۇرالاس قاتىناسقا ءۇي­رەنگەن پەسترۋلەر وتباسى  جاڭا ورتاعا توسىرقاي قارادى, قازاق جە­رىن, ونداعى حالىقتاردىڭ ءوز­ارا تاتۋ-ءتاتتى ءومىرىن ويلاپ, ىشكەن استارى بويلارىنا تارامادى دەسە دە بولعانداي. – شىنىمەن دە سولاي بولدى. اسىعىس شەشىم قابىلداعانى­مىز­دى كەش تۇسىندىك. مەن ءوزىم قازاق بالالارىمەن بىرگە وقىپ, بىرگە ويناپ ءوستىم. ول جاقتىڭ مەنتاليتەتى مۇلدە بولەك. ءبىز قۋانىشتى دا, قايعىنا دا ءبولىسىپ, ءوزارا ىن­تىماقتاستىق پەن دوستىق قارىم-قاتىناسقا داعدىلانىپ قال­عان­دىق­تان, وقشاۋ تىرلىككە كوندىگە ال­مادىق. الىستان جەتكەن ال­دام­­شى حابارعا نەگە بوي ال­دىر­دىم دەپ وكىندىم, اقتوبەدە تۇر­عا­نى­مىز­دا بىزدە ءۇيىمىز دە, جۇ­مى­­سى­مىز دا, كۇنارا حابارلاسا­تىن دوستارىمىز دا بولدى. بارىنەن بۇرىن قازاق حالقىنىڭ ىستىق ىقىلاسىن ايتساڭشى. مىنە, ول جاقتا ءبىز كوپ نارسە جو­عالت­قا­نى­مىزدى بىلدىك. سون­دىق­تان  2009 جىلى تۋعان قا­زاق­­ستا­نى­مىز­عا, سۇيىكتى اقتو­بە­مىز­گە قاي­تا ورالدىق. مەن قازاق حال­قىن­داي باۋىرمال, مەيىرمان حالىق كورگەن ەمەسپىن. كەتكەن وزدەرىڭ ەمەس پە, دەپ ەشكىم بەتىمىزگە باسىپ, تەرىس اينالمادى. قايتا قامقور قولىن سوزدى. وب­لىس اكىمى ەلەۋسىن ساعىندىقوۆ تۇرعىن ءۇي بەردى. بۇدان ارتىق جۇدەگەن كوڭىلگە نە كەرەك. ءوزىم   جابىلىپ قالعان چەحتاردىڭ ەت­نومادەني بىرلەستىگىنىڭ جۇمى­سىن جانداندىرۋدى قولعا ال­دىم, – دەيدى كوڭىل تولقىنىن باسا الماي ۆالەنتينا اندرەەۆنا. تولقيتىنداي دا رەتى بار. پەسترۋلەردىڭ وزدەرى ايت­قا­نىن­داي, قازاقستاندىقتار ءۇشىن ەۋ­رو­پالىقتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ داع­دىلارىمەن ۇيرەنىسىپ كەتۋ قي­ىن­نىڭ قيىنى. باسقا جەردە جاقسى بولار مۇمكىن, بىراق,  ۇلت­تار دوستىعى دەگەن شىن مانىندە ورنىققان قازاق جەرىندە وسكەندەرگە وسى توپىراقتىڭ ايرىقشا قىمبات ەكەنى شىندىق. – بارىنەن بۇرىن ۇلىمىز ەلگە قايتۋدى تالاپ ەتىپ تۇرىپ الدى. ءبىز ونى پاتريوتيزم رۋ­حىندا, تۋعان جەرگە دەگەن ءسۇيىس­پەنشىلىك  سەزىمگە تاربيەلەگەن ەدىك.  قازاقستانعا ورالۋ تۋرالى دۇرىس شەشىم قابىلداعا­نى­مىز­دى مۇنداعىلار جايىلىپ توسەك,  جاپىرىلىپ جاستىق بولىپ قا­بىلداعاندا انىق تۇسىندىك. ەڭ ايا­عى ىدىس-اياققا دەيىن ساتىپ الىپ بەردى. وبلىس, قالا اكىم­دىكتەرى, كاسىپكەرلەر مەن دوس­تارى­مىز قۇشاق جايا قارسى ال­عان­دا, قاتتى قاتەلەسكەنىمىزدى سەزىندىك. ۇلىم يۆان وبلىس ورتالى­عىن­داعى جوعارى وقۋ ورنىندا وقي­دى. قازاقستان حالقى اسسامب­لەياسى  وسىندا مەكەندەيتىن بار­لىق ۇلت­تارعا ەڭبەك ەتۋگە, مادە­نيەتى مەن سالت-ءداستۇرىن دامىتۋعا مۇمكىن­دىك بەرىپ وتىر. ەكونوميكالىق كۇردەلى كەزەڭدە وبلىستان كەتكەندەر قازاقستان سياقتى قارقىندى دامىعان ەلىمىزگە ورالۋعا ق ۇلىق­تى, – دەيدى ۆالەنتينا  پەسترۋ. اقتوبە قالاسىنداعى «دوس­تىق» ۇيىندە چەحتاردىڭ ەتنوما­دەني بىرلەستىگى جۇمىس ىستەيدى.قازىر وسىنداعى  جەكسەنبىلىك مەك­­تەپتە ولگا ساۆينا چەح تىلىنەن ساباق بەرەدى. ەتنومادەني بىرلەستىك قوعامدىق-ساياسي جانە مادەني شارالارعا بەلسەنە قا­تى­سادى. ۇلت­تىق تاعامدار باي­قاۋى, ۇلت­تىق قولونەر تۋىندى­لارىنىڭ كور­مەلەرىنە قاتىسا­دى. سونىڭ باسى-قاسىندا قاشان دا ءوزى وسكەن ورتاعا اڭساپ ورال­عان ۆالەنتينا  پەسترۋ جۇرەدى.  ازعانتاي ۋاقىت اقتوبە­سى­نەن جىراقتا بولعان ولار مۇندا ءوز­دەرىن  ەركىن سەزىنەتىنىن ايتۋدان جالىقپايدى. ساتىبالدى ءساۋىرباي. اقتوبە وبلىسى.