الەۋمەتتىڭ الەۋەتىن كوتەرۋ – باستى ماقسات

تاۋەلسىزدىك جىلدارى ەلىمىز ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىنداعى ۇزدىك الەمدىك تاجىريبەلەر مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ نۇسقاۋلارىنا نەگىزدەلگەن الەۋمەتتىك قورعاۋدىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قۇردى. كونستيتۋتسياعا سايكەس, قازاقستان ءاربىر ازاماتقا ونىڭ لايىقتى ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيى ءۇشىن قاجەتتى بارلىق يگىلىكتەردى كەپىلدەندىرەتىن الەۋمەتتىك مەملەكەت بولىپ جاريالانعان. ويتكەنى, قوعامنىڭ تۇراقتىلىعى مەن ءال-اۋقاتى كوبىنە وسىعان بايلانىستى. بۇل تۇرعىدا ازاماتتاردىڭ ءاربىر وتىنىشىنە تۇسىنىستىكپەن قاراپ, ولاردىڭ تاراپىنان تۋىندايتىن كوپتەگەن ماسەلەلەرگە جاۋاپ بەرەتىن الەۋمەتتىك سالا قىزمەتكەرلەرى دە ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ باستى قىز­مەتى – ادامدارعا قامقور بولۋ. ولار­دىڭ مىندەتى – مۇقتاج جاندارعا ۋاقىتىندا كومەك قولىن سوزۋ ەكەنى بەلگىلى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزي­دەنتىنىڭ 2011 جىلعى 20 قازانداعى جارلىعىمەن قازان ايىنىڭ سوڭعى جەكسەنبىسىندە الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيە­سى قىزمەتكەرلەرىنىڭ دە كۇنى اتالىپ وتىلەدى. الەۋمەتتىك قورعاۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ كۇنىن بەلگىلەۋ – ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ الەۋمەتتىك بەيىمدىلىگىنىڭ تاعى ءبىر كۋاسى. قازاقستاندىقتاردىڭ ادامي الەۋەتىن دامىتۋ مەن ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋدىڭ ما­ڭىز­دىلىعىن قوعامنىڭ مويىنداۋى جانە الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەگىن باعالاۋى. الەۋمەتتىك مەكەمەلەر قىزمەتكەر­لەرى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگى ءاربىر ازاماتتىڭ الەۋمەتتىك كەپىلدىكتەرمەن قامسىزداندىرىلۋ دەڭگەيىنە, ونىڭ ىشىندە حالىقتىڭ ءالسىز توپتارىنىڭ – قارت ادامداردىڭ, مۇگەدەكتەردىڭ, كامەلەتكە تولماعان بالالاردىڭ اتا-انالارىنىڭ جانە باسقا توپتارىنىڭ الەۋمەتتىك قامقورلىققا الىنۋىنا بايلانىستى بولادى. باسقاشا ايتقاندا, الەۋمەت­تىك قىزمەتكەرلەردىڭ كورسەتەتىن قىزمەت­تەرى ءومىرىمىزدىڭ بار­لىق كەزەڭىندە قاتار جۇرەدى. جۇيەلى الەۋمەتتىك ساياساتتى جۇرگىزۋ مەملەكەت قىزمەتىنىڭ باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى جانە ول ءسوزسىز ازاماتتارىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋگە الىپ كەلدى. كەدەيشىلىكتى تومەندەتۋ جانە از قام­تىل­عان ازاماتتاردى قولداۋ ماق­سا­تىن­دا دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋ­مەت­تىك دامۋ مينيسترلىگى بىرقاتار قايتا قۇ­رۋ­لاردى جۇرگىزدى. بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 84-قادامىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلاردىڭ الەۋ­مەت­تىك جاۋاپكەرشىلىگىن, ولاردىڭ جۇمىس ىزدەۋدە جانە ءوزىن ءوزى قامتاماسىز ەتۋ­دەگى ۋاجدەمەلەرىن ارتتىرۋ, ەل ەكونوميكاسى مەن قوعام ومىرىنە قاتىسۋ دارەجەسىنىڭ ۇلعايۋى بويىنشا جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. ياعني, بۇل كۇنكورىسى تومەن ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ جاقسارۋىنا جاعىمدى اسەر ەتەدى. 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باس­تاپ اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتىڭ (ااك) جاڭا فورماتىنىڭ ەنگىزىلۋىمەن كۇن­كو­رىسى تومەن وتباسىلار (ازاماتتار) ءۇشىن ءۇش الەۋمەتتىك تولەم بىرىڭعاي ااك (18 جاسقا دەيىنگى بالالارعا مەملەكەتتىك بالالار جاردەماقىسى, ءتورت جانە ودان دا كوپ كامەلەتكە تولماعان بالالارى بار وتباسىلارىنا ارناۋلى مەملەكەتتىك جاردەماقى, ەسكى فورماتتاعى ااك) بولىپ اۋىستىرىلادى. جاڭا فورماتتاعى ااك وتباسىنىڭ ەڭبەككە قابىلەتتى مۇشەلەرىنىڭ جۇمىس­پەن قامتىلۋ شارالارىنا مىندەتتى قا­تى­سۋى شارتىمەن كۇنكورىسى تومەن ازا­ماتتارعا بەرىلەدى. سونىمەن قاتار, 2018 جىلى ارناۋلى مەملەكەتتىك جاردەماقىلاردىڭ كەيبىر ساناتتارىن وزگەرتۋ قاراستىرىلۋدا. مۇگەدەكتەر ءۇشىن مەملەكەتتىك الەۋ­مەت­تىك جاردەماقى مەن ارناۋلى مەم­لەكەتتىك جاردەماقىنى بىرىكتىرۋ جوس­پارلانۋدا, بۇل جاردەماقىلاردى رەسىمدەۋ پروتسەدۋرالارىن وڭايلاتادى. بۇل رەتتە, قابىلدانعان وسىنداي شارالار, الىناتىن تولەمدەر مولشەرى ازايمايتىندىقتان, مۇگەدەكتەر قۇقى­عىنا نۇقسان كەلتىرمەيدى. «التىن القا», «كۇمىس القامەن» ماراپاتتالعان نەمەسە بۇرىن «باتىر انا» اتاعىن العان, ءى جانە ءىى دارەجەلى «انا داڭقى» وردەندەرىمەن ماراپاتتالعان كوپ بالالى انالارعا بەرىلەتىن ارناۋلى مەملەكەتتىك ءجار­دەماقى كوپ بالالى انالارعا بە­رىلەتىن جاردەماقى بولىپ قايتا اتا­لاتىن بولادى جانە بۇل «بالالى وتباسىلارعا بەرىلەتىن مەملەكەتتىك جاردەماقىلار تۋرالى» قر زاڭىمەن رەتتەلەدى. الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ جۇمى­سىنداعى تاعى ءبىر جاڭالىق ازاماتتارعا قولايلى بولۋى ءۇشىن اقپاراتتىق جانە كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ كەڭىنەن قولدانىلۋى. زاماناۋي اقپا­راتتىق تەحنولوگيالار مەن ولاردىڭ رەسۋرستارىن قولدانۋ الەۋمەتتىك جۇيەنىڭ قىزمەتىندە قاجەتتى ەلەمەنت بولىپ وتىر. قازىرگى ۋاقىتتا تۇرعىندارعا مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ۇدەرىسى ازاماتتار وزدەرىنە قانداي دا ءبىر قىزمەتتى الۋ ءۇشىن اسا ىڭعايلى جانە قولجەتىمدى ءتاسىلدى تاڭداي الاتىن, حالىقتىڭ ۋاقىتىن ۇنەمدەۋگە باعىتتالعانىن ايتساق تا جەتكىلىكتى. كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەت­تەر مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ زاماناۋي جۇيەسىنىڭ قۇرامداس بولىگى, ال ول قىزمەتتەردى ەلەكتروندى تۇردە كورسەتۋ زاماناۋي مەملەكەتتىڭ بۇكىل جۇيەسىن قۇرۋداعى ماڭىزدى مىندەت. سوندىقتان, كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇجاتتار ءتىزىمى بارىنشا ازايتىلعان. الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسىنداعى مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى وڭتايلاندىرۋ جانە اۆتوماتتاندىرۋ ماقساتىندا 2015 جىلى ازاماتتاردىڭ جەكەلەگەن سانات­تارى مەن جۇمىسسىزدار ءۇشىن كومپوزيتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋگە مەملەكەتتىك قىزمەتتەر ءتىزىلىمىن جانداندىرۋ بويىنشا بىرقاتار جۇمىستار اتقارىلدى. قىزمەت الۋشى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعىندا جۇمىسسىز رەتىندە تىركەلىپ, مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك ساقتاندىرۋ قورىنان (ماسق) جۇ­مىسىنان ايىرىلۋى جاعدايىنا الەۋمەتتىك تولەم تاعايىنداۋعا ءوتىنىش بەرە الادى. الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا مۇگەدەكتەرگە كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ قولجەتىمدىلىگىن قام­تاماسىز ەتۋ ءۇشىن كومپوزيتتىك قىز­مەتتەر ەنگىزىلگەن. ءوتىنىش بەرۋشى مەديتسينالىق-الەۋمەتتىك ساراپتاماعا ء(ماس) ءوتىنىش بەرىپ, مۇگەدەكتىگىن جانە جالپى ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن ايى­رىلۋىن العاشقى بەلگىلەۋ بويى­نشا قىزمەتتەردى الۋمەن قاتار, مۇگەدەكتىگىنە مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك جاردەماقى, ارناۋلى مەملەكەتتىك جاردەماقى جانە ماسق ەڭبەك ەتۋ قابىلەتىنەن ايىرىلۋى جاعدايىنا الەۋمەتتىك تولەم تاعايىنداۋعا ءوتىنىش بەرۋگە قۇقىلى. ءبىر رەت ءوتىنىش بەرە وتىرىپ, بىرنەشە مەملەكەتتىك قىزمەتتەر الۋ ناتيجەسىنە مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمدار اراسىنداعى اقپاراتتىق جۇيەلەردى جەتىلدىرۋ ەسەبىنەن قول جەتكىزىلۋدە. سونىمەن بىرگە, وڭالتۋدىڭ جەكەلەگەن باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن العاشقى كۋالاندىرۋ كەزىندە ءماس بولىمشەلەرىندە قۇجاتتاردى قابىلداۋدى قوسىپ, كومپوزيتتىك قىزمەتتەردى كەڭەيتۋ ماسەلەسى دە قارالۋدا («پروتەزدىك-ورتوپەديالىق كومەك كورسەتۋ ءۇشىن مۇگەدەكتەردىڭ قۇجاتتارىن رەسىمدەۋ», «مۇگەدەكتەردى سۋردو-تيفلو-تەحنيكالىق جانە مىندەتتى گيگيەنالىق قۇرالدارمەن قامتاماسىز ەتۋ», «ەستۋ قابىلەتى تومەن مۇگەدەكتەر ءۇشىن قيمىل ءتىلى مامانى مەن قوزعالۋى قيىن ءبىرىنشى توپتاعى مۇگەدەكتەرگە جەكە كومەكشى قىزمەتتەرىن ۇسىنۋ ءۇشىن مۇگەدەكتەردىڭ قۇجاتتارىن رەسىمدەۋ», «مۇگەدەكتەرگە كرەسلو-اربا بەرۋ», «مۇگەدەكتەردى ساناتورلىق-كۋرورتتىق ەمدەۋمەن قامتاماسىز ەتۋ»). «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسى ارقى­لى الۋشىلارعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن زەينەتاقىلار مەن ءجار­دەماقىلاردى جانە ماسق-دان الەۋ­­مەت­تىك تولەمدەردى ۋاقىتىندا ءتو­لەۋ قامتاماسىز ەتىلەدى. بۇل رەتتە, ءجار­دەماقىلاردى, زەينەتاقىلاردى جانە الەۋمەتتىك تولەمدەردى اۆتوماتتى تۇردە تاعايىنداۋ ۇدەرىسى دە قامتاماسىز ەتىلگەن. وسىلايشا, حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ سالاسىنداعى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ ودان ءارى دامۋى ەلىمىزدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن, سونىمەن بىرگە ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتى مەن ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالاردى قولدانىپ, الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسىنا ودان ءارى رەفورمالار جۇرگىزۋ تۇرعىندارعا قىزمەت كورسەتۋدە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋدىڭ ءمىن­دەتتەرىن ودان ءارى تابىستى شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇگىندە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسىندە تەلە­كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار سالاسىنداعى سوڭعى جەتىستىكتەردى بەلسەندى تۇردە ەنگىزىپ جانە قولدانىپ جەدەل جانە ساپالى تۇردە قىزمەت كورسەتۋگە دايىن ماماندار قىزمەت ەتۋدە. كاسىبي مارتەبەگە قويىلاتىن تالاپتار مەن الەۋمەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى, ال ولاردىڭ قامقورلىعىمەن مىڭداعان ادام ءوز قيىنشىلىقتارىن ەڭسەرەتىندىگى انىق. مەملەكەتتىك ورگاندار مەن الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ ۇيىمدارىنىڭ قىز­مەتكەرلەرى كاسىبي مەرەكەلەرىن جاڭا جەتىستىكتەرمەن عانا ەمەس, سونداي-اق ازاماتتارعا الەۋمەتتىك قىزمەتتەر كورسەتۋ ۇدەرىسىن جەتىلدىرەتىن جاڭا مىندەتتەرمەن قارسى الادى. قازىرگى زامان جاعدايىندا الەۋمەتتىك جۇمىستىڭ كاسىبي بەدەلى الەۋمەتتىك مەكەمەلەردىڭ اعىمداعى قىزمەتى, وسى سالاداعى ماماندار جۇمىسىنىڭ ناقتى ناتيجەلەرى تۋرالى, تىكەلەي الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ماسەلەلەردى شەشەتىن ادامدار مەن سول كاسىپتىڭ ءوزى تۋرالى قوعامداعى سەنىمدى جانە ۋاقىتىندا بەرىلەتىن اقپاراتپەن راستالادى. الەۋمەتتىك قورعاۋ جۇيەسى قىز­مەت­كەرلەرىنىڭ كۇنى قارساڭىندا وسى سالادا قازاقستان حالقى تاراپىنان ۇلكەن سەنىم مەن قۇرمەتكە يە, جوعارى دەڭگەيلى كاسىبي ماماندار جۇمىس ىستەيتىنىن سەنىممەن ايتۋعا بولادى. ولار بورىشتارىن ادال اتقارادى جانە قىزمەت كورسەتۋدەگى ماڭىزدى مىندەتتەردى مۇلتىكسىز ورىنداۋعا اركەز دايىن. سۆەتلانا جاقىپوۆا, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى