يپوتەكالىق كرەديتتەۋ, يپوتەكانى قايتا قارجىلاندىرۋ تاقىرىبى بۇرىنعىسىنشا ايتارلىقتاي وزەكتى بولىپ وتىر. ادامدار كونسۋلتاتسيا الۋ ءۇشىن ۇلتتىق بانككە دە, باق-قا دا جۇگىنۋدە. بۇگىن ءبىز بىرنەشە كوكەيكەستى سۇراقتى ىرىكتەپ الدىق, ولارعا قازاقستان ۇلتتىق بانكىنىڭ قارجىلىق قىزمەتتەردى تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە سىرتقى كوممۋنيكاتسيالار باسقارماسى حالىقتىڭ قارجىلىق ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى مەنيسا حۋسنۋتدينوۆا جاۋاپ بەرەدى.
– يپوتەكالىق قارىزداردى قايتا قارجىلاندىرۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە يپوتەكالىق قارىزدى قايتا قارجىلاندىرۋدان باس تارتىلسا, قايدا جۇگىنۋگە بولادى؟
– باعدارلاما 2004-2009 جىلدارى ۇلتتىق ۆاليۋتادا دا, شەتەل ۆاليۋتاسىندا دا بەرىلگەن, 2015 جىلعى 1 قاڭتارداعى جاعداي بويىنشا نەگىزگى بورىش بويىنشا بەرەشەك قالدىعى 36,5 ملن تەڭگەدەن اسپايتىن يپوتەكالىق تۇرعىن ءۇي جانە يپوتەكالىق قارىزداردى قايتا قارجىلاندىرۋدى كوزدەيدى.
قارىز بويىنشا كەپىلدى قامتاماسىز ەتۋ بولىپ تابىلاتىن جىلجىمايتىن م ۇلىككە قويىلاتىن بەلگىلى ءبىر تالاپتار بار. قارىز باعدارلاما تالاپتارىنا سايكەس كەلمەگەن جاعدايدا, بانكتەر ونى قايتا قارجىلاندىرۋدان باس تارتۋعا قۇقىلى.
ەگەر قارىز الۋشى بانكتىڭ باس تارتۋىمەن كەلىسپەسە, ول قارىزدىڭ الىنعان جەرىنە قاراي مىنا مەكەنجايلارداعى وبلىستىق اكىمدىكتەر جانىنان قۇرىلعان وسىنداي شاعىمداردى قاراۋ جونىندەگى كوميسسياعا جۇگىنۋگە قۇقىلى:
- الماتى, پانفيلوۆ ك-ءسى, 98, تەل.: 8(7272) 443-678, 443-670, 443-679, فاكس 443-621;
- استانا, بەيبىتشىلىك ك-ءسى, 11, تەل.: 8(7172) 55 -64-48;
- الماتى وبلىسى, تالدىقورعان, تولەباەۆ ك-ءسى, 58/64, تەل.: 8(7282)24-00-55;
- اقمولا وبلىسى, كوكشەتاۋ, اۋەزوۆ ك-ءسى, 214, تەل.: 8(7162) 2507-25;
- اقتوبە وبلىسى, اقتوبە, ابىلقايىر حان د-لى, 40, تەل.: 8(7132) 56- 04- 52, 54- 15- 91, 56- 36 -58;
- اتىراۋ وبلىسى, اتىراۋ, ايتەكە بي ك-ءسى, 77, تەل.: 8(7122) 27-09-32;
- شىعىس قازاقستان وبلىسى, وسكەمەن, م. گوركي ك-ءسى, 40, تەل.: 8(7232)26-44-95;
- جامبىل وبلىسى, تاراز, اباي ك-ءسى, 125, تەل.: 8 (7262) 43-08-05;
- باتىس قازاقستان وبلىسى, ورال, دوستىق-درۋجبا د-لى, 179, تەل.: 8(7112) 512772;
- قىزىلوردا وبلىسى, قىزىلوردا, س.بەيبارىس ك-ءسى, № 1 قۇرىلىس, تەل.: 8(7242) 60-54-21,60-54-23,60-54-32;
- قاراعاندى وبلىسى, قاراعاندى, ءاليحانوۆ ك-ءسى, 13, 123-وفيس, تەل.: 8 (7212) 41-14-86;
- قوستاناي وبلىسى, قوستاناي, ءال-فارابي د-لى, 65, 606-كابينەت, تەل.: 8(7142) 575-416, 575-412, فاكس 575-411;
- ماڭعىستاۋ وبلىسى, اقتاۋ, 14-شاعىن اۋدان, وبل. اكىمدىك, تەل.: 8(7292) 43-49-35;
- پاۆلودار وبلىسى, پاۆلودار, ساتباەۆ ك-ءسى, 49, تەل.: 8 (7182) 323031;
- سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى, پەتروپاۆل, قازاقستان كونستيتۋتسياسى ك-ءسى, 58, تەل.: 8(7152) 46-06-09;
- وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى, شىمكەنت, تاۋكە حان ك-ءسى, 6, تەل.: 8-775 7508970.
كوميسسيالار شاعىمداردى قاراۋ كەزىندە بانكتەردىڭ باس تارتۋ نەگىزدەرىنىڭ باعدارلاما تالاپتارىنا سايكەستىگىن تەكسەرەدى جانە مۇنداي شەشىممەن كەلىسەتىندىگى نە بۇل ماسەلەنى قايتا قاراۋعا جىبەرۋگە ۇسىنىم بەرە وتىرىپ, كەلىسپەيتىندىگى تۋرالى شەشىم شىعارادى.
– بانك قارىز الۋشىعا كرەديتتىڭ كوللەكتورلارعا بەرىلگەنى تۋرالى ەسكەرتۋگە ءتيىس پە؟
– بانكتىڭ قارىز الۋشىعا ونىڭ قارىزىن كوللەكتورعا بەرىلگەنى تۋرالى حابارلاۋى تۋرالى تالاپ قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارجى نارىعىن جانە قارجى ۇيىمدارىن رەتتەۋ مەن قاداعالاۋ اگەنتتىگى باسقارماسىنىڭ 2011 جىلعى 28 اقپانداعى № 19 قاۋلىسىمەن بەكىتىلگەن بانكتىك قىزمەتتەردى كورسەتۋ جانە بانكتەردىڭ بانكتىك قىزمەتتەردى كورسەتۋ ۇدەرىسىندە تۋىندايتىن كليەنتتەردىڭ وتىنىشتەرىن قاراۋ ەرەجەسىندە بەلگىلەنگەن.
ەگەر قارىز شارتىندا بانكتىڭ ول بويىنشا قۇقىقتى (تالاپتى) ءۇشىنشى تۇلعاعا بەرۋ (تالاپتى بەرۋ) قۇقىعى كوزدەلسە, وندا قۇقىق بەرىلگەننەن كەيىن ءۇش جۇمىس كۇنى ىشىندە بانك بۇل تۋرالى بورىشكەرگە نەمەسە ونىڭ ۋاكىلەتتى وكىلىنە جازباشا حابارلايدى. قۇجاتتا وتكىزىلگەن قۇقىقتاردىڭ تولىق كولەمى, سونداي-اق نەگىزگى بورىشتىڭ, سىياقىنىڭ, كوميسسيالاردىڭ, تۇراقسىزدىق ايىبىنىڭ, ايىپپۇلداردىڭ مەرزىمى وتكەن جانە اعىمداعى سومالارى جانە تولەنۋگە ءتيىس باسقا سومالاردىڭ قالدىعى جانە قارىزدى بانككە نەمەسە قۇقىقتار وتكىزىلگەن تۇلعاعا وتەۋ بويىنشا ودان كەيىنگى تولەمدەردىڭ ماقساتى كورسەتىلەدى.
– يپوتەكالىق تۇرعىن ءۇي قارىزدارىن قايتا قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسى شەڭبەرىندە جەكە تۇلعالاردىڭ بەرەشەگىن كەشىرگەن كەزدە ولاردىڭ تابىستارىن سالىق سالۋدان بوساتۋ سالىق كودەكسىندە كوزدەلگەن بە؟
– قارىز الۋشىنىڭ بورىشتىق جۇكتەمەسىن جەڭىلدەتۋ ماقساتىندا باعدارلامادا بانكتەردىڭ قارىز الۋشىنىڭ قايتا قارجىلاندىرىلعان قارىز بويىنشا سىياقى, كوميسسيالار, تۇراقسىزدىق ايىبى بويىنشا پايدا بولعان بەرەشەگىن كەشىرۋ (ەسەپتەن شىعارۋ) كوزدەلەدى. الايدا وسى شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ قارىز الۋشىلاردا سالىق مىندەتتەمەلەرىنىڭ تۋىنداۋىمەن قاتار ءجۇردى. اتاپ ايتقاندا, قارىز الۋشى بەرەشەكتىڭ كەشىرىلەتىن سومالارىنىڭ 10%-ى سوماسىندا جەكە تابىس سالىعىن تولەۋگە مىندەتتى بولدى.
وسىعان بايلانىستى 2015 جىلى ۇلتتىق بانك ۇلتتىق ەكونوميكا جانە قارجى مينيسترلىكتەرىمەن بىرلەسىپ باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا جوعارىدا كورسەتىلگەن بەرەشەكتى كەشىرۋ كەزىندە قارىز الۋشىلاردى جتس بوساتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزدى. سالىق زاڭناماسىنا سايكەس جەڭىلدىك 2015 جىلعى 1 قاڭتار – 2016 جىلعى 1 شىلدە ارالىعىندا قولدانىلدى.
قازىرگى كەزدە رەتتەۋشى سالىق كودەكسىنە قارىز الۋشىلار مەن بانكتەرگە باعدارلاما قولدانىلاتىن بۇكىل كەزەڭگە سالىق جەڭىلدىكتەرىن بەرۋ جونىندە ءتيىستى تۇزەتۋلەر دايىنداۋدا.