«كاۋستيك» – جاڭا حيميا زاۋىتى

ەلىمىز بويىنشا  2014 جىلعا دەيىن ىسكە اسىرىلاتىن  294 ينۆەستيتسيالىق جوبانىڭ  ينۆەستيتسيالار كولەمى 1 تريلليون تەڭگەنى قۇرايتىن 103 جوباسىن ءبىزدىڭ ءوڭىر ۇسىنىپ وتىرعان كورىنەدى. بۇل  بولاشاق ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتىڭ اۋماعىندا ىسكە اسىرىلماقشى. ءوندىرىستى وڭىردە  ەكونوميكالىق ايماق قۇرۋ تۋرالى وبلىس اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ ۇسىنىسى  قولداۋ تاپتى. ەكونوميكالىق ايماق  وبلىس ورتالىعىنداعى  «كاۋستيك» اق توڭىرەگىندە قۇرى­لىپ, وعان گەرمانيالىق كومپانيا باسقارۋشى رەتىندە تاڭدالادى. جاقىندا ولار وبلىسقا جۇمىس ساپارىمەن كەلمەكشى. ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دا­مۋدىڭ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا وبلىستا الداعى جىلدارى 11 جوبا جۇزەگە اساتىن بولادى. وسى جوبالاردىڭ ءبىرى وبلىس ورتالىعىنداعى «كاۋستيك» اكتسيونەرلىك قوعا­مىنا قاراستى جاڭا حيميا زاۋىتى.  جاڭا دەيتىنىمىز, زاۋىت بۇرىنعى حيميا زاۋىتىنىڭ نەگىزىندە قۇرىلعانىمەن, قازىر ءوندىرىس ورنى بولىپ قايتادان جاڭارىپ, قالىپتاسىپ وتىر. بۇرىن سىناپ قولدانۋ ارقىلى ءونىم وندىرەتىن زاۋىتتىڭ اتىن ەستىگەندە اركىم-اق تىكسىنىپ قالۋشى ەدى. ال, قازىر ءوندىرىسىن العا باستىر­عان  جاڭا جوباعا,  يننوۆاتسياعا, ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋعا قاراي بەت بۇرعان جاڭا زاۋىت ومىرگە كەلدى. زاۋىت ماماندارىنىڭ ايتۋلارىنشا, كاۋستيكالىق ۇنتاق جانە حلور وندىرىستەرى بۇرىنعىداي سىناپ پايدالانۋ ادىسىمەن ەمەس, ەندى مەمبراندى تەحنولوگيا جۇيە­سىندە جاسالادى. مەمبراندى ءادىس يتا­ليا­لىق «Uhdenora» كومپانياسىنىڭ قۇرال-جابدىقتارى نەگىزىندە قولدانىلادى.   ماماندار زاماناۋي تەحنولوگيانىڭ ناتيجەسىندە ءونىمنىڭ ساپاسى عانا ارتىپ قويماي, سونىمەن بىرگە, ەنەرگيا ۇنەمدەۋگە دە بولاتىنىن ايتا­دى. ەكىنشىدەن, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى  الاڭ­داتاتىن قورشاعان ورتا, اۋا تازالىعى ماسە­لەسىنە كەلەتىن بولساق, جاڭا ءوندىرىستىڭ ەكولو­گيالىق قاۋىپسىزدىگى ارنايى سەرتيفيكات جۇيە­سى­مەن انىقتالىپتى. ەگەر قورشاعان ورتاعا قاۋىپتىلىگى  دالەلدەنگەن بولسا, قارجى ينس­تي­تۋتتارى  بۇل جوبانى قولدامايتىن ەدى, ونى جۇزەگە اسىرۋعا قاتىس­پاس ەدى, دەيدى زاۋىت باسشىلىعى. جەكە مەنشىك ءوندى­رىس ورنى بولىپ قۇ­رىل­عان كۇننەن باستاپ ءوندىرىس ورنى اتىنا زاتى ساي حيميالىق ونىمدەر شىعارۋدى ماقسات ەتتى. ءبىر جىل ىشىندە ەسكىدەن جاڭا جاسالدى. ەكىنشىدەن,  زاۋىتقا كەرەكتى شيكىزات  وبلىس اۋما­عىنداعى تۇزدى كولدەردەن الىناتىن بولدى. ءون­دىرىستىڭ ونىمدەرى سانالاتىن سۇيىق حلور, تۇز قىشقىلى جانە ناتري گيپوحلوريت  قۇرا­مىن زەرتتەۋ, تەكسەرىس-تالداۋلاردان وتەدى. مۇن­دا كادىمگى اس تۇزىن پايدالاناتىن بولا­دى. ارنايى جولمەن كەلىپ تۇسكەن شيكىزات بىرنەشە كەزەڭنەن تۇراتىن وڭدەۋدەن وتكىزى­لىپ, سوڭىندا جوعارىدا اتالعان ءونىم تۇرلە­رىنە اينالادى. بۇل ونىمدەر نەگىزىنەن ەلىمىزدەگى «قاز­اتومپروم», «تەڭىزشەۆرويل», «قازاقستان ءاليۋمينيى», «ارسەلورميتتالتەمىرتاۋ» سەكىلدى بەلگىلى كومپانيالارعا جىبەرىلدى. ەلىمىزدەگى پايدالانۋشىلاردان ارتىلعان ءونىم ەكس­پورتقا دا شىعارىلادى. ءسويتىپ,  قۋاتتىلىعى جىلىنا 30 مىڭ توننا بولاتىن  حلور, كاۋستي­كالىق سودا ءوندىرۋ جوباسى قولعا الىندى. الداعى مامىر ايىندا تولىق قۋاتىندا ىسكە قوسىلاتىن كاسىپورىن جىلىنا ىدىس-قۇتى­لار­عا قۇيىلعان 12 مىڭ توننا سۇيىق حلور ەرىتىندىسىن,  20918 توننا ناتري گيپوحلوريتىن, 12 مىڭ توننا تۇرمىستىق سالادا قولدا­نىلاتىن اعارتقىش سۇيىقتار, 30 مىڭ توننا كاۋستيكالىق سودا, 6,6 مىڭ توننا ناتري گيپوحلوريتىن, 9,7 مىڭ توننا حلور ەرىتىندىلەرىن, 45 مىڭ توننا تۇز وندىرەدى. بۇل كۇندەرى ءوندىرىس ورنىندا 400-دەي ادام ەڭبەك ەتەدى. جوبانىڭ جالپى قۇنى – 16,2 ملرد. تەڭگە. زاۋىتقا كەلگەندە ءبىزدى قۋانتقانى – ءوندى­رىستە قازاق جاستارىنىڭ كوبەيگەنى. سولاردىڭ ءبىرى ازامات ءابدىراحمانوۆ تەحنيكالىق جوعا­رى وقۋ ورنىن بىتىرگەن سوڭ  جاس مامان رەتىندە  زاۋىتقا كەلىپتى. ءىس تەتىگىن بىلەتىن, شەتەلدىك جاڭا تەحنولوگيا بويىنشا جۇمىس جا­سايتىن  جاستارىمىزدىڭ وندىرىسكە كەلۋلەرى قۋانىشتى. باسقارما توراعاسى ەركىن ءامىرحا­نوۆ جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا حلور-ءسىلتى ءوندىرىسىن قۇرىپ جاڭا زاۋىت قۇرىلىسى تۇراقتى جۇمىس جاساۋ ءۇشىن قاجەتتى ينفرا­قۇرىلىمنىڭ جانە الاڭداردىڭ بولۋىنا, نەگىزگى شيكىزات – از تۇزىنىڭ قولجەتىمدىلىگىنە, بىلىكتى كادرلاردىڭ بولۋىنا باستى نازار اۋدارعاندارىن ايتىپ ءوتتى. ويتكەنى, بۇل زاۋىت كاۋستيكالىق سودا مەن حلوردى مەمبراندىق تەحنولوگيا بويىنشا الەمدىك دەڭگەيدەگى جاڭا وندىرىستىك تەحنولوگيالاردى قولدانىپ وندىرەتىن بىردەن-ءبىر زاۋىت ءارى ونىمدەرى ەكو­لو­گيا­لىق جاعىنان تازا بولادى. بۇرىن بول­ما­عان جاڭا وندىرىستەردىڭ قۇرىلۋى ەكونومي­كا­لىق بەلەستەرگە,  سونىمەن بىرگە, الەۋمەتتىڭ سان ءتۇرلى ماسەلەلەرىن, سونىڭ ىشىندە, جۇمىس­سىزدىقتى شەشۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى.  جاڭا تەحنولوگيالارعا ارقا سۇيەي وتىرىپ,  شيكىزات قانا شىعارماي, ونى وڭدەۋگە دە قول جەتكىزۋدە. ال, زاۋىت قۇرىلىسىنا قاجەت ينۆەستيتسيا­نى «قازاقستاننىڭ دامۋ بانكى» جانە «ەك­سيمبانك» اكتسيونەرلىك قوعامدارى ءبولدى.  مۇنداي وندىرىستەر قازاقستاندىق ءونىمنىڭ ءبا­سەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرىپ, ەكونوميكا­لىق ورلەۋىمىزگە ۇلەس قوسادى. سەبەبى اتالعان ءوندىرىس كاسىپكەرلىكتىڭ باسقا دا تۇرلەرىنىڭ دامۋىنا قولايلى جاعداي تۋعىزادى. بۇل ءوز كەزەگىندە ايماقتاعى شاعىن جانە ورتا بيز­نەستىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرەدى. جاڭا زاۋىت­تىڭ ىسكە قوسىلۋىمەن جۇمىسشىلار سانى دا كوبەيەدى دەگەن ءسوز. فاريدا بىقاي. پاۆلودار.