جولدار حۋبەيدە توعىسادى

بۇل كۇندەرى قازاقستاندىق جۋرناليستەردەن قۇرالعان دەلەگاتسيانىڭ قىتاي ەلىندەگى  ساپارى جالعاسۋدا.  ون كۇنگە سوزىلاتىن ساياحات دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا تۇسكەن وسىناۋ ەلدىڭ وڭتۇستىك پروۆينتسيالارىن قامتيدى.  سونىمەن, جۇردەك پويىزبەن جۇيتكىپ وتىرىپ, حەنان ءول­كەسىن ارتقا تاستاپ, حۋبەي پرو­­ۆينتسياسىنا كەلىپ جەتتىك. بەيجىڭ مەن چجەنچجوۋ, ودان كەيىن چجەنچجوۋ مەن ۋحان قا­لالارىنىڭ اراسىنداعى 1200 شاقىرىمدى بەس جارىم ساعاتتا ءجۇرىپ وتكەن جولداردا ءبىز سياقتى بوگدە ەلدەن كەلگەن ادامداردىڭ كوزىنە بىردەن تۇسەتىنى بىتپەيتىن دە قويمايتىن ەگىستىك الاڭدارى. مىڭ شاقىرىمدىق جولدىڭ بويىندا كوكونىس ەگىلمەگەن, وڭدەلمەگەن قارىس قادام جوق. قولدان ءوسىرىل­گەن ورماندار, جۇگەرى القاپ­تارى, قىسقاسى, وسىمدىك پەن تال داراقتاردىڭ ءتۇر تۇرىنەن كوز سۇرىنە وتىرىپ, ۋحان قالاسىنا دا كەلىپ جەتتىك. ۋاقىتتىڭ قادىرىن بىلەتىن حانزۋ حالقى ءبىزدىڭ ءبىر مينۋتىمىزدى دا زايا كەتىرمەي, قوناقۇيگە جاي­عاستىرعان بويدا, بىردەن ۋحان ۋنيۆەرسيتەتىنە الىپ كەلدى. ۋحان ۋنيۆەرسيتەتى قىتاي­داعى ەڭ ادەمى وقۋ ورنى سانالادى. كەش باتىپ كەتتى دەمەي-اق ءبىزدى اتالمىش وقۋ ورنىنىڭ وكىلدەرى جىلىۇشىراي قارسى الىپ, جان-جاقتى اقپار بەردى. قىتايدىڭ وسىناۋ ماقتاۋلى ۋنيۆەرسيتەتى مۇندا 1989-1991 جىلدارى قازاقستاننىڭ قازىرگى ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى كارىم ءما­سىموۆتىڭ وقىعانىن ماقتانىش تۇتادى. ۇلكەن اۋماقتى الىپ جاتقان حۋبەي پروۆينتسياسىندا سۋداعى جانە قۇرعاقتاعى ترانسپورتتىق تاسىمال ۇلكەن ماڭىزعا يە. الەمدە ۇزىندىعى جاعىنان ءۇشىنشى ورىن الاتىن قىتايدى اسىراپ وتىرعان يانتسزى وزەنىندە ورنالاسقان حالىقارالىق پورتتار كۇن سايىن, ءسات سايىن توننالاعان تاۋارلاردى قىتاي – ەۋروپا باعى­تىنا الىپ شىعادى. قاي جاعىنان الىپ قاراساڭ دا بۇل پروۆينتسيادا قۇرعاقتاعى كولىك تاسىمالى بولسىن, پويىز جولدار, تاعىسىن-تاعى حۋبەي ولكەسىندە تو­عىسىپ بارىپ, تارقايدى. قىتايدىڭ ءتورت تارابىن جال­عاس­تىرىپ وتىرعان ۋحان قالا­سى وزىق تەحنولوگيالارىمەن دە دارالاناتىندىقتان, بۇل قالاداعى ءىسساپارلار كوممۋنيكتسيالىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىنا ارنالدى. ءبىرىنشى كەزەكتە 1974 جىلى قۇرىلعان, وپتيكالىق تالشىقتار شىعاراتىن «Fiber Home Technologies» كومپانياسىنا كەل­دىك. اقپاراتتىق تەحنولوگيا­لار زامانىندا وپتيكالىق تال­شىقتىڭ قولدانىلمايتىن جەرى جوق. 23 مىڭ قىزمەتكەرى بار كومپانيانىڭ تابىسى 5 ميلليارد يۋانعا جەتكەن. باستاپقىدا قا­تارداعى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى بولعان كومپانيانىڭ بۇگىنگى تابىسى ايتۋعا تۇرارلىق. ۋحان قالاسىندا بىرىنە ءبىرى ءارى ارىپتەس ءارى باسەكەلەس ەكى كومپانيا بولسا, سونىڭ ءبىرى وپتيكالىق تالشىق جاسايتىن «YOFC» كومپانياسى. اتالمىش كومپانيا ءوز سالاسى بويىنشا قىتايداعى ءبىرىنشى, الەمدەگى ەكىنشى ورىندا. الەمدى قىتايمەن وپتيكالىق تالشىق ارقىلى جالعاپ وتىرعان كومپانياعا كەلگەنگە دەيىن ۋحان قالاسىنىڭ «سيليكون» القابىندا دا بولدىق. فانتاستيكالىق كينوعا كىرىپ كەتكەندەي اسەر قالدىرعان وزىق تەحنولوگيالار كورمەسى ءبىزدى كوپ ويعا قالدىرعانى اقيقات... حالقىنىڭ جارتىسى قالالاردا تۇراتىن حۋبەيدەگى كەزەكتى نىسان «قىتاي ينجەنەرلىك قۇرىلىس كومپانياسىنا» قاراستى «ءۇشىنشى باسقارماسىنا» كەلدىك. ەگەر الەم­دە 500 ءىرى قۇرىلىس كومپانيا­سى بولسا, ول 27-ورىندا تۇر. بۇل نىسانعا ارنايى اتباسىن تىرەۋىمىزدىڭ دە وزىندىك ءمانى بار. اتالمىش قۇرىلىس كومپانياسى الەمدەگى ەڭ بيىك عيماراتتىڭ ءبىرىن تۇرعىزىپ جاتىر ەكەن. قازىر 120 قاباتتىق قۇرىلىس بەل ورتاسىنا كەلگەن. ءبىزدىڭ جۋرناليس­تەر قازىردىڭ وزىندە توبەسىنەن تومەنگە كوز سالساڭ باس اينالاتىن نىساننىڭ ۇستىنە قۇرىلىس ليفتىمەن كوتەرىلىپ, ۋحان قالا­سىنىڭ بۇكىل سۇلۋلىعىن تاماشالادى. «نيۋتي» دەپ اتالاتىن اكىم­شىلىك, بيزنەس جانە ساۋدا-سات­تىق ورتالىعى بولاتىن بۇل عيمارات قاراپايىم قالا تۇرعىندارى ءۇشىن قىمباتقا تۇسپەك. سوندىقتان, مۇن­دا تۇرعىن پاتەرلەرى جوسپار­لانباعان. ەندىگى باعىت قىتايلىقتار يۋي دەپ اتايتىن چۋنسين قالاسى. وندا دا ءبىزدى تىعىز باعدارلاما, قىزىقتى كەزدەسۋلەر مەن ازىرگە بەيمالىم اقپاراتتار كۇتىپ تۇر. ايناش ەسالي, «ەگەمەن قازاقستان» – ۋحاننان (قىتاي)