پرەمەر-مينيستر بيىل 10 اقپاندا ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا پرەزيدەنت بەرگەن تاپسىرمالار اياسىندا اگرارلىق ماۋسىمدى ساپالى وتكىزۋگە بارلىق قاجەتتى جاعدايلار قامتاماسىز ەتىلگەنىن اتاپ ءوتتى.
«ەگىن ەگۋ جانە كۇزگى جيىن-تەرىم جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋ كولەمىن بىلتىرعىداي 1 ترلن تەڭگە دەڭگەيىندە قالدىردىق. ونىڭ ىشىندە تەحنيكانى ليزينگكە الۋعا 300 ملرد تەڭگە قارالعان. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قولداۋىنىڭ ارقاسىندا ءۇشىنشى جىل قاتارىنان قوماقتى قاراجات ءبولىنىپ جاتىر. فەرمەرلەر ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن باعامەن 402 مىڭ توننا جانارماي ءبولۋ كوزدەلىپ وتىر», دەدى و.بەكتەنوۆ.
وتىرىستا اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىنا دايىندىق بارىسى تۋرالى بايانداپ, بيىلعا ارنالعان ەگىس القاپتارىنىڭ قۇرىلىمى ءارتاراپتاندىرۋ قاعيداتى نەگىزىندە قايتا قارالعانىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, بيىل جالپى ەگىستىك كولەمى 23,8 ملن گەكتارعا جۋىقتاپ, جوعارى سۇرانىسقا يە مايلى, ازىقتىق جانە جۇگەرى داقىلدارىنىڭ ۇلەسى ۇلعايادى, ال بيداي القاپتارى قىسقارتىلادى. ەگىن ناۋقانىن ۋاقتىلى جۇرگىزۋ ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەۋگە 700 ملرد تەڭگە باعىتتاۋ جوسپارلاندى. شارۋالار ساپالى تۇقىم, تىڭايتقىش, جانار-جاعارماي جانە تەحنيكامەن قامتاماسىز ەتىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار مينيسترلىك سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ, تەحنيكانى تولىقتاي ءازىر ەتۋ, تۇقىم ساپاسىن باقىلاۋدى كۇشەيتۋ ارقىلى اگرارلىق ماۋسىمدى ءتيىمدى وتكىزۋگە باسىمدىق بەرىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى.
ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ەرلان اقكەنجەنوۆ كوكتەمگى ەگىس ناۋقانىنا جانار-جاعارمايمەن قامتاماسىز ەتۋ شارالارى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى. ونىڭ سوزىنشە, اقپان-ماۋسىم ارالىعىنا ارنالعان كەستەگە ساي 402 مىڭ توننا ديزەل وتىنى ءبولىنىپ, ونىڭ باعاسى نارىقتاعى دەڭگەيدەن ەداۋىر تومەن بەلگىلەنگەن. وتىن جەتكىزۋ ۇدەرىسىنىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ارنايى بوياۋ, جەكە پين-كودتار مەن ەلەكتروندىق شوت-فاكتۋرا جۇيەسىندەگى ۆيرتۋالدى قويما تەتىگى ەنگىزىلگەن. مينيستر كەيىنگى جىلدارى اگرارشىلارعا جىل سايىن جۇزدەگەن مىڭ توننا ديزەل ءبولىنىپ كەلە جاتقانىن, جەتكىزۋ جۇمىستارى ۆەدومستۆونىڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا ەكەنىن جەتكىزدى.
الداعى ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭگە دايىندىق جونىندەگى كەشەندى جوسپاردى سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا ءمينيسترى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ تانىستىردى. ونىڭ سوزىنشە, وڭتۇستىك وڭىرلەردە سۋ تاپشىلىعى تاۋەكەلدەرى ءالى دە ساقتالىپ وتىر. گيدرولوگيالىق مودەل ەسەپتەۋلەرىنە سايكەس ارال-سىرداريا جانە شۋ-تالاس باسسەيندەرىندە سۋ كولەمى كوپجىلدىق نورمادان تومەن بولۋى مۇمكىن. وسىعان بايلانىستى سۋ الۋ ءليميتىن قاتاڭ ساقتاۋ, ىلعالسۇيگىش داقىلداردىڭ ەگىس القاپتارىن شەكتەۋ ۇسىنىلدى. مينيسترلىك سۋارۋ ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ, كانالداردى تازالاۋ, جاڭا سۋقويمالارىن سالۋ جانە سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ جۇمىستارىن ارتتىرۋدى باستادى. فەرمەرلەرمەن سۋ بەرۋ شارتتارى تولىق تسيفرلىق فورماتقا كوشىپ جاتىر. سونىمەن قاتار سۋدىڭ «قارا نارىعىن» جويۋ مەن سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى باسقارۋ ماقساتىندا باقىلاۋ مەن ينسپەكتسيالىق ءىس-شارالاردىڭ كۇشەيتىلەتىنى ايتىلدى.
ينفوگرافيكانى جاساعان – امانگەلدى قياس, «ەQ»
ۇكىمەت وتىرىسىندا بىرقاتار ءوڭىر اكىمدەرى كوكتەمگى دالا جۇمىسىنا دايىندىق بارىسى جونىندە ەسەپ بەردى. تۇركىستان وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرالحان كوشەروۆ وڭىردە ەگىس كولەمى 919 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايىپ, ماقتا, جۇگەرى مەن مايلى داقىلدار القاپتارى كەڭەيتىلىپ جاتقانىن ايتتى. سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسى قوسىمشا 50 مىڭ گەكتارعا ەنگىزىلىپ, كوكتەمگى ناۋقان مەرزىمىندە باستالعان. قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلىبەك نالىباەۆ سۋ تاپشىلىعىنا بايلانىستى كۇرىش القاپتارى قىسقارتىلىپ, ونىڭ ورنىنا جۇگەرى مەن وزگە دە سۋدى از قاجەت ەتەتىن داقىلدارعا باسىمدىق بەرىلگەنىن جەتكىزدى. جامبىل وبلىسىندا ەگىس كولەمى 623,3 مىڭ گەكتار دەڭگەيىندە جوسپارلانىپ, 10 مىڭنان استام تەحنيكا دايىندالعان. ال جۇگەرىنى تەرەڭ وڭدەۋ باعىتىنداعى ءىرى جوبالار ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمى اسايىن بايحانوۆ وڭىردە ەگىس القابى 1,7 ملن گەكتارعا دەيىن ۇلعايىپ, تۇقىم قورى مەن تەحنيكا پاركى تولىق دايىن ەكەنىن, قايتا وڭدەۋ سالاسىندا جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبالار قولعا الىنعانىن اتاپ ءوتتى. ال قوستاناي وبلىسىندا 5,1 ملن گەكتارعا ەگىن ەگۋ جوسپارلانىپ, جوعارى رەپرودۋكتسيالى تۇقىممەن قامتاماسىز ەتۋ, تەحنيكا جاڭارتۋ مەن قارجىلاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. جالپى ايتقاندا, ءوڭىر باسشىلارى ەگىس قۇرىلىمىن ءارتاراپتاندىرۋ, سۋ رەسۋرستارىن ۇنەمدەۋ جانە مەملەكەتتىك قولداۋ تەتىكتەرىن ءتيىمدى پايدالانۋ ارقىلى كوكتەمگى ناۋقاندى ۋاقتىلى وتكىزۋ باستى نازاردا ەكەنىن ايتتى.
وتىرىس قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنە كوكتەمگى ەگىس جۇمىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن ديزەل وتىنىنىڭ شەكتى جەڭىلدىكتى باعاسىن ۋاقتىلى بەكىتۋ قاجەتتىگىن ايتتى. ۆەدومستۆوعا سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى جانە وبلىس اكىمدىكتەرىمەن بىرلەسىپ, ارزانداتىلعان وتىننىڭ ءتيىستى كولەمدە جەتكىزىلۋىن قاتاڭ باقىلاۋعا الۋ تاپسىرىلدى. اكىمدىكتەر ءبىر اپتا ىشىندە وڭىرلىك وپەراتورلار تۋرالى تولىق ءارى وزەكتى مالىمەتتەردى ۇسىنۋى قاجەت. بولىنگەن جانار-جاعارمايدىڭ تالان-تاراجعا تۇسۋىنە جول بەرگەن تۇلعالارعا قاتىستى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى بارىنشا قاتاڭ شارالار قابىلداۋى كەرەك.
مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ تيىمدىلىگىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. بۇل رەتتە قولداۋ جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى ءارى جۇمىسىنا ادال ديقاندارعا عانا كورسەتىلۋگە ءتيىس. ەگىس القاپتارىن ءارتاراپتاندىرۋ جۇمىسى بيىل دا جالعاسادى. كوبىرەك تابىس اكەلەتىن, اسىرەسە ەكسپورتقا شىعاتىن, نارىقتا جوعارى سۇرانىسقا يە داقىلداردىڭ ەگىس القاپتارىن كەڭەيتۋگە باسىمدىق بەرىلەدى.
ەگىن ەگۋ كەزىندە اگروتەحنولوگيا تالاپتارىن قاتاڭ ساقتاپ, تىڭايتقىشتاردى ۋاقتىلى سەبۋ جانە وسىمدىكتەردى زيانكەستەردەن قورعاۋ قۇرالدارىن قولدانۋ قاجەتتىگى اتاپ ءوتىلدى. بۇل شارالار بولاشاق ەگىننىڭ ساپاسى مەن تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ نەگىزگى فاكتورلارى بولماق.
بيىل تىڭايتقىشتاردى سەبۋ جوسپارى عىلىمي نەگىزى بار نورمانىڭ 73%-ىنان استامىن نەمەسە 2,3 ملن توننانى قۇرايدى. اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ونەركاسىپ مينيسترلىكتەرى ەگىنشىلەردى قاجەتتى كولەمدە ساپالى ءارى قولجەتىمدى تىڭايتقىشتارمەن قامتاماسىز ەتۋى قاجەت. بۇل رەتتە ءوزىمىزدىڭ وتاندىق ءوندىرىستىڭ تىڭايتقىشتارىنا باسىمدىق بەرۋ كوزدەلىپ وتىر.
تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە – اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ ازىرلىگى. ول قازىر شامامەن 80%-دى قۇرايدى. جاپپاي ەگىس جۇمىسى باستالعانشا بۇل كورسەتكىشتى 100%-عا دەيىن جەتكىزۋ – نەگىزگى مىندەت.
سونىمەن قاتار اكىمدىكتەرگە تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى كەڭىنەن پايدالانىپ, بولىنگەن قاراجاتتىڭ ماقساتتى جۇمسالۋىنا تۇراقتى باقىلاۋ جۇرگىزۋ, شارۋالاردى قۇرعاقشىلىققا ءتوزىمدى تەحنولوگيالارعا كوشۋگە ىنتالاندىرۋ بويىنشا ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن كۇشەيتۋ جۇكتەلدى.
پرەمەر-مينيستر جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا نەسيە الۋ ۇدەرىسىن تسيفرلاندىرۋ, ارزانداتىلعان وتىننىڭ جەتكىزىلۋىن باقىلاۋ, ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭدە ەگىنگە قاجەتتى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ, اۋا رايىنىڭ وزگەرۋىنە جەدەل بەيىمدەلۋ, سونداي-اق اگروونەركاسىپتىك كەشەن ءونىمىنىڭ كولەمىن ۇلعايتۋ بويىنشا ينديكاتورلاردى ورىنداۋدى تاپسىردى.
«اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەن ءوڭىر اكىمدەرىنە كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىنىڭ ۋاقتىلى جۇرگىزىلۋىن ەرەكشە باقىلاۋدا ۇستاۋدى تاپسىرامىن», دەدى و.بەكتەنوۆ.
ال جالپى ۇيلەستىرۋ پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارينگە جۇكتەلدى.
