تەرەزا مەي – ۇلىبريتانيا پرەمەر-ءمينيسترى
جاقىندا بۇل ەلدىڭ ۇكىمەتىن كىم باسقارادى دەگەن تاقىرىپتا ءسوز قوزعاعانبىز. تىزگىندى ىشكى ىستەر ءمينيسترى تەرەزا مەي ۇستايتىن شىعار دەگەن بولجام ايتساق تا, بۇل تىم تەز جۇزەگە اسادى دەپ ويلاعانىمىز جوق ەدى. ەلدە قالىپتاسقان ءداستۇر بويىنشا پرەمەر-مينيستر الداعى قىركۇيەك ايىندا عانا اۋىسۋعا ءتيىس ەدى. بىراق, سارسەنبى كۇنى تەرەزا مەي قىزمەتكە كىرىسىپ كەتتى.
ءسىرا, بۇرىنعى پرەمەر-مينيستر دەۆيد كەمەرون اسىقتى ما, جوق قالىپتاسقان جاعداي اسىقتىردى ما, ماسەلە تەز شەشىلدى. كەمەرون سارسەنبىدە بۋكينگەم سارايىنا بارىپ, كورولەۆاعا وتستاۆكا جونىندەگى ءوتىنىشىن تاپسىردى. وسىلاي ەتەتىنىن ول كۇنى بۇرىن حابارلاعان. سوعان وراي پارتيا كوسەمىن انىقتاۋ دا جىلدام شەشىلدى. كونسەرۆاتورلار پارتياسى فراكتسياسىنداعى ءۇش ۇمىتكەرگە داۋىس بەرۋدە مەي 199 داۋىس, ال ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى اندرەا لەدسوم 84 داۋىس العان سوڭ-اق, جاعداي بەلگىلى بولعان. سوندا لەدسوم مەيگە جول بەرەتىنىن مالىمدەدى. ءسويتىپ, كونسەرۆاتورلار پارتياسى ءوز كوسەمىن سايلاۋمەن قاتار, مەيدى ۇكىمەت باسشىلىعىنا بەكىتتى.
وسىلايشا, تەرەزا مەي پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنتاعىنا جايعاستى. ول بۇل ورىنعا وتىرعان مارگارەت تەتچەردەن كەيىنگى ەكىنشى ايەل قايراتكەر. ول وسىناۋ ۇلكەن ورىنعا وتىرۋعا تايساقتايدى دەۋگە دە كەلمەيدى. 59 جاستاعى تەرەزا مەي ساياسي كۇرەستىڭ, مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ وت-جالىنىنان وتكەن قايراتكەر. ول تالاي جەڭىستى دە, جەڭىلىستى دە باستان كەشكەن.
راس, كەمەرون كەتەتىنىن ايتقاندا, بۇل ەلدەگى ساياسي جاعدايدى بىلەتىندەر ونىڭ ورنىن قازىنا كانتسلەرى دجوردج وسبورن باسار دەگەن. بەدەلى سونداي ەدى. ول باس تارتتى. ءتىپتى بولماعاندا, لوندوننىڭ بۇرىنعى مەرى, بيلىككە قۇمارلاۋ بوريس دجونسون تالاسار دەگەن. تالاسپادى. ءسىرا, ول كەمەروننىڭ بەدەلىنەن تايساقتاعان-اۋ دەيسىڭ. شىن مانىندە, كەمەرون كونسەرۆاتيۆتىك پارتيانى جەڭىسكە جەتكىزگەن, الەمدىك دەڭگەيدەگى ساياساتكەر ەدى. سول كەمەرون تە
رەزا مەيگە اق تىلەك ايتتى. «مەن تەرەزا مەيدىڭ ءبىزدىڭ جاڭا پرەمەر-ءمينيسترىمىز بولاتىنىنا قۋانىشتىمىن, – دەدى ول. – ول كۇشتى دە بىلىكتى ساياساتكەر, ول ءبىزدىڭ ەلىمىزدى الداعى ۋاقىتتا باستاپ جۇرۋگە قابىلەتى جەتىپ-ارتىلاتىن قايراتكەر. مەن ونى بارىنشا قولدايمىن».
بۇگىندە تەرەزا مەي تۋرالى ايتىلىپ جاتقان اڭگىمە كوپ. جاعىمدى اڭگىمەلەر. كوپ جۇرتتىڭ ونى «تەمىر حانىم» اتانعان مارگارەت تەتچەرمەن سالىستىرادى, ۇقساستىراتىندارى دا بار. ءسىرا, سول شىندىققا كەلەر. جۇرت ۇقساس دەگەندە, ەكەۋى دە ءدىن ادامىنىڭ قىزدارى, ەكەۋى دە وكسفوردتا وقىعان. كەزىندە لايىقتى جار تاڭداعان. ۇقساستىق وسىمەن ءتامامدالار. تەتچەر قاتالدىعىمەن «تەمىر حانىم» اتاندى. بىلىمگە قارجىنى قىسقارتتى, كاسىپوداقپەن ايقاستى, شەرۋدى قۋىپ تاراتتى, يرلانديا سەپاراتيستەرىن جازالادى, پارتيا ىشىندەگى وپپوزيتسيانى تۇقىرتتى. مەي مۇنىڭ ەشقايسىسىن جاساماس ەدى.
دەۆيد كەمەرون وعان بىردەن ەكى مينيسترلىكتى تاپسىردى. قىزمەتىندە وتە ابىرويلى بولدى. ونىڭ مىنەزىنەن قاتالدىق تا, قايىرىمدىلىق تا اڭعارىلادى. پوليتسيا جۇمىسىنداعى كەمشىلىكتەر ءۇشىن حالىقتان كەشىرىم سۇراسا, ۇلتارالىق, ەتنوسارالىق ماسەلەدە, ميگراتسيا ماسەلەسىنە قاتىستى قاتال كوزقاراس ۇستادى.
قازىر ۇلىبريتانيا اسا جاۋاپتى كەزەڭدە تۇر. باسقاسىن بىلاي قويعاندا, ەۋرووداقتان ءبولىنۋدىڭ ءوزى قانداي ماسەلە! ونى اياعىنا جەتكىزۋ وڭاي ەمەس. بريتانيا قوعامى ەكىگە بولىنگەن. بىرىكتىرۋ دە وڭاي ەمەس. ەل ۆاليۋتاسى – فۋنت ستەرلينگ سوڭعى وتىز جىلدا بولماعان قۇلدىراۋعا ءتۇستى. سونىڭ ءبارىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى تەرەزا مەيگە جۇكتەلەدى. سودان ەلدى ويداعىداي الىپ شىعادى-اۋ دەگەن وي كوڭىلگە ۇيىرىلە بەرەدى.
جاقىنىڭا ۇيلەنبە – قانىڭ بۇزىلادى
بيىلعى شىلدەدەن باستاپ تاجىكستاندا جاقىن تۋىستاردىڭ ءبىر-بىرىنە ۇيلەنۋىنە تىيىم سالاتىن زاڭ كۇشىنە ەندى. بۇل ەلدىڭ ىشىندە عانا ەمەس, سىرتتا دا ءسوز بولىپ جاتىر. تاجىكتەر نەگە بۇعان باردى دەيدى. ءتىپتى, بۇل ەلدىڭ داستۇرىنە قايشى ەمەس پە دەيتىندەر دە بار, ادام قۇقىن العا توساتىندار دا كەزدەسەدى. ال بۇل زاڭدار ۇلتتىڭ دەنساۋلىعى مەن گەنەفوندىن ساقتاۋدى كوزدەيدى.
بۇل ماسەلە ءبىرازدان بەرى ايتىلىپ كەلەدى. پارلامەنتتە دە قوزعالعان. وسىدان ءۇش جىل بۇرىن دەپۋتات ساودات امىرشوەۆانىڭ ۇسىنىسى قولداۋ تاپپاعان. ەلدىڭ ءداستۇرى العا توسىلدى. دىنگە دە, شاريعاتتىڭ تالاپتارىنا دا ءسۇيەندى. بيىل سونىڭ بارىنە قالاي تويتارىس بەرىلدى دەگەندە, پرەزيدەنت راحموننىڭ ىقپالى بولعانى ايقىن. ول چاحوربوگتاعى مۇگەدەك بالالاردىڭ ءۇي-ينتەرناتىندا بولىپ, ونداعى جاعدايمەن تانىسقان سوڭ, ءوزىنىڭ كورگەنىن دەپۋتاتتارمەن ءبولىستى. بۇل ءبىر جاعى وسى ماسەلەنى كوتەرىپ جۇرگەن دەپۋتاتتار ءۇشىن قولداۋ دا ەدى.
جاعداي ايتارلىقتاي ۋشىعىپ تۇر ەكەن. ادەپ, مورال تۇرعىسىنان قاراماعاننىڭ وزىندە دە, بۇل ۇلتتىڭ دامۋىنا قاۋىپ توندىرگەندەي قۇبىلىس بولىپ شىققان. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ ءمالىمەتىنە قاراعاندا, حالقى شاعىن ەلدە ءوسىپ-جەتىلۋى اۋىتقىعان 26 مىڭ مۇگەدەك بالا بار ەكەن. سولاردىڭ 35 پايىزى جاقىن تۋىس ادامداردىڭ ۇيلەنۋىنەن تۋعان بالالار. اتا-انالارى ساپ-ساۋ, بالالارى ساڭىراۋ, زاعيپ, باسقا دا كەمىستىگى بار بولىپ كەلەدى.
بۇل جونىندە عىلىمدا قالىپتاسقان تۇجىرىم بار. جاقىن ادامداردىڭ ۇيلەنۋىنە بولمايدى. بۇل ەلدە, اسىرەسە, تاۋلى, اۋىلدىق جەردە حالىق از. ءبىر اۋىل اعايىن-تۋىستان تۇرادى. جۇرت قالىڭدىقتى سىرتتان ىزدەپ جاتپايدى. ونىڭ ۇستىنە شامالى دۇنيەسى بارلار بايلىعىمىز سىرتقا كەتپەسىن دەيتىن كورىنەدى. سودان سوڭ, قىزدارىمىز الىسقا كەتىپ, وندا قيىندىققا ۇشىراماسا دەيتىندەر دە بار. ءداستۇردى قالاي اقتاعاندا دا, ۇرپاققا ەنشىگە قاۋىپ قالادى. بۇل قاۋىپتەن قۇتىلۋدىڭ جالعىز جولى – جاقىن تۋىستاردىڭ ۇيلەنۋىنە تىيىم سالۋ.
قالاي دەگەندە دە, تاجىك قاۋىمى ۇلكەن ءبىر جاڭالىققا قادام جاسادى. بالكىم ول ءبىراز ەلدەرگە دە ىقپال ەتەر. اسىرەسە, مۇسىلمان ەلدەرى اراسىندا جاقىن تۋىستاردىڭ ءبىر-بىرىنە ۇيلەنە بەرۋى قالىپتاسقان. تەك ءسۇت تۋىستارعا عانا رۇقسات ەتىلمەيدى. نەمەرە اعايىندار ۇيلەنە بەرەدى. جەتى اتاعا دەيىن قىز الىسپاۋ تالابىن قاتاڭ ساقتايتىن قازاقتارعا بۇل وتە وعاش كورىنەدى.
جاقىن تۋىستاردىڭ ءبىر-بىرىنە ۇيلەنۋىنە تىيىم سالۋ ماسەلەسىن ءسوز ەتكەندە, باسقا حالىقتىڭ ءداستۇرىن سىيلاماعانداي كورىنۋى مۇمكىن. بىراق شىندىققا جۇگىنگەن ءجون عوي. بەلگىلى گەنەتيك عالىمىمىز, اكادەميك تالعات مومىنوۆ جاقىندا جاريالاعان ءبىر ماقالاسىندا ادامداردىڭ گەنەفوندى قانشالىقتى ءارتۇرلى بولسا, دەنساۋلىعى سونشالىقتى جاقسى بولادى دەگەن زاڭدى العا توسادى. جانە حالقىمىزدىڭ مۇنى ساقتايتىنىن, تاۋكە حاننىڭ مۇنى ءوز جارعىسىمەن بەكىتكەنىن ماقتانىشپەن ايتادى.
