6600 ادام جەر الدى

«كوشەمىزدە جول جوق, باتپاققا بەلشەمىزدەن باتىپ جاتىرمىز». «ۇيىمىزگە گاز كىرگىزە الماي وتىرمىز». «سۋ جوق, جارىق جوق, ءبىز قالاي كۇن كورەمىز؟!». بۇرىن دا, قازىر دە حالىقتىڭ تاراپىنان وسىنداي ارىز ءجيى ايتىلادى. ءباسپاسوز بەتتەرىندە, دەپۋتات­تاردىڭ قوعامدىق قابىلداۋىندا, اكىمدەردىڭ ەسەپ بەرۋىندە مىندەتتى تۇردە الەۋمەتتىك پروبلەما ايتىلماي قالمايدى. ويتكەنى, ەلدى ابدەن مەزى ەتكەن ماسەلە. قانشا ەسىك توزدىرسا دا, قانشا ادامنىڭ الدىنا بارسا دا, ماسەلەسى بىردەن شەشىلە قويمايدى. سەبەبى, و باس­تا بارلىق ينفراقۇرىلىمى بار جەردى الماعان سوڭ, الدەبىر دەلدالدار ارقىلى قالانىڭ ءبىر بۇرىشىنان جەر تەلىمىن يەلەنگەن سوڭ, ونىڭ پروبلەماسى دا بو­­لادى. كوشە سالۋ, جارىق اپارۋ, سۋ مەن گاز تارتۋ ءۇشىن ارنا­يى جوبالىق جۇمىس جاسالىپ, ول جوعارى جاقتان بەكىپ, ونىڭ قارجىسى ءبولىنىپ, اقىر سوڭى جاسالامىن دەگەنشە بىرقاتار جىل ءوتىپ كەتەدى. ال وعان دەيىن ماسەلە قوردالانا بەرەدى. سودان كەلىپ اتقارۋشى بيلىك ەشتەڭە جاسامايتىنداي, ەكى قولىن الدىنا قويىپ قاراپ وتىرعانداي عانا اسەر بەرەدى. جالعىز قىزىلوردا وبلىسىندا عانا ەمەس, تۇتاس قازاقستاندا وسىنداي جاعدايدىڭ قالىپتاسقانى جاسىرىن ەمەس. دەگەنمەن سىر بويىندا الداعى ۋاقىتتا مۇنداي كەلەڭسىزدىكتى بولدىرماۋدىڭ جولى تابىلدى. استانا كۇنى قارساڭىندا ءتا­ۋەل­سىزدىكتىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويىنا تارتۋ رەتىندە قىزىلوردا قالاسىندا ءبىر مەزەتتە 6600 ادام تۇرعىن ءۇي سالۋ ءۇشىن جەر الدى. ويلاڭىزشى, 2004 جىلدان بەرى تىزىمدە تۇرعان ادامدار ارمانىنا جەتىپ, ەندى جەكە باسپاناسىن سالاتىن جەر الىپ جاتىر. وندا دا ايدالا, قۋ مەكەننەن ەمەس. بار­لىق ينفراقۇرلىمى قاراس­تىرىلعان, جاڭادان بوي كوتەرەتىن «بايتەرەك» شاعىن اۋدانىنىڭ ايماعىنان. بيىل قالانىڭ ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرى­لىمىن دامىتۋعا رەسپۋبليكالىق, وبلىستىق بيۋدجەتتەردەن, ۇلتتىق قوردان قىرۋار قاراجات ءبولىندى. وسى قارجىنىڭ 5,3 ميلليارد تەڭگەسى «قىزىلوردا-جەزقازعان» اۆتوجولىنىڭ بويىنان بەلگى­ل­ەنگەن 980 گەكتار اۋماقتىڭ ين­جەنەرلىك ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جۇمىستارىن باستاۋعا جۇمسالدى. جاقىن ارادا قوسىمشا 4,6 ميلليارد تەڭگە قارالىپ, بارلىعى 10 ميلليارد تەڭگەدەي قاراجات ءبولىنىپ وتىر. – ءبىز بۇل جۇمىستاردى 2013 جىلدان باستاعان بولاتىنبىز. قاجەتتى اۋماقتى ايقىنداپ, ور­نالاسقان جەرىن زەرتتەدىك, گەو­لوگيالىق جۇمىستار جۇرگىزدىك. 2014 جىلى وبلىستىق بيۋدجەت­تەن بولىنگەن 234 ميلليون تەڭ­گەگە جوبالىق-سمەتالىق قۇ­جات­تارىن ازىرلەپ, مەملەكەتتىك ساراپتامانىڭ وڭ قورىتىندىسىن الدىق. وتكەن جىلى ۇكىمەتتە, ۇلتتىق قوردان, ۇلتتىق ەكونوميكا جانە قارجى مينيسترلىكتەرىندە بىرلەسە قارجىلاندىراتىن جوبانى قورعاپ, دالەلدەپ, بيىلعى 2016 جىلدىڭ بيۋدجەتىنە كىرگىزدىك. مىنە, وسىنداي سوزبەن ايتۋعا وڭاي, جاسالۋى قيىن جانكەشتى جۇمىستىڭ ارقاسىندا قىزىلوردا قالاسىندا بۇگىننەن باستاپ «ءباي­تەرەك» اتتى جاڭا  شاعىن اۋدان دۇنيەگە كەلدى,– دەدى ايماق باسشىسى قىرىمبەك كوشەرباەۆ. قازىردىڭ وزىندە «بايتەرەك» اۋدانىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن جا­ساق­تايتىن مەردىگەر كومپانيالار بەلگىلى. ولار الداعى جەلتوقسان ايىنا دەيىن 75 شاقىرىم جول جاسايدى, 353 شاقىرىم سۋ جۇيەسىن, 112 شاقىرىم گاز قۇبىرىن, 152 شاقىرىم ەلەكتر جەلىلەرىن تارتادى. سونداي-اق, پودستانسا سالادى. بولاشاقتا بۇل اۋدانعا 36 مىڭنان اسا حالىق قونىستانادى دەگەن جوسپار بار. ال سالتاناتتى تۇردە جەر تەلىمى تابىس ەتىلگەن 25 ادام ەرتەڭنەن باستاپ ءۇي قۇرلىسىن باس­تاپ كەتۋگە ءازىر ەكەندەرىن ايتۋدا. ايتپاقشى, ءدال وسى كۇنى «تيتوۆ» شاعىن اۋدانىندا 60 ءپا­تەرلى تۇرعىن ءۇي تابىستالدى. سولايشا, 60 جاس وتباسى باسپانالى بولىپ, قونىس تويىن تويلادى. سوڭعى جىلدارى قىزىلوردا وبلىسىندا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى قارقىندى جۇرۋدە. ماسەلەن, بىلتىردىڭ وزىندە باسپانا كە­زەگىندە تۇرعان ادامداردىڭ 17 پا­­يىزىنا پاتەر بەرىلدى. مۇنداي جاعداي بۇرىن-سوڭدى بولماعان. ال جىل سوڭىنا دەيىن ءالى تالاي وتباسى باسپانالى بولىپ, باقىتتى شاقتارىن باستان وتكەرمەك. ەرجان بايتىلەس, «ەگەمەن قازاقستان» قىزىلوردا