قازىر نە كوپ, ورىس تىلىندە شىققان كىتاپ كوپ. قازاقستاندىق كىتاپ دۇكەندەرىنىڭ سورەلەرى رەسەيدە شىققان كىتاپتاردان بەلى مايىسىپ تۇر دەپ ايتۋعا بولادى. ولار اسەم ءارى ارزان. سونداي كىتاپتىڭ ءبىرى جاقىندا قولىمىزعا ءتۇستى. «گەوپوليتيكا: كاك ەتو دەلاەتسيا؟». اۆتورى – نيكولاي ستاريكوۆ. رەسەيدىڭ وتكەن تاريحىنا كوز جۇگىرتە وتىرىپ, بولاشاقتىڭ قامىن قاي ىڭعايدا شەشۋ كەرەك ەكەندىگىنە بولجام جاسايدى. ول بىلاي دەيدى:
«نو ۆەرنەمسيا ۆو ۆرەمەنا گوسۋداريا پەترا الەكسەەۆيچا. توگدا نيكتو نە نازىۆال ەگو ۆەليكيم ي نە سوبيرالسيا ەتوگو دەلات. گوردوە يمەنوۆانيە, كاك ي تيتۋل يمپەراتورا, ەششە پرەدستويالو زاۆوەۆات. پريچەم زاۆوەۆات ۆ پرياموم سمىسلە سلوۆا. ۆەد ۆەليكيە يمپەري نيكوگدا نە پوياۆليايۋتسيا نا كارتە ۋكازوم رۋكوۆوديتەليا. ليۋبايا يمپەريا – ەتو يتوگ يزمەنەنيا گرانيتس, پەرەدەلا سفەر ۆليانيا. ۆ فۋندامەنتە كاجدوي يمپەري ۆسەگدا لەجيت ۋنيچتوجەننوە موگۋششەستۆو درۋگيح گوسۋدارستۆ, ي ني ودنا سترانا نە وتداست سۆوە ۆليانيە ي دوستيجەنيا بەز بويا».
«كەز كەلگەن يمپەريا – بۇل ىقپال ايماعىن قايتا ءبولىسۋ, شەكارالار وزگەرىسىنىڭ ناتيجەسى». اقيقاتىن ايتقان.
«دا ي كاجدايا سۋشا نەيزبەجنو زاكانچيۆاەتسيا مورەم. پوەتومۋ راسشيرەنيە زونى ۆليانيا روسسيسكوي يمپەري – ەتو پلانامەرنوە دۆيجەنيە روسسي ك ازياتسكيم موريام». ستاريكوۆىڭىز وسىلايشا رەسەيدىڭ ارعى-بەرگىدەگى سىرتقى ساياساتتاعى ۇستانىمىن جىلىكشە شاعىپ بەرەدى. بالكىم, ءبىز سياقتىلارعا ونىڭ «كارتاسىن اشىپ» كورسەتكەندىگى دۇرىس بولار, كىم ءبىلسىن؟! اۆتوردىڭ پىكىرى قازاقتىڭ «وزىڭە ءوزىڭ بەرىك بول, كورشىڭدى ۇرى تۇتپا» دەگەن ماقالىمەن استاسادى. ولاي بولسا, قازاق ەلىنە دە كورشى مەملەكەتتىڭ «ماقساتتى قيمىلىنىڭ» قوساعىندا كەتپەي, ءوز قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدى تەرەڭنەن ويلاستىرۋى قاجەت-اق.
ساياساتتى ستاريكوۆشا سويلەتەتىن بولساق, تورتكۇل دۇنيەگە الپاۋىت مەملەكەتتەر عانا بيلىگىن ايتىپ, ءوز ۇستەمدىگىن ءجۇرگىزەدى ەكەن. «گلاۆنايا ي ەدينستۆەننايا سۋت ميروۆوي پوليتيكي – ەتو بوربا زا رەسۋرسى ي زا كونترول ناد نيمي». وسى تۇستا اۆتوردىڭ ايتقانىمەن كەلىسۋگە تۋرا كەلەدى. الەمدىك دەڭگەيدەگى ساياساتتىڭ ءبارى وسى تۇجىرىمنىڭ توڭىرەگىندە توقايلاسادى.
ەندى ستاريكوۆتىڭ ءتۇيىندى پىكىرىنە توقتالايىق: «يستوريا ۋچيت ناس دۆۋم ۆەششام:
- پوليتيكا ليۋبىح ستران وسۋششەستۆلياەتسيا ۆسەگدا ۆ يح سوبستۆەننىح ينتەرەساح ي نيكوگدا ۆ ينتەرەساح چۋجيح.
- ۆوەننايا سلابوست نيكوگدا نە بىلا زالوگوم بەزوپاسنوستي ي, ناوبوروت, ۆسەگدا ياۆليالاس پريتياگاتەلنىم فاكتوروم دليا پوتەنتسيالنوگو اگرەسسورا».
امالسىز كەلىسەسىڭ. ويتكەنى, الەمدىك ساياسات بۇگىندە وسى ارنادا دامىپ كەلەدى. سوسىن چەرچيللدىڭ سۇڭعىلالىعىنا تاعى ءبىر مارتە كوز جەتكىزەسىڭ: «انگليانىڭ ماڭگىلىك دوستارى جوق, ماڭگىلىك مۇددەلەرى عانا بار». جاھاندىق ساياساتتىڭ بۇگىنگى تامىر بۇلكىلى دە وسىعان سايادى. الپاۋىت ەلدەر دۇنيەنى بولىسكە سالۋ جولىندا, عالامدىق بايلىقتان قوماقتى ۇلەسىن قارپىپ قالۋ ماقساتىندا الۋان ءتۇرلى قيتۇرقى ارەكەتكە بارىپ وتىرعانىنا كۋا دا بولىپ ءجۇر ەمەسپىز بە؟
«حوچەش بىت سۆوبودنىم, حوچەش بەزوپاسنوستي – بۋد سيلنىم». ەندى وسى تۇجىرىمدى قازاقى ۇعىمعا الاش قايراتكەرى ءابىش كەكىلباەۆشا قايىرار بولساق, تومەندەگىشە تۇيىندەۋگە بولادى: «ءبىز ەشكىمگە كۇش كورسەتپەيمىز. ءبىز دە ادام پەرزەنتىمىز. كەم ەمەس, تەڭ پەرزەنتىمىز. كەرەك كەزىندە كەڭ دە بولا الامىز. كەرەك كەزىندە ەر دە بولا الامىز». ەندەشە, قازاق ەلىنە ەشكىمگە جالتاقتاماي ناعىز ەرلەرشە ءومىر سۇرەتىن قوعامدى قالىپتاستىرىپ, قاۋىپسىزدىگىن نىعايتىپ, ادامزاتتىڭ تەڭ پەرزەنتى رەتىندە تەرەزەسى تەڭ دارەجەدە اڭگىمە قوزعايتىن ۋاقىت الدەقاشان كەلدى. ءتۇيىندى ماسەلەنى دەر كەزىندە تارقاتا بىلمەسەك, الپاۋىت ەلدەردىڭ قاقپاقىلىندا قالت-قۇلت ەتىپ ءومىر كەشۋ جالعاسا بەرمەكشى...
جاڭا كىتاپتان ساباق الىپ, ساقتانۋ شارالارىن ەسكەرىپ جۇرمەسەك بولمايدى.
