بەيقام باسشىعا قوزعاۋ بولا ما؟

تەگىندە ءبىزدىڭ كەيبىر باسشىلاردى تىم-تىم بەيعامدىعى قۇرتاتىن شىعار, ءسىرا... بەيعامدىقتىڭ استارىندا جانىاشىماستىق, جاۋاپسىزدىق جاتىر ەمەس پە؟ جاقىندا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ جامبىل وبلىسىنداعى تىلشىلەر قوسىنىنا اجەپتاۋىر قىزمەتى بار, ەل تانيتىن ءبىر ازامات مۇڭىن شاعىپ كەلدى. – 2012 جىلدىڭ كۇزىندە الماتىدان شىمكەنت قالاسىنا پويىزبەن كەتىپ بارا جاتىپ, جولدا قۇجاتتارىمدى جوعالتتىم, – دەيدى ماناربەك ءالىمحانوۆ (اتى-ءجونى وزگەرتىلدى – و.د.) بىزبەن اڭگىمەسىندە. – جوعالعان پارتمونە ىشىندە جەكە كۋالىك, كولىك جۇرگىزۋگە قۇقىق بەرەتىن كۋالىك, بانكومات كارتىشكەسى, ۆيزيتكا جانە اقشا بولاتىن. الماتىعا كەلگەن سوڭ جوعالعان قۇجاتتاردى ءتارتىپ بويىنشا جويىپ, جاڭاسىن جاساتۋعا تۋرا كەلدى. كەيىن ماعان شۋ قالاسىنان ءبىر كىسى حابارلاسىپ, پارتمونەمدى تاۋىپ العانىن حابارلادى. ول كىسى تەمىرجولشى بولىپ جۇمىس ىستەيدى ەكەن. تەمىرجول بويىنان تاۋىپ العان پارتمونەمدە تەك اقشا عانا جوق, باسقا قۇجاتتاردىڭ بارلىعى تۇگەل. ۆيزيتكامداعى ءنومىر بويىنشا حابارلاسقان. تاۋىپ العان كىسىگە تەلەفون ارقىلى راحمەتىمدى ايتتىم. سوسىن شۋ قالاسىندا تۇراتىن ءمادي دەگەن كۋرستاسىم ودان قۇجاتتاردى الىپ, شۋ قالاسىنان الماتىعا جۇرەتىن تاكسيستەردەن سالىپ جىبەردى. بىراق تاكسيست جىگىت قۇجاتتاردى سول كۇيى ماعان جەتكىزبەدى. «ەرتەڭ بارامىن, بۇگىن كليەنتتەر شىقپاي تۇر, ارعى كۇنى بارامىن...» دەۋمەن اقىرىندا ۇيالى تەلەفونىن ءوشىرىپ تاستاپ, تىپتەن ۇمىتتىرىپ جىبەردى. جاڭا قۇجاتتار جاساتىپ قويعاندىقتان مەن دە ىندەتىپ ىزدەمەي, اقىرىندا حابارلاسۋدى قويدىم. ەندى 2015 جىلدان باستاپ الما­تىداعى ۇيىمە «ن 059 LLM» ءنومىرلى «اۋدي» ماشيناسىنان مەنىڭ اتىما ايىپپۇل قاعازدارى كەلدى. ءبىر رەت ەمەس بىرنەشە رەت. كەيىننەن جامبىل وبلىستىق جول پوليتسياسى ارقىلى بۇل كولىكتىڭ مويىنقۇم اۋدانىندا تۋرەبەك ەسكاراەۆيچ باي­بوسىنوۆ دەگەن ازاماتتىڭ اتىنا ءتىر­كەلگەنىن انىقتادىم. جانە بۇل كولىك 2012 جىلدىڭ 3 تامىزىندا تىركەۋدەن شىعىپ كەتكەن. سودان كەيىن ەشقايدا تىركەلمەگەن. «ن 059 LLM» ءنومىرلى «اۋدي» ماشيناسىنا جول پوليتسياسى قىزمەتكەرلەرى 2014 جىلى 4 مارتە حاتتاما تولتىرعان. ەكەۋى – شۋ اۋدانىندا, بىرەۋى – قورداي اۋدانىندا, بىرەۋى – الماتى وبلىسىندا. تىركەۋدە جوق كولىككە پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى قالاي حاتتاما تولتىرعانى تۇسىنىكسىز. جانە ايىپپۇل قاعازىندا مەنىڭ اتى-ءجونىم (جوعالعان كۋالىك بويىنشا), باسقا دا مالىمەتتەر جازىلعان. بىراق مەكەنجايى «شۋ قالاسى, سەيفۋللين كوشەسى, 15 ءۇي» دەپ كورسەتىلگەن. وسىعان بايلانىستى ايتارىم, مەنىڭ اتىمدا ەشقانداي كو­لىك جوق, ياعني, مەنىڭ اتىما ەش­قانداي جەكەمەنشىك كو­لىك تىركەلمەگەن. جانە شۋ قالاسىنداعى بۇل مەكەنجايلاردى, جوعارىدا اتتارى اتالعان ازاماتتاردى مۇلدەم بىلمەيمىن. بۇل ايىپپۇل قاعازدارى سوتقا وتكەن, سوت ورىنداۋشىلارى الماتىداعى ءۇيىمنىڭ مەكەنجايىن ينتەرنەت ارقىلى تاپسا كەرەك. سوندىقتان شۋ قالاسىنداعى بۇل ازاماتتار مەنىڭ جوعالعان كۋالىگىمدى پايدالانىپ, زاڭسىز تىرلىكتەرگە باردى دەگەن كۇدىگىم بار. بۇل جەردە جول پوليتسيا­سى قىزمەتكەرلەرى دە زاڭسىزدىققا جول بەرىپ, حاتتامالاردى قالايشا مەنىڭ اتىما تولتىرعانىنا تىپتەن ميىم جەتپەي وتىر. مەنىڭشە بۇل جەردە سىبايلاستىقتىڭ كورىنىسى بايقالاتىن سياقتى. ءدال قازىر شۋ قالاسىندا تۇراتىن رىسبەك دەگەن تاكسيست بىرەۋلەر ارقىلى ماعان شى­عىپ, باياعى كۋالىكتى پايدالانعان ءوزى ەكەنىن مويىنداپ, «ايىپپۇل قاعازدارىن بەرىپ جىبەرسىن, ءوزىم تولەپ بەرەمىن, تەك پوليتسياعا ارىزدانباسىن» دەگەن سالەم ايتىپ جىبەرىپتى. مەن كونگەن جوقپىن. بۇل تەك زاڭ ارقىلى عانا شەشىلەتىن ماسەلە ەمەس پە؟ زاڭسىزدىق جاسادى ما, موي­نىمەن كوتەرسىن. «دانىككەننەن قۇنىققان جامان» دەگەن, ونىڭ جوعالعان قۇجاتتارمەن تاعى باسقا نە بۇلدىرگەنىن ءبىر قۇداي بىلەدى؟.. ...مىنە, ەسىمى ەلگە بەلگىلى اعامىز وسى­­­لاي دەپ اشىنادى. ارينە, ءبىز بۇل جەردە باس سالىپ پوليتسيانى كىنا­لاۋ­دان اۋلاقپىز. ءبىر رەت ەمەس, باس-ايا­عى ءتورت مارتە پوليتسيانى الداپ, باس­قا قۇجات­تاردى كورسەتىپ, اككى جول ساق­شى­لارىنىڭ كوزىن بايلاپ كەتۋ مۇمكىن بە؟ ونىڭ ۇستىنە بۇل تىركەلمەگەن كولىك قوي. زاڭ بويىنشا تىركەلمەگەن كولىك ايىپ تۇراعىنا قويىلۋى كەرەك ەدى. ايتسە دە ءار سالانىڭ ءبىز بىلمەيتىن ۇڭعىل-شۇڭعىلى كوپ ەمەس پە؟ ءدال وسى وقيعادا جول پوليتسياسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ كىناسى بار-اۋ دەگەن كۇدىك كوكەيىمىزدە تۇرسا دا الدىمەن ءىستىڭ اق-قاراسىن انىقتاپ الماق نيەتتە جەرگىلىكتى پوليتسيا باسشىلارىنا حات جازدىق. جاقىندا عانا ايماقتاردا جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتى قۇرىل­عانى بەلگىلى. وبلىس اكىمىنە باعىنىپ, جەرگىلىكتى ءماسلي­حات­تاردىڭ الدىندا ەسەپ بەرىپ تۇراتىن بۇل پوليتسيا قاراپايىم حالىققا بۇرىنعىدان دا جاقىنداي ءتۇسىپ, جۇرتتىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرىپ, سولاردىڭ سويىلىن سوعىپ, جوعىن جوقتايدى دەگەن نيەتپەن قۇرىلعانى انىق. جامبىل وبلىستىق جەرگىلىكتى پوليتسيا قىزمەتىنىڭ باسشىسى بولىپ تاعايىندالعان باقىتجان بەيسەەۆ ەڭبەك جولىن ماي جول-پاترۋلدىك قىزمەتى ءبولىمىنىڭ اعا ينسپەكتورى بولىپ باستاپ, ساتىلاپ وسكەن تاجىريبەلى مامان ەكەن. ايتسە دە جاڭا جۇيە بەيسەەۆتىڭ بەيعامدىعىنا ەش اسەر ەتپەگەن سياقتى. الدە سەنىم ارتىپ, وسى قىزمەتكە كەلۋىنە قول جالعاعان حالىق قالاۋلىلارىنان گورى سۇيەنگەنى مىقتى بولىپ تۇر ما, ايتەۋىر, باقىتجان بەي­سەەۆتىڭ بۇل ماسەلەدە تيتتەي دە جاناشىرلىعىن بايقاي المادىق. بولعان ءجايتتىڭ ءبارىن بايانداپ, وسى ءىستىڭ ءتۇبىن تەكسەرىپ, ءمان-جايدى انىقتاۋعا جاردەمدەسۋىن ءوتىنىپ جازعان حاتىمىزعا ەكى ايداي جاۋاپ بولمادى. بۇل ەكى ورتادا ارىزدانۋشى ماناربەك ءالىمحانوۆ شەتەلگە شىعاتىن بولعاندىقتان امال جوق, الگى قارىزداردى ءوزى تولەپ تاستادى. ەندى مىنە, وتكەن اپتادا جۇ­مىستا وتىر­سام, ەبىل-دەبىل بوپ ءبىر فورمالى جىگىت كەلىپتى. قولىندا ءبىر پاراق قاعازى بار. سويتسەم, جەرگىلىكتى پوليتسيا­دان ەكەن. حاتىمىزعا جاۋاپ جازىپتى. جامبىل وبلىستىق اكىمشىلىك پوليتسيا باسقارماسى باستىعىنىڭ ورىنباسارى م. سمايلوۆ «ءسىزدىڭ حاتىڭىزداعى م. الىمحانوۆقا قاتىستى ايىپپۇلدار تەكسەرىلدى. ازامات م. الىمحانوۆقا سا­لىن­عان 4 ايىپپۇلدان, 1 ايىپپ ۇلى ءوز ەركىمەن تولەنگەن جانە 3 ايىپ­­پۇل سوت اكتىلەرىن ورىنداۋ قىز­مەتىمەن ءماج­بۇرلەپ وندىرىلگەن. سونىمەن قاتار, بۇگىنگى كۇنگە دەيىن باسقاداي سالىنعان جانە ءتو­لەن­بەگەن ايىپپۇلداردىڭ جوق ەكەنىن حا­بار­لايمىز», دەپ ءسۇيىنشى سۇراپ جازىپ جىبەرىپتى. ويپىرماي, ءبىز ماسەلەنىڭ اق-قارا­­سىن انىقتاپ, جول پوليتسيا­سى قىز­مەتكەرلەرىنىڭ زاڭسىز ارەكەتىن اشكەرەلەۋدى تالاپ ەتىپ جازساق, جەرگىلىكتى پوليتسيا اقشا تولەندى, ءىس ءبىتتى دەپ ءماز بولىپ وتىر. سوندا بۇل ىستە كىم كىنالى, نە ءۇشىن وسىنداي جاعداي ورىن الدى, جول ساقشىلارىنىڭ قاتىسى بار ما؟ بۇل تۋرالى ءبىر اۋىز ءسوز جوق. ياعني, بۇل ءىستى تەكسەرىپ, ءمان بەرىپ, ىقىلاس تانىتقان ەشكىم بولمادى دەگەن ءسوز. ايتپەسە ءبارى الاقانداعىداي اپ-ايقىن كورىنىپ تۇر ەمەس پە؟ تەك ايىپپۇل تولەنگەن كەزدە عانا جاۋاپ جازۋعا قولدارى جەتتى. ايتقان جەردەن اۋلاق, وسىدان كەيىن باقىتجان بەيسەەۆ باسقاراتىن پوليتسياعا «پالەن جەردە كىسى ءولىمى بولدى, سول تۋرالى اقپارات بەرۋىڭىزدى وتىنەمىز» دەپ حات جازساڭىز, قۇداي بىلەدى, ولاردان «ولگەن كىسىنى جەرلەپ تاستاعان, سوندىقتان ەشقانداي قىلمىستىڭ بولماعانىن حابارلايمىز» دەگەن ماتىندە جاۋاپ كەلەتىنىنە كۇمانىم قالمادى. قالاي ايتساق تا, بۇل وقيعادا ءبىر كىنالىنىڭ بار ەكەنى ءسوزسىز. جالعان قۇجاتتى كورسەتكەن ءجۇر­گىزۋشىنىڭ الاياقتىعىن بىلاي قويعاندا كوزدى جۇمىپ تۇرىپ حاتتاما تولتىرعان جول ساقشىلارىن دا سۇتتەن اق, سۋدان تازا دەي المايمىز. جەر­گىلىكتى پوليتسيانىڭ وسى ىسكە ءجۇردىم-باردىم قاراۋىنىڭ استارىندا بالكىم ءوز ارىپتەستەرىنە دەگەن جان­اشىرلىق تا جاتقان بولار. ءبى­راق, شىندىق ءبارىبىر جەڭەدى. مەن بۇل جەردە جەرگىلىكتى پوليتسيا قۇرىل­عالى بەرى تۇك ىستەمەدى دەۋدەن اۋلاق­پىن. ايتسە دە, باسشىسى بەيقام مەكەمەنىڭ قىزمەتكەرلەرى دە جاۋاپسىز, سىلبىر بولاتىنىنا كوزىمىز انىق جەتتى. وسىدان كەيىن بەيقام بەيسەەۆكە حالىق قان­شالىقتى سەنەدى؟ بۇل ەندى الدا­عى كۇننىڭ ماسەلەسى... ورالحان ءداۋىت, «ەگەمەن قازاقستان» جامبىل وبلىسى