قوعامعا قولىنان قالامى تۇسپەيتىن جۋرناليست قاجەت

قازىر ۋاقىتتا ەلىمىزدەگى بارلىق جوعارى وقۋ ورىن­دارىن­دا سوڭعى كۋرستىڭ ستۋدەنتتەرى ديپلوم قورعاپ, وزدەرى تاڭداعان ماماندىقتىڭ يەسى اتانىپ جاتىر. سولاردىڭ ىشىندە جۋرناليستيكانى تاڭداعاندار دا جەتەرلىك. ال بىرەر كۇننەن كەيىن رەسپۋبليكا كولەمىندە «بايلانىس جانە اقپارات قىزمەتكەرلەرى كۇنى» كاسىبي مەرەكەسى اتاپ وتىلەدى. وسى ورايدا ءبىز ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «جۋرناليستيكا جانە ساياساتتانۋ» فاكۋلتەتى بويىنشا مەملەكەتتىك اتتەستاتسيالىق كوميسسيا توراعاسى, ۇلتتىق مۋزەي ديرەكتورى دارحان مىڭبايدى اڭگىمەگە تارتقان بولاتىنبىز. – دارحان قامزابەك ۇلى, سۇح­باتىمىز­دىڭ باسىن ەلىمىز­دەگى جۋرناليست كادرلارىن دايار­لاۋدان باستايىق. ايتىڭىزشى, جوعا­رى وقۋ ورىندارىندا ءبى­لىك­تى مامان قالىپتاستىرۋ, ولار­دى قاناتتاندىرۋ باعىتى قالاي؟ – قازىر بىزدە جۋرناليستيكانىڭ سالالارى دا, باعىتتارى دا كوپ. ونىڭ ىشىندە جارناماشى دا, پيارشى دا, ساراپشىسى دا, جازا­ت­ىنى دا, ءۇن قوسۋشىسى دا بار. حا­لىق ولاردى اجىراتا ال­ماي قالدى. ايتالىق, بۇرىن­دا­رى «پروپاگاندا» دەگەندى ءجيى قول­دانۋشى ەدىك, قازىر «پيار­پا­گان­داعا» اينالعان ءتارىزدى. سونىمەن قاتار, ديزاين-جۋرناليست دەگەن ۇعىم دا قالىپتاستى. نەگى­زىن­دە ارقايسىسىنىڭ اتقاراتىن فۋنكتسياسى ءارتۇرلى, الايدا, ولار «اتالا» سەكىلدى ارالاسىپ كەتكەن. جالپى, ەلىمىزدە جۋرناليست دايارلايتىن وقۋ ورىندارى جەتەر­لىك. ولارعا تىيىم سالۋدىڭ قاجەتى جوق, قايتا جۇمىس بەرۋشىلەر, ياعني ولاردىڭ تۇلەكتەرىن قابىل­داي­تىن باق ۇجىمدارى رەي­تينگ جۇرگىزسە, كوپشىلىگى ءوز­دەرى­نەن وزدەرى جابىلىپ قا­لارى ءسوزسىز. جۋر­ناليست دايىن­داي­تىن فاكۋل­تەتتەرگە رەيتينگ­تى مي­نيستر­لىك ەمەس, باق ۇيىمداس­تىرسا, جۋر­نا­­ليستەردىڭ ساپاسى ارتا­دى, دايار­لى­عى كۇشەيەدى. ال ەندى كادر دايارلاۋعا كەلسەك, ويى ۇشقىر, ءتىلى وتكىر جاس تالاپ ەرتەڭگى كۇنى ءوزىن كەز كەلگەن ورتادا كورسەتە الادى. مەنىڭشە, جۋرناليسكە ەڭ الدىمەن تالانت, مىنەز قاجەت. جازۋى ارقىلى قوعامدىق ويدى قوزعاپ قانا قويماي, ورتاعا ىقپال ەتۋى ءتيىس. ياعني, وتكىرلىك كەرەك. قاراپ وتىرساق, بارلىق ۋنيۆەرسيتەتتەر دە اقىلى جانە گرانت جۇيەسىمەن وقيتىن ستۋدەنتتەر ءبىر توپتا ءبىلىم الىپ جاتىر. ول دۇ­رىس تا شىعار, بىراق ءبارى بىردەي جاۋاپ­­­­كەرشىلىكتى سەزىنە المايتىن سياق­تى. نەگە؟ كوپ جاعدايدا اقىلى نەگىزدە وقيتىنداردىڭ كوپشىلىگى «ءبىز اقىسىن تولەپ وقيمىز, وقۋ­دان شىعارمايدى», دەپ وزدەرىن الداۋسىراتادى. مۇنداي كوڭىل كۇيمەن ءتاۋىر مامان قالىپتاسۋى ەكىتالاي. ارينە, اراسىندا جاقسى جۋرناليست بولا­تىن تالانتتىلارى دا بار, بىراق نەكەن-ساياق. دەسە دە, ولاردى ەكى بولەك وقىتقان ءتيىمدى بولار ەدى. – قازىرگى زامانا جالىنا جابىس­قان جاس جۋرناليستەرگە كوڭىل­ىڭىز تولا ما؟ ەلىمىزدەگى اق­پارات قۇرالدارىنىڭ اياق الىسى قالاي؟ – تولادى. دەگەنمەن, ىزىمىزدەن ەر­گەن ءىنى-قارىنداستارىمىز كوپ ىزدەنۋى كەرەك. بۇگىندە ينتەر­نەت-جۋرناليستەرى مەن ءباسپاسوز جۋر­نا­ليستەرىنە (گازەت-جۋرنال) قاتىس­تى قوعامدا ەكىۇداي پىكىر بار. كوپ­شىلىگى ينتەرنەتتىڭ زاما­نى, قاعاز ونىمدەرى كۇندەردىڭ كۇ­نىن­­دە جويىلىپ قالادى, ياعني حا­لىق گازەت-جۋرنال وقىمايدى, دەي­دى. بۇل – مۇلدەم تەرىس ۇعىم. تەح­نو­­لوگياسى دامىعان, ينتەر­نەتتى بىزدەن الدەقاشان ەرتەرەك مەڭگەر­گەن وزىق ەلدەردە گازەتكە دەگەن سۇرا­نىس, كەرىسىنشە, ارتىپ كەلەدى. ويتكەنى, ولار داستۇرگە قۇر­مەتپەن قارايدى. ەۋروپا, جەكە­لەگەن ازيا ەلدەرىندە تاڭەر­تەڭگىسىن جۇمىسىن گازەت وقۋدان باستايدى. سول سەكىلدى, بىزدە دە گازەتكە, جۋرنالعا دەگەن قۇرمەت داستۇرگە اينالسا, قاعاز ونىمدەرى ومىرشەڭ بولادى. – انە-مىنە دەگەنشە جۋرنا­ليستەردىڭ كاسىبي مەرەكەسى كەلىپ قالدى. وسى ورايدا ارىپتەس­تەرىڭىزگە ىزگى تىلەگىڭىز. – بۇگىندە جۋرناليستەر ءتول مەرە­كەنى اتاپ وتۋدەن بۇرىن, ءوز­دەرىن قوعامعا تانىتاتىن, ەلدىڭ نازارىن اۋدارتاتىن كاسىپتىڭ بەدەلىنە لايىقتى ءىس-شارالار ۇيىم­داستىرسا ابزال. جالپى, جۋر­ناليست – قوعامنىڭ, بيلىك پەن حالىقتىڭ نازارىندا تۇرعان تۇلعا. ولار كۇندەلىكتى تاريحتى جازىپ قالدىرادى, ياعني بۇگىنگى جاز­عا­نى ەرتەڭگى كۇنى ەلدىڭ شەجىرەسىن قۇراي­­تىن بولادى. وسى ساۋاپتى دا جاۋاپتى ىستە ماماندىعىنا دا, مەم­­لەكەتىمىزگە دە ادال قىزمەت ەتۋ­دى ۇزاعىنان بۇيىرتسىن. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن تالعات رايىمبەك, «ەگەمەن قازاقستان»