وسى جىلدىڭ 31 مامىرىندا ەلوردادا «ءدىن تەرروريزمگە قارسى» دەگەن تاقىرىپتا كونفەرەنتسيا وتكەن ەدى. وندا تالقىلانعان ماسەلەلەر ءوزىنىڭ وزەكتىلىگىمەن ەرەكشەلەندى. وسىعان وراي, ءبىز پارلامەنت سەناتىنىڭ حالىقارالىق قاتىناستار, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى يكرام ادىربەكوۆكە جولىعىپ, جيىندا تالقىلانعان ماسەلەلەرگە جاڭا قىرىنان كەلۋدى وتىنگەن ەدىك.
– بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا ۇيىمداستىرىلعان «ءدىن تەرروريزمگە قارسى» تاقىرىبىنداعى جيىن وندا تالقىلانعان وزەكتى ءارى وتكىر ماسەلەلەرىمەن بۇكىل ادامزات بالاسى ءۇشىن وتە ماڭىزدى, – دەپ باستادى ءسوزىن پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى يكرام ادىربەكوۆ. – فورۋمنىڭ نەگىزگى ماقساتى – قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ وتكەن جىلعى قىركۇيەك ايىنىڭ سوڭىندا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس اسسامبلەياسىنىڭ 70-سەسسياسىندا بۇۇ اياسىندا تەرروريزمگە قارسى كۇرەستە الەمدىك بىرىڭعاي جەلى قۇرۋ جانە سول جەلىنى قۇرۋ ارقىلى بارلىق تەرروريستىك ۇيىمداردىڭ ءتىزىمىن جاساۋ, جانە دە وعان بۇكىل حالىقارالىق قوعامداستىقتى جۇمىلدىرۋ جونىندەگى ۇسىنىستارىن تالقىلاۋ بولاتىن. وسىعان بايلانىستى قاتىسۋشىلار ءوز ويلارىن اشىق ايتتى, ۇسىنىس-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
ەلباسىنىڭ ءىرى ءارى بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىم – بۇۇ ءمىنبەرىنەن ايتىلعان سول ۇسىنىستارى الەمدىك قوعامداستىقتا ۇلكەن قولداۋ تاپتى, تانىمال ساياساتكەرلەر مەن ساراپشىلار جەدەل ءۇن قوستى. قازىرگى كەزدە دە پرەزيدەنتىمىزدىڭ سول ۇسىنىستارىنا قولداۋ بىلدىرگەن پىكىرلەر كوپتەپ ايتىلىپ جاتىر. مىسالى, جاقىندا عانا ەلباسىنىڭ وسى باستامالارىن ءارى قاراي دامىتۋ ماقساتىندا بۇۇ اياسىندا نيۋ-يورك قالاسىندا «دىندەر بەيبىتشىلىك ءۇشىن» دەپ اتالاتىن ۇنقاتىسۋ الاڭى بولىپ ءوتتى. وعان 100-دەن استام ۇلتتىق دەلەگاتسيالار قاتىسىپ, سولاردىڭ تەڭ جارتىسىنا جۋىعى وزدەرىنىڭ وي-پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. «دىندەر تەرروريزمگە قارسى» حالىقارالىق دەڭگەيدەگى سونداي ءىس-شارانىڭ جالعاسى بولىپ تابىلادى.
– جالپىعا ورتاق كۇردەلى ماسەلەلەر تالقىلانعان بۇل فورۋمنىڭ ەرەكشەلىگى قانداي؟
– بۇل حالىقارالىق كونفەرەنتسيانىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگى, جيىنعا كوپتەگەن ەلدەردىڭ پارلامەنتشىلەرى قاتىسقاندىعىندا. ناقتى ايتقاندا, ءتۇرلى دىندەر وكىلدەرى مەن ساياساتكەرلەر ءبىر ۇستەلدىڭ باسىندا باس بىرىكتىرىپ, قاتەرلى دە ۇرەيلى كورىنەتىن تەرروريزمگە قارسى كۇرەسۋ, بۇگىندە ءجيى بايقالىپ وتىرعان جانجالدار مەن قاقتىعىستاردىڭ ورىن الۋ سەبەپتەرىن ايقىنداۋ جانە ولاردى شەشۋ جولدارىن قاراستىرۋ. جيىن بارىسىندا وسى پروبلەمالارعا قاتىستى ۇسىنىستار مەن پىكىرلەر كوپ ايتىلۋدا. بۇل كونفەرەنتسيانىڭ كۇن ءتارتىبىندەگى ماسەلەلەر وتكىر ءارى وزەكتى ەكەنىن بىلدىرەدى.
– كونفەرەنتسيا بارىسىندا تەرروريزمنىڭ يسلام دىنىنە ەشقانداي قاتىسى جوقتىعىنا بايلانىستى پىكىر بىلدىرۋشىلەر قاتارى كوپ بولعانىن بايقاپ قالدىق...
– يسلام – يماندىلىقتىڭ, ىنتىماقتاستىقتىڭ, بەيبىتشىلىكتىڭ ءدىنى. سوندىقتان دا, جيىندا قاتىسۋشىلار تەرروريزمنىڭ يسلامعا ەشقانداي دا قاتىسى جوق ەكەندىگىن ناقتى مىسالدار كەلتىرۋ ارقىلى دالەلدەپ بەردى. كەيبىر ساياساتكەرلەر, كەيبىر تۇلعالار وسى يسلام ءدىنىن جەكە ءوزىنىڭ نەمەسە جەكەلەگەن توپتىڭ مۇددەسى ءۇشىن, دالىرەك ايتقاندا, ءوزىنىڭ ساياساتى ءۇشىن, ماتەريالدىق ماقساتى ءۇشىن پايدالانىپ وتىرعانى راس. وسى ماسەلەلەردى دە قاتىسۋشىلار ورتاعا سالدى, باسا نازار اۋدارۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– جاستاردىڭ ءدىني ساۋاتتىلىعىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى دە اڭگىمە بولدى عوي.
– جاستارعا ءبىلىم بەرىپ, ولاردىڭ ساۋاتتىلىعىن دامىتۋ جايى دا ايتىلدى. اسىرەسە, جاستاردىڭ ءدىني ساۋاتتىلىعىن ورىستەتۋ, ولاردىڭ تەرىس پيعىلدى اعىمدار جولىنا ءتۇسىپ كەتپەۋىن باقىلاۋ, تاعى باسقا دا ماسەلەلەر جونىندە ورىندى پىكىر-ۇسىنىستار ورتاعا سالىندى. جاس جەتكىنشەكتەردىڭ وقىپ-ءبىلىم الۋىنا, ولاردىڭ پايدالى ىسپەن اينالىسۋىنا جاقسى جاعدايلار جاسالاتىن بولسا, جاستار ەشقاشان تەرىس جولعا تۇسپەيدى.
اڭگىمەلەسكەن
ءاليسۇلتان قۇلانباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
وسى جىلدىڭ 31 مامىرىندا ەلوردادا «ءدىن تەرروريزمگە قارسى» دەگەن تاقىرىپتا كونفەرەنتسيا وتكەن ەدى. وندا تالقىلانعان ماسەلەلەر ءوزىنىڭ وزەكتىلىگىمەن ەرەكشەلەندى. وسىعان وراي, ءبىز پارلامەنت سەناتىنىڭ حالىقارالىق قاتىناستار, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى يكرام ادىربەكوۆكە جولىعىپ, جيىندا تالقىلانعان ماسەلەلەرگە جاڭا قىرىنان كەلۋدى وتىنگەن ەدىك.
– بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا ۇيىمداستىرىلعان «ءدىن تەرروريزمگە قارسى» تاقىرىبىنداعى جيىن وندا تالقىلانعان وزەكتى ءارى وتكىر ماسەلەلەرىمەن بۇكىل ادامزات بالاسى ءۇشىن وتە ماڭىزدى, – دەپ باستادى ءسوزىن پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى يكرام ادىربەكوۆ. – فورۋمنىڭ نەگىزگى ماقساتى – قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ وتكەن جىلعى قىركۇيەك ايىنىڭ سوڭىندا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس اسسامبلەياسىنىڭ 70-سەسسياسىندا بۇۇ اياسىندا تەرروريزمگە قارسى كۇرەستە الەمدىك بىرىڭعاي جەلى قۇرۋ جانە سول جەلىنى قۇرۋ ارقىلى بارلىق تەرروريستىك ۇيىمداردىڭ ءتىزىمىن جاساۋ, جانە دە وعان بۇكىل حالىقارالىق قوعامداستىقتى جۇمىلدىرۋ جونىندەگى ۇسىنىستارىن تالقىلاۋ بولاتىن. وسىعان بايلانىستى قاتىسۋشىلار ءوز ويلارىن اشىق ايتتى, ۇسىنىس-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
ەلباسىنىڭ ءىرى ءارى بەدەلدى حالىقارالىق ۇيىم – بۇۇ ءمىنبەرىنەن ايتىلعان سول ۇسىنىستارى الەمدىك قوعامداستىقتا ۇلكەن قولداۋ تاپتى, تانىمال ساياساتكەرلەر مەن ساراپشىلار جەدەل ءۇن قوستى. قازىرگى كەزدە دە پرەزيدەنتىمىزدىڭ سول ۇسىنىستارىنا قولداۋ بىلدىرگەن پىكىرلەر كوپتەپ ايتىلىپ جاتىر. مىسالى, جاقىندا عانا ەلباسىنىڭ وسى باستامالارىن ءارى قاراي دامىتۋ ماقساتىندا بۇۇ اياسىندا نيۋ-يورك قالاسىندا «دىندەر بەيبىتشىلىك ءۇشىن» دەپ اتالاتىن ۇنقاتىسۋ الاڭى بولىپ ءوتتى. وعان 100-دەن استام ۇلتتىق دەلەگاتسيالار قاتىسىپ, سولاردىڭ تەڭ جارتىسىنا جۋىعى وزدەرىنىڭ وي-پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. «دىندەر تەرروريزمگە قارسى» حالىقارالىق دەڭگەيدەگى سونداي ءىس-شارانىڭ جالعاسى بولىپ تابىلادى.
– جالپىعا ورتاق كۇردەلى ماسەلەلەر تالقىلانعان بۇل فورۋمنىڭ ەرەكشەلىگى قانداي؟
– بۇل حالىقارالىق كونفەرەنتسيانىڭ ەڭ باستى ەرەكشەلىگى, جيىنعا كوپتەگەن ەلدەردىڭ پارلامەنتشىلەرى قاتىسقاندىعىندا. ناقتى ايتقاندا, ءتۇرلى دىندەر وكىلدەرى مەن ساياساتكەرلەر ءبىر ۇستەلدىڭ باسىندا باس بىرىكتىرىپ, قاتەرلى دە ۇرەيلى كورىنەتىن تەرروريزمگە قارسى كۇرەسۋ, بۇگىندە ءجيى بايقالىپ وتىرعان جانجالدار مەن قاقتىعىستاردىڭ ورىن الۋ سەبەپتەرىن ايقىنداۋ جانە ولاردى شەشۋ جولدارىن قاراستىرۋ. جيىن بارىسىندا وسى پروبلەمالارعا قاتىستى ۇسىنىستار مەن پىكىرلەر كوپ ايتىلۋدا. بۇل كونفەرەنتسيانىڭ كۇن ءتارتىبىندەگى ماسەلەلەر وتكىر ءارى وزەكتى ەكەنىن بىلدىرەدى.
– كونفەرەنتسيا بارىسىندا تەرروريزمنىڭ يسلام دىنىنە ەشقانداي قاتىسى جوقتىعىنا بايلانىستى پىكىر بىلدىرۋشىلەر قاتارى كوپ بولعانىن بايقاپ قالدىق...
– يسلام – يماندىلىقتىڭ, ىنتىماقتاستىقتىڭ, بەيبىتشىلىكتىڭ ءدىنى. سوندىقتان دا, جيىندا قاتىسۋشىلار تەرروريزمنىڭ يسلامعا ەشقانداي دا قاتىسى جوق ەكەندىگىن ناقتى مىسالدار كەلتىرۋ ارقىلى دالەلدەپ بەردى. كەيبىر ساياساتكەرلەر, كەيبىر تۇلعالار وسى يسلام ءدىنىن جەكە ءوزىنىڭ نەمەسە جەكەلەگەن توپتىڭ مۇددەسى ءۇشىن, دالىرەك ايتقاندا, ءوزىنىڭ ساياساتى ءۇشىن, ماتەريالدىق ماقساتى ءۇشىن پايدالانىپ وتىرعانى راس. وسى ماسەلەلەردى دە قاتىسۋشىلار ورتاعا سالدى, باسا نازار اۋدارۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– جاستاردىڭ ءدىني ساۋاتتىلىعىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى دە اڭگىمە بولدى عوي.
– جاستارعا ءبىلىم بەرىپ, ولاردىڭ ساۋاتتىلىعىن دامىتۋ جايى دا ايتىلدى. اسىرەسە, جاستاردىڭ ءدىني ساۋاتتىلىعىن ورىستەتۋ, ولاردىڭ تەرىس پيعىلدى اعىمدار جولىنا ءتۇسىپ كەتپەۋىن باقىلاۋ, تاعى باسقا دا ماسەلەلەر جونىندە ورىندى پىكىر-ۇسىنىستار ورتاعا سالىندى. جاس جەتكىنشەكتەردىڭ وقىپ-ءبىلىم الۋىنا, ولاردىڭ پايدالى ىسپەن اينالىسۋىنا جاقسى جاعدايلار جاسالاتىن بولسا, جاستار ەشقاشان تەرىس جولعا تۇسپەيدى.
اڭگىمەلەسكەن
ءاليسۇلتان قۇلانباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
پاۆلوداردا سالىنىپ جاتقان ەرتىس كوپىرىندە ەكىنشى رەت ءورت شىقتى
ايماقتار • كەشە
كادردىڭ قادىرىن كەتىرمەسەك يگى...
قوعام • كەشە
مەملەكەت باسشىسى تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمونمەن كەزدەستى
پرەزيدەنت • كەشە
قازاقستان موڭعوليانى بيدايمەن قامتاماسىز ەتەدى
قازاقستان • كەشە
اقتاۋداعى ساۋدا ورتالىعىندا بومبا قويىلعانى راس پا؟
ايماقتار • كەشە
مەملەكەت باسشىسى بىرقاتار ماڭىزدى زاڭعا قول قويدى
پرەزيدەنت • كەشە